Ölüm veya Sakatlık Hâlinde Tazminat: Kim, Neyi, Ne Kadar Süre İçinde İsteyebilir? (2026)

Kısa cevap: Bir olay ölümle sonuçlanmışsa ölenin desteğinden yoksun kalanlar destekten yoksun kalma tazminatı, cenaze ve tedavi giderleri ile manevi tazminat isteyebilir (TBK m.53, m.56). Olay kalıcı sakatlıkla sonuçlanmışsa zarar gören tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücü kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zararı ile manevi tazminat talep eder (TBK m.54). Genel zamanaşımı zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıldır; ancak fiil suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı uygulanır ve süre uzar (TBK m.72, KTK m.109).

Bir Bakışta Temel Bilgiler

Ölüm Hâlinde İstenebilecek Tazminat Kalemleri

Türk Borçlar Kanunu m.53, ölüm hâlinde doğan zararları üç başlıkta sayar. Uygulamada dava dilekçesinde bu kalemlerin ayrı ayrı ve rakamlandırılarak talep edilmesi gerekir; toplu talep, hüküm kurulmasını güçleştirir.

Cenaze Giderleri

Defin, nakil, mezar yeri ve buna bağlı zorunlu giderleri kapsar. Belge sunulması esastır; ancak Yargıtay, örf ve âdete uygun makul giderler bakımından belge yokluğunu tek başına ret sebebi saymamakta, hâkimin takdirine imkân tanımaktadır. Cenaze gideri mirasçılara değil, gideri fiilen yapan kişiye ait bir alacaktır.

Ölüm Hemen Gerçekleşmemişse Tedavi Giderleri ve Kazanç Kaybı

