Hukukta Süreler 2026: Zamanaşımı, Hak Düşürücü Süre, Dava ve İtiraz Süreleri Tam Rehber

Kısa cevap: Hukukta süre, bir hakkın kullanılabileceği zaman aralığıdır ve kaçırıldığında çoğu zaman hakkın kendisi kaybolur. Süreler ikiye ayrılır: zamanaşımı borcu sona erdirmez, yalnızca karşı taraf def'i olarak ileri sürerse alacak dava yoluyla elde edilemez hâle gelir; hak düşürücü süre ise geçtiğinde hakkın kendisini ortadan kaldırır ve hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınır. Süre hesabında kural olarak tebliğ günü sayılmaz (HMK m.92), süre ertesi gün işlemeye başlar ve son günün resmî tatile denk gelmesi hâlinde ilk iş gününün mesai bitiminde dolar. Hukuk davalarında istinaf ve temyiz süresi iki hafta, ceza yargılamasında istinaf yedi gün, temyiz on beş gün, idari yargıda dava açma süresi kural olarak altmış gün, vergi mahkemelerinde otuz gün, ilamsız icrada ödeme emrine itiraz yedi gün, kambiyo takibinde beş gün, şikayete tabi suçlarda şikayet süresi altı aydır. Süre elde olmayan bir sebeple kaçırıldıysa eski hâle getirme yoluna gidilebilir: hukuk yargılamasında engelin kalkmasından itibaren iki hafta, ceza yargılamasında yedi gün içinde.

Süre Neden Bu Kadar Önemli?

Bir dosyada haklı olmak ile o haklılığı mahkemede ileri sürebilmek aynı şey değildir. Uygulamada kaybedilen davaların önemli bir bölümü, iddianın zayıflığından değil, bir başvurunun, itirazın ya da davanın günü geçtikten sonra yapılmasından kaynaklanır. Bunun sebebi basittir: süre kuralları usul hukukuna aittir ve usul kuralları kural olarak kamu düzenindendir, tarafların iradesiyle esnetilemez.

Süreye ilişkin üç temel soruyu her dosyada sırayla sormak gerekir:

1. Hangi süre uygulanıyor? Zamanaşımı mı, hak düşürücü süre mi, yoksa hâkimin verdiği kesin süre mi?
2. Süre ne zaman başladı? Tebligat mı, öğrenme mi, olay tarihi mi, yoksa sözleşmenin muaccel olduğu an mı esas alınacak?
3. Süre ne zaman doluyor? Hafta, ay veya yıl olarak mı belirlenmiş, son gün tatile mi denk geliyor, adli tatil süreyi uzatıyor mu?

Zamanaşımı ile Hak Düşürücü Süre Arasındaki Fark

Bu ayrım, bu yazıdaki en kritik başlıktır. İki kavram günlük dilde birbirinin yerine kullanılsa da sonuçları tamamen farklıdır.

Ölçüt	Zamanaşımı	Hak düşürücü süre
Hakka etkisi	Hak sona ermez, eksik borça dönüşür. Borçlu isterse yine de ödeyebilir, ödediğini geri isteyemez.	Hakkın kendisi sona erer. Artık ileri sürülebilecek bir hak kalmaz.
Hâkim kendiliğinden dikkate alır mı?	Hayır. Borçlu tarafından def'i olarak ileri sürülmelidir (TBK m.161).	Evet. Yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir.
Ne zaman ileri sürülür?	Kural olarak cevap dilekçesiyle. Sonradan ileri sürmek savunmanın genişletilmesi yasağına takılır (karşı taraf muvafakat etmedikçe).	İstinaf ve temyiz aşamasında dahi dikkate alınır.
Durur veya kesilir mi?	Evet. TBK m.153 durma, m.154 kesilme hâllerini sayar. Kesilmeyle süre baştan işler.	Kural olarak hayır. Durma ve kesilme kurumları uygulanmaz.
Sözleşmeyle değiştirilebilir mi?	Hayır. TBK m.148 uyarınca kanunda öngörülen süreler sözleşmeyle değiştirilemez.	Hayır.
Tipik örnek	Genel alacak zamanaşımı 10 yıl, kira ve ücret alacakları 5 yıl, haksız fiil 2 ve 10 yıl	İşe iade davasında iki haftalık süre, tahliye taahhüdünde bir aylık süre, boşanmada altı ay ve beş yıllık süreler

Pratik sonucu şudur: zamanaşımı dolmuşsa dava açılabilir, karşı taraf def'i ileri sürmezse mahkeme alacağa hükmeder. Buna karşılık hak düşürücü süre dolmuşsa dava en baştan reddedilir, karşı taraf hiçbir şey söylemese bile.

Üçüncü bir kategori: bazı süreler ne zamanaşımı ne hak düşürücü süredir, doğrudan dava şartıdır. Örneğin ticari uyuşmazlıklarda ve işçi işveren uyuşmazlıklarında arabulucuya başvurulmadan dava açılırsa dava usulden reddedilir; burada süre değil, sıra kuralı işler.

Süreler Nasıl Hesaplanır? HMK m.92 Kuralları

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 92. maddesi, süre hesabının çerçevesini çizer ve bu kurallar uygulamada diğer yargı kollarına da yol gösterir.

Kural	Uygulaması	Örnek
İlk gün sayılmaz	Gün olarak belirlenen sürelerde tebliğ veya tefhim günü hesaba katılmaz, süre ertesi gün başlar.	10 Eylül'de tebliğ edilen 7 günlük süre 11 Eylül'de işlemeye başlar, 17 Eylül mesai bitiminde dolar.
Hafta, ay ve yılda karşılık gelen gün	Süre, başladığı güne son hafta, ay veya yıl içinde karşılık gelen günün tatil saatinde biter.	3 Eylül Perşembe tebliğde iki haftalık istinaf süresi 17 Eylül Perşembe mesai bitiminde dolar.
Karşılık gelen gün yoksa	Sürenin bittiği ayda başladığı güne karşılık gelen bir gün yoksa süre o ayın son günü biter.	31 Ocak'ta başlayan bir aylık süre 28 Şubat'ta (artık yılda 29 Şubat) dolar.
Son gün tatilse	Süre, tatili takip eden ilk iş günü çalışma saati sonunda biter.	Son gün cumartesiye denk geliyorsa süre pazartesi mesai bitiminde dolar.
Mesai saati	Süre, son günün tatil saatinde yani mesai bitiminde dolar. UYAP üzerinden elektronik başvuruda ise gün sonu (23:59) esas alınır.	Fiziki başvuruda 17:00'den sonra tevzi yapılamaz; e-imzalı gönderimde saat 23:50 de süresindedir.

Bir hesaplama örneği

Gerekçeli karar 3 Eylül Perşembe günü tebliğ edilmişse, iki haftalık istinaf süresinin hesabı şöyledir:

• Tebliğ günü olan 3 Eylül sayılmaz.
• Süre hafta olarak belirlendiğinden, iki hafta sonra aynı güne yani 17 Eylül Perşembe gününe gelinir.
• 17 Eylül resmî tatil değilse, istinaf dilekçesinin o gün mesai bitimine kadar verilmesi gerekir.
• 17 Eylül resmî tatile denk gelseydi, süre ilk iş gününe uzardı.

Uygulamadaki en yaygın hata: sürenin kararın verildiği tarihten değil, gerekçeli kararın tebliğ edildiği tarihten işlemeye başladığının gözden kaçırılmasıdır. Kısa karar duruşmada yüze karşı açıklanmışsa dahi, taraf duruşmada hazır değilse süre tebligatla başlar.

Adli Tatil Süreleri Nasıl Etkiler?

Adli tatil HMK m.102 uyarınca her yıl 20 Temmuzda başlar, 31 Ağustosta sona erer. Yeni adli yıl 1 Eylül'de açılır. Süre bakımından etkisi yargı koluna göre değişir:

Yargı kolu	Dayanak	Uzama
Hukuk yargılaması	HMK m.104	Adli tatile tabi davalarda, süresi tatil içinde biten işlemler için süre tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzar. 2026 için bu tarih 7 Eylül 2026'dır.
Ceza yargılaması	CMK m.331	Tutuksuz işlerde süreler tatilde işlemez, tatilin bitiminden itibaren üç gün uzar. Soruşturma işlemleri ve tutuklu işler devam eder.
İdari yargı	İYUK m.61	Dava açma ve itiraz sürelerinin bitimi ara vermeye rastlarsa süre, ara vermenin bittiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzar.
İcra ve iflas	İİK	Uzama yoktur. İcra daireleri çalışır, ödeme emrine itiraz gibi süreler normal işler.

Dikkat: HMK m.103'te sayılan işlerde (nafaka, velayet, soybağı, ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti, iş sözleşmesinden doğan işçi davaları, iflas ve konkordato, çekişmesiz yargı işleri) adli tatilde de yargılama yapılır ve süreler normal işlemeye devam eder. "Adli tatil, süre uzar" varsayımı bu dosyalarda hak kaybına yol açar.

Adli tatilin dava türlerine göre etkisi ve uzayan sürelerin tam listesi için adli tatilde hangi davaların görüldüğünü ve sürelerin nasıl uzadığını ele aldığımız yazımızı inceleyebilirsiniz.

Hukuk Yargılamasındaki Süreler (HMK)

İşlem	Süre	Dayanak ve not
Cevap dilekçesi (yazılı yargılama)	2 hafta	HMK m.127. Bir defaya mahsus olmak üzere ve bir ayı geçmemek üzere ek süre istenebilir; talebin süre dolmadan yapılması gerekir.
Cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi	2'şer hafta	HMK m.136. Bu dilekçeler zorunlu değildir, verilmezse dilekçeler teatisi tamamlanmış sayılır.
Cevap dilekçesi (basit yargılama)	2 hafta	HMK m.317. Basit yargılamada ek süre yalnızca bir defaya mahsus ve iki haftayı geçemez.
Ön inceleme sonrası delil sunma	2 hafta (kesin süre)	HMK m.140/5. Bu süre kesindir, kaçırıldığında delil sunma hakkı düşer.
Islah	Tahkikat sona erene kadar, bir kez	HMK m.176-177. Karşı tarafın muvafakati veya ıslah yoluyla talep artırımı, zamanaşımı bakımından ayrıca değerlendirilir.
İstinaf başvurusu	2 hafta	HMK m.345. Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren işler. Parasal sınırın altındaki kararlar kesindir.
İstinafa cevap	2 hafta	HMK m.347.
Temyiz	2 hafta	HMK m.361. Bölge adliye mahkemesi kararının tebliğinden itibaren.
Yargılamanın yenilenmesi	3 ay / 10 yıl	HMK m.377-378. Sebebin öğrenilmesinden itibaren üç ay, hükmün kesinleşmesinden itibaren her hâlde on yıl.
Hâkimin reddi	İlk işlemden önce	HMK m.38. Ret sebebi sonradan öğrenilmişse öğrenmeden itibaren derhâl.
Eski hâle getirme	2 hafta	HMK m.96. Engelin ortadan kalkmasından itibaren; en geç nihai karar verilinceye kadar.

2026'da değişen kritik nokta: belirsiz alacak davası kaldırıldı

31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7589 sayılı Kanunla HMK m.107'de düzenlenen belirsiz alacak davası yürürlükten kaldırılmıştır. Bu değişikliğin süre hukuku bakımından doğrudan sonucu vardır: belirsiz alacak davasında dava tarihinde alacağın tamamı için zamanaşımı kesiliyordu.

Boşluk, HMK m.109'a eklenen dördüncü fıkrayla dolduruldu. Yeni kurala göre alacağın bir kısmı dava edildiğinde talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikat sona erene kadar artırılabilir ve zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinde kesilmiş sayılır. Kaldırılan m.107, yürürlükten kaldırılma tarihinden önce açılmış davalarda uygulanmaya devam eder.

Pratik karşılığı: alacak miktarı belirsiz olsa bile artık kısmi dava açıp tahkikat aşamasında talebi artırmak gerekir. Kısmi dava açarken saklı tutulan kısım için zamanaşımının işlemeye devam ettiği eski uygulama endişesi bu fıkrayla giderilmiştir, ancak talep artırımının tahkikat kapanmadan yapılması şarttır.

Belirsiz alacak davasının kaldırılması, kısmi davada talep artırımı ve diğer usul değişiklikleri için 7589 sayılı Kanunla yapılan değişiklikleri ayrıntılı incelediğimiz yazımızı inceleyebilirsiniz.

İş Hukukunda Süreler

Konu	Süre	Not
İşe iade için arabulucuya başvuru	1 ay	Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren. Hak düşürücü süredir.
İşe iade davası	2 hafta	Arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren iş mahkemesinde açılır.
Haklı nedenle derhâl fesih	6 iş günü / 1 yıl	İş K. m.26. Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılığın öğrenilmesinden itibaren altı iş günü, fiilin gerçekleşmesinden itibaren her hâlde bir yıl.
Kıdem ve ihbar tazminatı zamanaşımı	5 yıl	İş K. ek m.3. Kötüniyet tazminatı ve eşit davranma tazminatı da beş yıla tabidir.
Ücret, fazla mesai, hafta tatili, UBGT alacakları	5 yıl	TBK m.147. Alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren.
Yıllık izin ücreti	5 yıl	Sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren işler.
İş kazası ve meslek hastalığı tazminatı	10 yıl	TBK m.146. Fiil suç oluşturuyor ve ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır.
Bildirim (ihbar) önelleri	2 ila 8 hafta	İş K. m.17. Kıdeme göre: 6 aya kadar 2 hafta, 6 ay - 1,5 yıl 4 hafta, 1,5 - 3 yıl 6 hafta, 3 yıldan fazla 8 hafta.
Hizmet tespiti davası	5 yıl	5510 sayılı Kanun m.86. Hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren; SGK'ya bildirilmiş hizmetlerde süre aranmaz.

İş sözleşmesinin sona ermesinde bildirim ve fesih süreleri için istifa, fesih bildirimi ve kıdem tazminatını ele aldığımız yazımızı inceleyebilirsiniz.

Ceza Hukukunda Süreler

Şikayet ve muhakeme süreleri

İşlem	Süre	Dayanak
Şikayet (takibi şikayete bağlı suçlarda)	6 ay	TCK m.73. Fiilin ve failin bilindiği veya öğrenildiği günden itibaren. Süre geçerse soruşturma yapılamaz.
Şikayetten vazgeçme	Hükmün kesinleşmesine kadar	Kesinleşmeden önceki vazgeçme davayı düşürür, sonrası infazı etkilemez.
Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz	15 gün	CMK m.173. Tebliğden itibaren sulh ceza hâkimliğine.
Ceza hâkimliği kararlarına itiraz	7 gün	CMK m.268. Tutuklama, adli kontrol ve diğer koruma tedbiri kararları dâhil.
İstinaf	7 gün	CMK m.273. Hüküm yüze karşı açıklanmışsa tefhimden, yokluğunda verilmişse tebliğden itibaren.
Temyiz	15 gün	CMK m.291. Bölge adliye mahkemesi kararının tefhim veya tebliğinden itibaren.
Eski hâle getirme	7 gün	CMK m.40. Engelin kalktığı tarihten itibaren; talep dilekçesiyle birlikte süresinde yapılamayan işlem de yapılmalıdır.
İdari para cezasına itiraz	15 gün	Kabahatler Kanunu m.27. Tebliğ veya tefhimden itibaren sulh ceza hâkimliğine.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazı	3 ay	CMK m.308, 7589 sayılı Kanunla değişik. Dosyanın teslim tarihinden itibaren; sanık lehine itirazda süre aranmaz.

Dava zamanaşımı süreleri (TCK m.66)

Öngörülen ceza	Dava zamanaşımı
Ağırlaştırılmış müebbet hapis	30 yıl
Müebbet hapis	25 yıl
Yirmi yıldan aşağı olmamak üzere hapis	20 yıl
Beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis	15 yıl
Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezası	8 yıl

Zamanaşımı, tamamlanmış suçlarda suçun işlendiği, teşebbüs hâlinde son hareketin yapıldığı, kesintisiz suçlarda kesintinin gerçekleştiği günden işler. Fiili işlediği sırada on iki-on beş yaş grubunda olanlar için süreler yarısı, on beş-on sekiz yaş grubunda olanlar için üçte biri oranında indirilir. Soruşturma ve kovuşturma işlemleriyle zamanaşımı kesilir ve yeniden işlemeye başlar; ancak kesilme hâlinde süre, ilgili maddedeki sürenin yarısından fazla uzayamaz (TCK m.67).

Şikayete tabi olmayan suçlarda dava zamanaşımının nasıl işlediğine ilişkin örnek için dolandırıcılık suçunda şikayet ve zamanaşımını ele aldığımız yazımızı inceleyebilirsiniz.

Altı aylık şikayet süresinin somut bir suç tipinde nasıl hesaplandığını görmek için hakaret ve tehdit suçlarında şikayet süresini anlattığımız yazımızı inceleyebilirsiniz.

İdari Yargıda Süreler (İYUK)

İşlem	Süre	Not
İdare mahkemesinde ve Danıştayda dava açma	60 gün	İYUK m.7. Yazılı bildirim tarihini izleyen günden itibaren. Özel kanunlarda farklı süre varsa o uygulanır.
Vergi mahkemesinde dava açma	30 gün	İYUK m.7 ve VUK m.377.
Üst makama başvuru (isteğe bağlı)	Dava süresi içinde	İYUK m.11. Başvuruyla dava açma süresi durur, cevap verilmez ve altmış gün geçerse istek reddedilmiş sayılır, işlemeyen süre kaldığı yerden devam eder.
İdarenin sükutu (zımni ret)	60 gün	İYUK m.10. Başvuruya altmış gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve dava süresi işlemeye başlar.
Tam yargı davasında idareye başvuru	1 yıl / 5 yıl	İYUK m.13. İdari eylemi öğrenmeden itibaren bir yıl, her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurulur; reddi hâlinde dava açılır.
İstinaf (bölge idare mahkemesi)	30 gün	İYUK m.45. Kararın tebliğinden itibaren.
Temyiz (Danıştay)	30 gün	İYUK m.46. 7589 sayılı Kanunla eklenen fıkraya göre, bölge idare mahkemesinin ilk derece kararını kaldırıp yeniden verdiği kararlar da tebliğden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir.
Kanun yararına temyiz	Süre yok	İYUK m.51. Danıştay Başsavcısı tarafından.
Vergide uzlaşma talebi	30 gün	VUK ek m.1. Vergi/ceza ihbarnamesinin tebliğinden itibaren; uzlaşma talebi dava açma süresini durdurur.
Vergi hatasında düzeltme talebi	5 yıl	VUK m.126. Tarh zamanaşımı süresi içinde.

İYUK m.11 tuzağı: Üst makama başvuru dava açma süresini durdurur, sıfırlamaz. Örneğin altmış günlük sürenin ellinci gününde başvuru yapılmışsa, ret cevabı geldiğinde geriye yalnızca on gün kalmıştır. Uygulamada bu hesap sıklıkla yanlış yapılır ve dava süre aşımından reddedilir.

İdari para cezalarına itirazda on beş günlük sürenin işleyişi için trafik cezasına itiraz yolunu anlattığımız yazımızı inceleyebilirsiniz.

İcra ve İflas Hukukunda Süreler

İşlem	Süre	Dayanak
İlamsız takipte ödeme emrine itiraz	7 gün	İİK m.62. Tebliğden itibaren icra dairesine. Süresinde itiraz takibi durdurur.
Kambiyo senetlerine mahsus takipte itiraz	5 gün	İİK m.168. Borca ve imzaya itiraz icra mahkemesine yapılır, kural olarak takibi durdurmaz.
İlamlı takipte icra emrine uyma	7 gün	İİK m.32.
İcra memuru işlemine şikayet	7 gün	İİK m.16. Kamu düzenine aykırılık ve hakkın yerine getirilmemesi hâllerinde süresiz şikayet mümkündür.
İtirazın iptali davası	1 yıl	İİK m.67. İtirazın tebliğinden itibaren. Kabulünde yüzde yirmiden az olmamak üzere icra inkâr tazminatı.
İtirazın kaldırılması	6 ay	İİK m.68. İcra mahkemesinden istenir, belgeye bağlı alacaklarda.
Menfi tespit ve istirdat davası	1 yıl	İİK m.72. İstirdat davası, paranın ödendiği tarihten itibaren.
İstihkak iddiası	7 gün	İİK m.96-97. Haczi öğrenmeden itibaren.
İhalenin feshi	7 gün	İİK m.134. İhale tarihinden, usulsüzlüğü sonradan öğrenenler için öğrenmeden itibaren, her hâlde ihaleden itibaren bir yıl.
Haciz isteme	1 yıl	İİK m.78. Ödeme emrinin tebliğinden itibaren; istenmezse dosya işlemden kalkar.
Satış isteme	1 yıl	İİK m.106. Taşınır ve taşınmazlarda hacizden itibaren.
İlamların zamanaşımı	10 yıl	TBK m.156. İlam kesinleştikten sonra alacak on yıllık zamanaşımına tabidir.

Borçlar Hukuku ve Tazminat Süreleri

Alacak türü	Zamanaşımı	Dayanak
Genel alacaklar	10 yıl	TBK m.146. Kanunda aksine hüküm yoksa.
Kira bedeli, faiz, ücret, nafaka gibi dönemsel edimler	5 yıl	TBK m.147.
Vekâlet, eser ve simsarlık sözleşmesinden doğan alacaklar	5 yıl	TBK m.147.
Haksız fiilden doğan tazminat	2 yıl / 10 yıl	TBK m.72. Zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıl.
Suç oluşturan haksız fiil	Ceza zamanaşımı	TBK m.72/1 son cümle. Ceza kanunundaki daha uzun zamanaşımı uygulanır.
Sebepsiz zenginleşme	2 yıl / 10 yıl	TBK m.82. Öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde on yıl.
Eser sözleşmesinde ayıp	2 yıl / 5 yıl / 20 yıl	TBK m.478. Yapı eserlerinde beş yıl, ağır kusur hâlinde yirmi yıl.

Zamanaşımı ne zaman durur, ne zaman kesilir?

Durma (TBK m.153): Velayet ilişkisi devam ettiği sürece çocukların ana babadan, vesayet süresince vesayet altındakilerin vasiden, evlilik süresince eşlerin birbirinden olan alacakları ile hizmet ilişkisi süresince işçinin işverenden olan bazı alacaklarında zamanaşımı işlemez. Alacağın mahkeme önünde ileri sürülmesinin imkânsız olduğu hâllerde de süre durur, engel kalkınca kaldığı yerden işler.

Kesilme (TBK m.154): Borçlunun borcu ikrar etmesi (özellikle faiz ödemesi, kısmi ödeme, rehin veya kefil vermesi), alacaklının dava açması, icra takibi başlatması, hakeme başvurması, iflas masasına başvurması veya davada def'i olarak alacağını ileri sürmesi zamanaşımını keser. Kesilmeyle süre en baştan işlemeye başlar (TBK m.156).

Ek süre (TBK m.158): Dava veya def'i, mahkemenin yetkisiz veya görevsiz olması ya da düzeltilebilir bir yanlışlık veya vaktinden önce açılmış olması nedeniyle reddedilmişse ve o arada zamanaşımı dolmuşsa, alacaklıya altmış günlük ek süre tanınır. Bu, uygulamada görevsizlik kararı sonrası çok işe yarayan bir kuraldır.

Süresinde açılan davada talep edilecek faizin oranı için kanuni faiz oranındaki değişikliği anlattığımız yazımızı inceleyebilirsiniz.

Sigorta ve Trafik Kazalarında Süreler

Konu	Süre	Not
Sigorta sözleşmesinden doğan istemler	2 yıl	TTK m.1420. Sigorta tazminatına ilişkin istemler her hâlde rizikonun gerçekleşmesinden itibaren altı yılda zamanaşımına uğrar.
Trafik kazasından doğan tazminat	2 yıl / 10 yıl	KTK m.109. Zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıl, kaza tarihinden itibaren on yıl.
Kaza suç oluşturuyorsa	Ceza zamanaşımı	KTK m.109/2. Taksirle yaralama ve ölüme sebebiyet suçlarındaki daha uzun süre uygulanır.
Sigortacıya başvuru (dava şartı)	15 gün bekleme	KTK m.97. Sigortacıya yazılı başvuru yapılmadan dava açılamaz; on beş gün içinde yazılı cevap verilmezse dava veya tahkim yolu açılır.
Rizikonun sigortacıya bildirimi	Poliçede belirtilen süre	Kural olarak öğrenmeden itibaren beş iş günü; geç bildirim tazminatın azaltılmasına yol açabilir.
Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru	Ret cevabından sonra	Şirkete başvuru sonucu talep kısmen veya tamamen reddedilmişse veya on beş iş günü içinde cevap verilmemişse.

Ölümlü kazalarda hak sahiplerinin talep süresi ve hesap yöntemi için destekten yoksun kalma tazminatında süre ve hesaplamayı ele aldığımız yazımızı inceleyebilirsiniz.

Sigorta uyuşmazlıklarında tahkim yolunun süreleri için Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru şartları ve sürelerine ilişkin yazımızı inceleyebilirsiniz.

Aile ve Miras Hukukunda Süreler

Konu	Süre	Dayanak
Zina sebebiyle boşanma	6 ay / 5 yıl	TMK m.161. Öğrenmeden itibaren altı ay, her hâlde zinadan itibaren beş yıl. Affeden dava açamaz.
Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış	6 ay / 5 yıl	TMK m.162.
Terk sebebiyle boşanma	4 ay + 2 ay	TMK m.164. Ayrılık en az altı ay sürmeli; dördüncü ayın sonunda ihtar, ihtardan sonra iki ay beklenir.
Evlenmenin iptali (nispi butlan)	6 ay / 5 yıl	TMK m.152. Sebebin öğrenilmesinden veya korkunun etkisinin ortadan kalkmasından itibaren.
Soybağının reddi	1 yıl / 5 yıl	TMK m.289. Doğumu ve baba olmadığını öğrenmeden itibaren bir yıl, her hâlde doğumdan itibaren beş yıl.
Mirasın reddi	3 ay	TMK m.606. Yasal mirasçılar için ölümü öğrenmeden, atanmış mirasçılar için tasarrufun bildirilmesinden itibaren.
Tenkis davası	1 yıl / 10 yıl	TMK m.571. Saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl, vasiyetnamelerde açılma tarihinden itibaren on yıl.
Vasiyetnamenin iptali	1 yıl / 10 yıl / 20 yıl	TMK m.559. Öğrenmeden itibaren bir yıl; iyiniyetli davalıya karşı on yıl, kötüniyetliye karşı yirmi yıl.
Muris muvazaası (tapu iptali ve tescil)	Süre yok	1/4/1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı. Mirasçılar her zaman dava açabilir.
Nafaka alacağı	10 yıl	İlama bağlı nafaka alacağı için TBK m.156; işlemiş nafaka taksitleri için beş yıllık süre tartışmalıdır.

Kira, Tüketici ve Diğer Alanlarda Süreler

Konu	Süre	Not
Tahliye taahhüdüne dayalı icra takibi veya dava	1 ay	TBK m.352/1. Taahhüt edilen tarihten itibaren. Hak düşürücü süredir, kaçırılırsa taahhüt işlevini yitirir.
İhtiyaç veya yeniden inşa nedeniyle tahliye	1 ay	TBK m.350. Belirli süreli sözleşmede sürenin sonundan, belirsiz süreli sözleşmede fesih dönemine uygun bildirimden itibaren.
İki haklı ihtar nedeniyle tahliye	1 ay	TBK m.352/2. Kira yılının bitiminden itibaren.
On yıllık uzama süresi sonunda tahliye	3 ay önce bildirim	TBK m.347. On yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren, en az üç ay önce bildirimde bulunarak sözleşmeyi sona erdirebilir.
Kira tespit davasında yeni bedelin uygulanması	30 gün önce ihtar	TBK m.345. Yeni dönem başlangıcından en geç otuz gün önce ihtar çekilmişse veya sözleşmede artış kaydı varsa yeni bedel o dönemden geçerlidir.
Ayıplı mal ve hizmette zamanaşımı	2 yıl / 5 yıl	TKHK m.12 ve m.16. Konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda beş yıl, ayıbın gizlenmesi hâlinde süre işlemez.
Mesafeli satışta cayma hakkı	14 gün	Malın teslim alınmasından itibaren; gerekçe göstermeksizin kullanılabilir.
Markada yayıma itiraz	2 ay	SMK m.18. Bültende yayımdan itibaren.
Marka hükümsüzlüğünde sessiz kalma	5 yıl	SMK m.25/6. Sonraki markanın kullanıldığını bilmesine rağmen beş yıl sessiz kalan hak sahibi hükümsüzlük isteyemez, kötüniyet hâli saklıdır.
Kuruma karşı iptal davası (SMK)	2 ay	Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu kararının tebliğinden itibaren fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde.
KVKK'da veri sorumlusuna başvuru cevabı	30 gün	Cevap verilmez veya yetersiz bulunursa otuz gün içinde, her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikayet.
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru	30 gün	Olağan kanun yolları tüketildikten sonra nihai kararın tebliğinden itibaren.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuru	4 ay	İç hukuk yollarının tüketilmesinden itibaren. 15 No.lu Protokol ile süre altı aydan dört aya indirilmiştir.

Tahliye taahhüdündeki bir aylık sürenin uygulamadaki karşılığı için tahliye taahhüdünün geçerliliğine ilişkin Yargıtay kararını incelediğimiz yazımızı inceleyebilirsiniz.

Kesin Süre Nedir, Neden Tehlikelidir?

Süreler kaynağına göre ikiye ayrılır: kanuni süreler doğrudan kanunda yazılıdır ve hâkim bunları değiştiremez; hâkimin tayin ettiği süreler ise dosyanın gereğine göre belirlenir.

HMK m.94 uyarınca hâkimin verdiği süre kural olarak kesin değildir ve bir kez uzatılabilir. Ancak hâkim, süreye uyulmamasının sonuçlarını açıkça belirterek süreyi kesin olarak tayin ederse, o süre içinde yapılmayan işlem bir daha yapılamaz. Uygulamada duruşma tutanağına şu ibare düşülür: "Verilen kesin süre içinde yerine getirilmediği takdirde bu delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağı ihtar olundu."

Kesin sürenin geçerli olabilmesi için üç şart aranır:

• Sürenin açıkça kesin olduğunun belirtilmesi,
• Yapılması gereken işlemin hiçbir tereddüde yer bırakmayacak biçimde gösterilmesi,
• Uyulmamanın sonuçlarının ihtar edilmesi ve sürenin işlemin yapılmasına yetecek uzunlukta olması.

Bu şartlardan biri eksikse verilen süre kesin süre sayılmaz; Yargıtay uygulamasında bu tür eksiklikler bozma sebebidir. Buna karşılık usulüne uygun kesin sürede gider avansının yatırılmaması davanın açılmamış sayılmasına, delil listesinin sunulmaması delilden vazgeçilmiş sayılmasına yol açar.

Harç ve gider avansını karşılayamayacak durumdaysanız adli yardım talebi ve reddine karşı başvuru yollarını anlattığımız yazımızı inceleyebilirsiniz.

Süre Kaçırıldıysa Ne Yapılabilir? Eski Hâle Getirme

Süre kaçırıldığında ilk akla gelmesi gereken kurum eski hâle getirmedir. Bu, kaçırılan sürenin sonuçlarının ortadan kaldırılmasını sağlayan istisnai bir yoldur ve her gecikme için değil, yalnızca elde olmayan sebepler için işler.

Ölçüt	Hukuk yargılaması (HMK m.95-101)	Ceza yargılaması (CMK m.40-42)
Şart	Elde olmayan sebeple süreye uyulamaması	Kusur olmaksızın sürenin geçirilmiş olması
Talep süresi	Engelin ortadan kalkmasından itibaren 2 hafta	Engelin kalktığı tarihten itibaren 7 gün
Üst sınır	İlk derece ve istinafta en geç nihai karar verilinceye kadar	Kanun yolu süresine bağlı, ayrıca üst sınır aranmaz
Şekil	Dilekçeyle; sebep ve delilleri gösterilir, süresinde yapılamayan işlem de birlikte yapılır	Aynı şekilde; talep ile birlikte usul işlemi de yerine getirilir
Ön şart	Aynı sonuca daha kolay başka bir yoldan ulaşılabiliyorsa talep edilemez (HMK m.95/2)	Tebligatın usulsüzlüğü hâlinde ayrıca usulsüz tebligat itirazı gündeme gelir
Etki	Talep, kural olarak hükmün icrasını durdurmaz; mahkeme teminatla durdurabilir	Talep, hükmün infazını kendiliğinden durdurmaz

Kabul gören sebepler: ani ve ağır hastalık (hastane yatış belgesiyle), doğal afet, tutukluluk hâlinde dilekçenin süresinde kuruma verilmiş olmasına rağmen ulaşmaması, tebligatın usulsüz yapılması, avukatın ölümü veya işten yasaklanması gibi hâller. Kabul görmeyenler: yoğunluk, unutma, personel hatası, dosyanın takip edilmemesi, tatilde olma.

Ayrıca sürenin hiç başlamamış olması ihtimali de her zaman kontrol edilmelidir: usulsüz tebligat hâlinde Tebligat Kanunu m.32 uyarınca muhatabın tebliği öğrendiği tarih, tebliğ tarihi sayılır. Bu durumda eski hâle getirmeye gerek kalmadan sürenin henüz dolmadığı ileri sürülebilir.

Lehe kanun değişikliği sonrası uyarlama talebinde izlenecek yol için TCK 158/4 uyarlama dilekçesi örneklerini paylaştığımız yazımızı inceleyebilirsiniz.

Dilekçe Örnekleri

Aşağıdaki örnekler şablon niteliğindedir. İlk iki örnek aynı talebin avukat aracılığıyla ve kişinin kendi adına verebileceği iki ayrı biçimidir; üçüncüsü ceza dosyası içindir. Son iki örnek ise zamanaşımı def'inin nasıl ileri sürüleceğini gösterir. Köşeli parantez içindeki alanlar dosyanıza göre doldurulmalıdır.

1 No.lu Örnek: Eski Hâle Getirme Talebi (Vekil Aracılığıyla)

ESKİ HÂLE GETİRME TALEBİ VE İSTİNAF DİLEKÇESİ (VEKİL)

[İL] [NUMARA]. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE DOSYA NO: [Esas No] E. [Karar No] K. TALEPTE BULUNAN (DAVACI/DAVALI): [Ad Soyad] (T.C. [Kimlik No]) VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] ([Baro] Barosu, Sicil No: [___]) KARŞI TARAF: [Ad Soyad] KONU: Elde olmayan sebeple kaçırılan istinaf süresi bakımından HMK m.95 ve devamı uyarınca eski hâle getirme talebimiz ile süresinde yapılamayan istinaf başvurusunun sunulmasından ibarettir. AÇIKLAMALAR 1. Mahkemenizin yukarıda esas ve karar numarası yazılı dosyasında verilen gerekçeli karar, müvekkile [Tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. HMK m.345 uyarınca iki haftalık istinaf süresi [Tarih] tarihinde dolmuştur. 2. Ancak müvekkil, [Tarih] tarihinde geçirdiği [rahatsızlık/ameliyat/kaza] nedeniyle [Tarih] - [Tarih] tarihleri arasında [Hastane Adı]'nda yatarak tedavi görmüş, bu dönemde hukuki işlem yapabilecek durumda olmamıştır. Ekte sunulan epikriz ve yatış belgesi bu durumu ortaya koymaktadır. 3. HMK m.95/1 uyarınca elde olmayan sebeplerle kanunda belirtilen süre içinde bir işlemi yapamayan kimse eski hâle getirme talebinde bulunabilir. Müvekkilin içinde bulunduğu sağlık durumu, öngörülmesi ve önlenmesi mümkün olmayan bir engel niteliğindedir. Somut olayda aynı sonuca daha kolay başka bir yoldan ulaşma imkânı da bulunmamaktadır; bu itibarla HMK m.95/2'deki olumsuz şart gerçekleşmemiştir. 4. HMK m.96 uyarınca eski hâle getirme talebi, engelin ortadan kalkmasından itibaren iki hafta içinde ileri sürülmelidir. Müvekkilin taburcu edildiği [Tarih] tarihi engelin kalktığı tarih olup, işbu dilekçe bu tarihten itibaren iki haftalık süre içinde sunulmaktadır. 5. HMK m.97 uyarınca talep, süresinde yapılamayan işlemle birlikte yapılmak zorundadır. Bu nedenle istinaf başvurumuza ilişkin gerekçelerimiz aşağıda sunulmuştur. İSTİNAF SEBEPLERİMİZ a) Mahkemece [___] yönünden toplanan deliller hatalı değerlendirilmiş, [___] hususunda eksik inceleme yapılmıştır. b) [___] konusundaki beyan ve belgelerimiz karşılanmamış, gerekçeli kararda tartışılmamıştır. Bu durum HMK m.297/1-c'de öngörülen gerekçe zorunluluğuna aykırıdır. c) Hükmedilen [tazminat/alacak] miktarı dosya kapsamına ve hakkaniyete uygun değildir. HUKUKİ SEBEPLER: HMK m.90, 92, 94, 95, 96, 97, 98, 341 vd. ve ilgili mevzuat. DELİLLER: Mahkeme dosyası, hastane kayıtları ve epikriz raporu, tebligat parçası, tanık beyanı ve her türlü yasal delil. SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle eski hâle getirme talebimizin KABULÜNE, istinaf süresinin kaçırılmış sayılmamasına, işbu dilekçemizin süresinde verilmiş istinaf dilekçesi olarak kabulü ile dosyanın bölge adliye mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini müvekkil adına saygılarımızla talep ederiz. 06.08.2026 Talepte Bulunan Vekili Av. [Ad Soyad] [İmza] EKLER: 1) Vekâletname örneği 2) Hastane yatış belgesi ve epikriz 3) Tebligat parçası fotokopisi

2 No.lu Örnek: Eski Hâle Getirme Talebi (Kişinin Kendi Adına)

ESKİ HÂLE GETİRME TALEBİ (ŞAHSİ BAŞVURU)

[İL] [NUMARA]. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE DOSYA NO: [Esas No] E. [Karar No] K. TALEPTE BULUNAN: [Ad Soyad] (T.C. [Kimlik No]) ADRES: [Açık adres, telefon, varsa e-posta] KARŞI TARAF: [Ad Soyad] KONU: Elimde olmayan bir sebeple kaçırdığım istinaf süresi için eski hâle getirme talebim ve istinaf başvurumdur. AÇIKLAMALARIM 1. Yukarıda numarası yazılı dosyada verilen gerekçeli karar bana [Tarih] tarihinde tebliğ edildi. Kanunda öngörülen iki haftalık istinaf süresi [Tarih] tarihinde doldu. 2. Bu süre içinde başvuru yapamamamın sebebi şudur: [Tarih] tarihinde [rahatsızlığım/kazam/afet nedeniyle yaşadığım durum] nedeniyle [Tarih] - [Tarih] tarihleri arasında hastanede yatarak tedavi gördüm ve hiçbir işlem yapabilecek durumda değildim. Bu durumu gösteren hastane belgelerini dilekçeme ekliyorum. 3. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 95. maddesi, elinde olmayan sebeplerle süreyi kaçıran kişiye eski hâle getirme talebinde bulunma hakkı tanımaktadır. 96. maddeye göre bu talebin, engelin ortadan kalkmasından itibaren iki hafta içinde yapılması gerekir. Hastaneden [Tarih] tarihinde taburcu oldum, bu dilekçeyi taburcu tarihimden itibaren iki hafta içinde veriyorum. 4. Kanun, talebin süresinde yapılamayan işlemle birlikte sunulmasını istediği için istinaf gerekçelerimi de aşağıda belirtiyorum: a) Mahkeme [___] konusundaki delillerimi değerlendirmemiştir. b) [___] hususundaki beyanlarım kararda hiç tartışılmamıştır. c) Karara esas alınan [bilirkişi raporu/tanık beyanı] hatalıdır, itirazlarım karşılanmamıştır. Bilgi notu: Bu dilekçeyi karar veren mahkemenin bulunduğu adliyenin ön bürosuna elden verebilir, e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portalı ile gönderebilir veya bulunduğunuz yerdeki nöbetçi mahkemeye muhabere yoluyla sunabilirsiniz. Tutuklu veya hükümlü iseniz dilekçenizi ceza infaz kurumu idaresine verdiğiniz tarih, mahkemeye verilmiş sayılır. Avukat tutacak maddi imkânınız yoksa bulunduğunuz ildeki baronun adli yardım servisine başvurabilirsiniz. SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıkladığım nedenlerle eski hâle getirme talebimin kabulünü, istinaf süresini kaçırmış sayılmamamı ve bu dilekçemin süresinde verilmiş istinaf dilekçesi olarak kabul edilerek dosyanın bölge adliye mahkemesine gönderilmesini saygılarımla talep ederim. 06.08.2026 [Ad Soyad] [İmza] EKLER: 1) Hastane yatış belgesi ve epikriz 2) Tebligat parçası fotokopisi 3) Kimlik fotokopisi

3 No.lu Örnek: Ceza Dosyasında Eski Hâle Getirme ve İstinaf Başvurusu

CEZA DOSYASINDA ESKİ HÂLE GETİRME İSTEMİ (ŞAHSİ BAŞVURU)

[İL] [NUMARA]. ASLİYE CEZA MAHKEMESİNE DOSYA NO: [Esas No] E. [Karar No] K. İSTEMDE BULUNAN SANIK: [Ad Soyad] (T.C. [Kimlik No]) ADRES: [Açık adres / Ceza İnfaz Kurumu adı ve koğuş bilgisi] KONU: CMK m.40 uyarınca eski hâle getirme istemim ile süresinde yapamadığım istinaf başvurumun sunulmasıdır. AÇIKLAMALARIM 1. Hakkımda [Suç adı] suçundan yapılan yargılama sonucunda [Tarih] tarihinde mahkûmiyet hükmü kurulmuştur. Karar yokluğumda verilmiş ve bana [Tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir. CMK m.273 uyarınca yedi günlük istinaf süresi [Tarih] tarihinde dolmuştur. 2. Süreyi kaçırmamda hiçbir kusurum bulunmamaktadır. Şöyle ki: [tebligatın adresime değil eski adresime yapılması / hastalığım / tutuklu bulunduğum kurumda dilekçemin süresinde gönderilmemesi] nedeniyle karardan ancak [Tarih] tarihinde haberdar olabildim. 3. CMK m.40/1 uyarınca kusuru olmaksızın bir süreyi geçirmiş olan kişi, engelin kalktığı tarihten itibaren yedi gün içinde eski hâle getirme isteminde bulunabilir. Engelin kalktığı tarih [Tarih] olup, işbu dilekçe bu tarihten itibaren yedi günlük süre içinde verilmektedir. 4. CMK m.41 uyarınca istem ile birlikte, süresinde yapamadığım usul işlemini de yerine getiriyorum. İstinaf sebeplerim şunlardır: a) Lehime olan [tanık beyanı/kamera kaydı/HTS kaydı] dosyaya kazandırılmamıştır. b) Savunmam alınmadan ve duruşmada hazır bulunamadan hüküm kurulmuştur, savunma hakkım kısıtlanmıştır. c) Eylemimin sabit görülmesi hâlinde dahi [TCK m.62 takdiri indirim / etkin pişmanlık / haksız tahrik] hükümleri değerlendirilmemiştir. Bilgi notu: Bu dilekçeyi adliye ön bürosuna elden verebilir, UYAP Vatandaş Portalı üzerinden gönderebilir veya ceza infaz kurumundaysanız kurum idaresine teslim edebilirsiniz. Ceza yargılamasında müdafi yardımından yararlanmak istiyorsanız mahkemeden veya barodan zorunlu müdafi görevlendirilmesini talep etme hakkınız vardır; bu talep için harç ödenmez. SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıkladığım nedenlerle eski hâle getirme istemimin kabulüne, süresinde yapılamayan istinaf başvurumun geçerli sayılarak dosyanın bölge adliye mahkemesine gönderilmesine, aksi kanaatte iseniz istemimin merci tarafından değerlendirilmesine karar verilmesini saygılarımla talep ederim. 06.08.2026 [Ad Soyad] [İmza] EKLER: 1) Tebligat parçası ve adres kayıt örneği 2) Varsa sağlık belgesi 3) Kimlik fotokopisi

4 No.lu Örnek: Zamanaşımı Def'i (Cevap Dilekçesinde, Vekil Aracılığıyla)

ZAMANAŞIMI DEF'İNE İLİŞKİN BEYAN VE CEVAP DİLEKÇESİ (VEKİL)

[İL] [NUMARA]. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE DOSYA NO: [Esas No] E. DAVALI: [Ad Soyad] (T.C. [Kimlik No]) VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] ([Baro] Barosu, Sicil No: [___]) DAVACI: [Ad Soyad] KONU: Davaya cevaplarımız ile öncelikle zamanaşımı def'imizin sunulmasından ibarettir. AÇIKLAMALAR 1. ZAMANAŞIMI DEF'İMİZ Dava dilekçesinde dayanılan [haksız fiil/sözleşme] [Tarih] tarihinde gerçekleşmiştir. Davacı, zararı ve sorumluyu en geç [Tarih] tarihinde öğrenmiştir; nitekim dava dilekçesi ekinde sunulan [tutanak/rapor/ihtarname] bu tarihi göstermektedir. Türk Borçlar Kanunu m.72 uyarınca tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Somut olayda öğrenme tarihinden itibaren iki yıllık süre [Tarih] tarihinde dolmuş, dava ise [Tarih] tarihinde açılmıştır. Müvekkil aleyhine zamanaşımını kesen veya durduran herhangi bir işlem bulunmamaktadır. Müvekkilin borcu ikrar ettiği, kısmi ödeme yaptığı ya da hakkında icra takibi başlatıldığı yönünde bir olgu da yoktur. Bu nedenle TBK m.161 uyarınca zamanaşımı def'imizi ileri sürüyor, davanın öncelikle bu sebeple reddini talep ediyoruz. 2. ESASA İLİŞKİN CEVAPLARIMIZ a) Müvekkile atfedilen [___] iddiası gerçeği yansıtmamaktadır. b) İddia edilen zararın miktarı ispatlanmamıştır; sunulan belgeler zararın kapsamını göstermemektedir. c) Olayda müvekkilin kusuru bulunmamakta, zarar [üçüncü kişinin ağır kusuru/mücbir sebep/zarar görenin kendi kusuru] nedeniyle meydana gelmiştir. HUKUKİ SEBEPLER: TBK m.49, 51, 52, 72, 148, 153, 154, 156, 158, 161; HMK m.127, 128, 129 ve ilgili mevzuat. DELİLLER: Ticari defterler, [tutanak/rapor], tanık beyanı, bilirkişi incelemesi, keşif ve her türlü yasal delil. SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle öncelikle zamanaşımı def'imizin kabulü ile davanın REDDİNE, aksi kanaatte iseniz esastan REDDİNE, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini müvekkil adına saygılarımızla talep ederiz. 06.08.2026 Davalı Vekili Av. [Ad Soyad] [İmza]

5 No.lu Örnek: Zamanaşımı Def'i (Kişinin Kendi Adına)

ZAMANAŞIMI İTİRAZI VE CEVAP DİLEKÇESİ (ŞAHSİ BAŞVURU)

[İL] [NUMARA]. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE DOSYA NO: [Esas No] E. DAVALI: [Ad Soyad] (T.C. [Kimlik No]) ADRES: [Açık adres, telefon, varsa e-posta] DAVACI: [Ad Soyad] KONU: Hakkımda açılan davaya cevaplarım ve zamanaşımı def'imdir. AÇIKLAMALARIM 1. Dava dilekçesi bana [Tarih] tarihinde tebliğ edildi. Bu dilekçemi kanunda öngörülen iki haftalık cevap süresi içinde veriyorum. 2. Öncelikle zamanaşımı def'inde bulunuyorum. Davacının dayandığı olay [Tarih] tarihinde meydana gelmiştir. Davacı zararını ve beni [Tarih] tarihinde öğrenmiştir. Türk Borçlar Kanunu'nun 72. maddesine göre bu tür taleplerde dava, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl içinde açılmak zorundadır. Dava ise bu süre dolduktan sonra, [Tarih] tarihinde açılmıştır. 3. Bugüne kadar bu borcu kabul ettiğim, bir ödeme yaptığım veya hakkımda bir icra takibi başlatıldığı yoktur. Dolayısıyla zamanaşımını kesen bir durum bulunmamaktadır. 4. Esasa ilişkin olarak da davayı kabul etmiyorum: a) Bana yöneltilen [___] iddiası doğru değildir. b) İstenen tutarın nasıl hesaplandığı belli değildir, zarar belgelenmemiştir. c) Olayda kusurum yoktur. Bilgi notu: Zamanaşımı, mahkeme tarafından kendiliğinden dikkate alınmaz; davalının bunu açıkça ileri sürmesi gerekir. Bu nedenle zamanaşımının cevap dilekçesinde belirtilmesi önemlidir, sonradan ileri sürüldüğünde karşı taraf itiraz ederse dikkate alınmayabilir. Dilekçenizi adliye ön bürosuna elden verebilir veya e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portalı ile gönderebilirsiniz. Cevap dilekçesi için harç ödenmez. Avukat tutacak durumunuz yoksa baronun adli yardım servisine başvurabilirsiniz. SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıkladığım nedenlerle öncelikle zamanaşımı def'imin kabulü ile davanın reddini, aksi hâlde esastan reddini ve yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasını saygılarımla talep ederim. 06.08.2026 [Ad Soyad] [İmza] EKLER: 1) Kimlik fotokopisi 2) Varsa olayın tarihini gösteren belgeler

Uygulamada En Sık Yapılan On Süre Hatası

1. Kısa kararı esas almak. İstinaf süresi kural olarak gerekçeli kararın tebliğiyle başlar; duruşmada açıklanan kısa karar tek başına süreyi başlatmaz (taraf duruşmada hazırsa tefhimle başlayan hâller ayrıdır).
2. Tebliğ gününü saymak. HMK m.92 uyarınca ilk gün hesaba katılmaz; süre ertesi gün işlemeye başlar.
3. Adli tatilin her dosyada süreyi uzattığını sanmak. HMK m.103'te sayılan işlerde ve icra takiplerinde süre normal işler.
4. Üst makama başvuruda sürenin sıfırlandığını sanmak. İYUK m.11'de süre durur, kaldığı yerden devam eder.
5. Zamanaşımını cevap dilekçesinden sonra ileri sürmek. Savunmanın genişletilmesi yasağı nedeniyle karşı taraf itiraz ederse dikkate alınmaz.
6. Kambiyo takibinde yedi gün sanmak. Kambiyo senetlerine mahsus takipte itiraz süresi beş gündür ve itiraz icra mahkemesine yapılır.
7. Arabuluculuk sonrası iki haftayı kaçırmak. İşe iade davasında son tutanak tarihinden itibaren iki hafta içinde dava açılmazsa hak düşer.
8. Sigortacıya başvurmadan dava açmak. KTK m.97 uyarınca başvuru dava şartıdır; şartın sonradan tamamlanması her zaman mümkün olmayabilir.
9. Mesai bitimini gözden kaçırmak. Fiziki başvuruda son gün mesai saatinin sonu esastır; elektronik başvuruda gün sonuna kadar süre vardır.
10. Tebligatın usulsüzlüğünü hiç incelememek. Usulsüz tebligatta süre, fiilen öğrenme tarihinden işler (Tebligat K. m.32); bu tespit çoğu kez eski hâle getirmeye bile gerek bırakmaz.

Süre Yönetimi İçin Pratik Kontrol Listesi

• Elinize geçen her tebligatın zarfını ve tebliğ tarihini saklayın; tebliğ şerhindeki tarih sürenin tek dayanağıdır.
• Kararı aldığınız gün son günü hesaplayıp takvime işleyin ve kendinize en az üç gün pay bırakın.
• Sürenin son gününü hafta sonu ve resmî tatil yönünden kontrol edin; uzama sizin lehinize olsa da hesabı baştan doğru yapın.
• Dosyanın adli tatile tabi olup olmadığını HMK m.103 listesinden teyit edin.
• Alacak dosyalarında zamanaşımının başlangıç tarihini belgeye bağlayın (fatura, ihtarname, tutanak, rapor).
• Zamanaşımı yaklaşıyorsa ihtarname çekmek yetmez; süreyi kesmek için dava, icra takibi veya borcun ikrarı gerekir.
• Kesin süre verilen ara kararlarda tutanak metnini okuyun; ihtarın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı sonradan tartışılabilir.
• UYAP üzerinden yapılan gönderimlerde işlem sonucunu ve zaman damgasını mutlaka kaydedin.

Faiz, kıdem tazminatı ve kira artışı gibi hesapların dava öncesi kontrolü için hesaplama araçlarımızı kullanabilirsiniz.

Süre takibini takvime elle işlemek yerine dosya bazlı yürütmek isteyenler için, arabuluculuk dosyalarında sürelerin nasıl otomatik hesaplandığını anlatan arabuluculukta süre takibi yazısı pratik bir örnek sunar.

Sıkça Sorulan Sorular

Zamanaşımı ile hak düşürücü süre arasındaki fark nedir?

Zamanaşımı hakkı ortadan kaldırmaz, yalnızca dava yoluyla elde edilmesini engeller ve karşı tarafın def'i olarak ileri sürmesi gerekir. Hak düşürücü süre ise hakkın kendisini sona erdirir ve hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınır. Ayrıca zamanaşımı durur ve kesilir, hak düşürücü süre kural olarak durmaz ve kesilmez.

Süre hesabında tebligat günü sayılır mı?

Hayır. HMK m.92 uyarınca gün olarak belirlenen sürelerde ilk gün hesaba katılmaz. Tebliğ 10 Eylül'de yapıldıysa süre 11 Eylül'de işlemeye başlar. Hafta, ay veya yıl olarak belirlenen sürelerde ise süre, başladığı güne son hafta, ay veya yıl içinde karşılık gelen günün tatil saatinde biter.

Sürenin son günü hafta sonuna denk gelirse ne olur?

Süre, tatili takip eden ilk iş gününün çalışma saati sonunda biter. Örneğin son gün cumartesiye denk geliyorsa başvuru pazartesi mesai bitimine kadar yapılabilir. Aynı kural resmî tatiller için de geçerlidir.

İstinaf ve temyiz süresi kaç gündür?

Hukuk yargılamasında istinaf ve temyiz süresi kural olarak iki haftadır (HMK m.345 ve m.361). Ceza yargılamasında istinaf süresi yedi gün (CMK m.273), temyiz süresi on beş gündür (CMK m.291). İdari yargıda hem istinaf hem temyiz süresi otuz gündür (İYUK m.45 ve m.46).

Adli tatilde süreler işler mi?

Adli tatil her yıl 20 Temmuz - 31 Ağustos arasındadır. Adli tatile tabi hukuk davalarında süresi tatil içinde biten işlemler için süre, tatilin bitiminden itibaren bir hafta uzar. Ceza yargılamasında tutuksuz işlerde uzama üç gün, idari yargıda yedi gündür. Ancak HMK m.103'te sayılan işlerde (nafaka, velayet, ihtiyati tedbir, işçi davaları gibi) ve icra takiplerinde süreler normal işlemeye devam eder.

Süreyi kaçırdım, yapabileceğim bir şey var mı?

Elinizde olmayan bir sebeple kaçırdıysanız eski hâle getirme talebinde bulunabilirsiniz. Hukuk yargılamasında engelin ortadan kalkmasından itibaren iki hafta (HMK m.96), ceza yargılamasında yedi gün (CMK m.40) içinde talep edilmelidir ve talep, süresinde yapılamayan işlemle birlikte sunulur. Hastalık, tutukluluk, doğal afet ve usulsüz tebligat kabul gören sebeplerdendir; yoğunluk, unutma ve dosyanın takip edilmemesi kabul edilmez.

Zamanaşımı nasıl kesilir?

TBK m.154 uyarınca borçlunun borcu ikrar etmesi (faiz veya kısmi ödeme yapması, rehin veya kefil vermesi) ile alacaklının dava açması, icra takibi başlatması, hakeme başvurması, iflas masasına başvurması veya alacağını davada def'i olarak ileri sürmesi zamanaşımını keser. Kesilme hâlinde süre en baştan işlemeye başlar. Yalnızca ihtarname göndermek zamanaşımını kesmez.

Belirsiz alacak davasının kaldırılması zamanaşımını nasıl etkiliyor?

7589 sayılı Kanunla HMK m.107 yürürlükten kaldırılmış, buna karşılık m.109'a eklenen fıkrayla kısmi davada talebin bir defaya mahsus olmak üzere tahkikat sona erene kadar artırılabileceği ve zamanaşımının artırılan kısım bakımından da dava tarihinde kesilmiş sayılacağı düzenlenmiştir. Kaldırılan madde, yürürlükten kaldırılma tarihinden önce açılmış davalarda uygulanmaya devam eder.

Şikayet süresi kaç aydır?

Takibi şikayete bağlı suçlarda şikayet süresi, TCK m.73 uyarınca fiilin ve failin bilindiği veya öğrenildiği günden itibaren altı aydır. Bu süre geçtikten sonra soruşturma yapılamaz. Şikayete tabi olmayan suçlarda ise süre yerine dava zamanaşımı işler.

İdari davada altmış günlük süre ne zaman başlar?

İYUK m.7 uyarınca yazılı bildirim tarihini izleyen günden itibaren başlar. Vergi mahkemelerinde bu süre otuz gündür. Üst makama başvurulmuşsa dava açma süresi durur; altmış gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve duran süre kaldığı yerden işlemeye devam eder, baştan başlamaz.

İcra takibinde ödeme emrine kaç günde itiraz edilir?

İlamsız icra takiplerinde ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edilir (İİK m.62) ve süresinde yapılan itiraz takibi durdurur. Kambiyo senetlerine mahsus takiplerde süre beş gündür ve itiraz icra mahkemesine yapılır, kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz. İcra daireleri adli tatilde de çalıştığı için bu süreler tatilde de işler.

Kesin süre içinde işlem yapılmazsa ne olur?

Kesin süre içinde yapılmayan işlem bir daha yapılamaz. Örneğin kesin sürede delil listesi sunulmazsa o delillere dayanmaktan vazgeçilmiş sayılır, gider avansı yatırılmazsa dava açılmamış sayılır. Ancak kesin sürenin geçerli olması için sürenin açıkça kesin olduğunun belirtilmesi, yapılacak işlemin tereddüde yer bırakmayacak biçimde gösterilmesi ve sonuçlarının ihtar edilmesi gerekir.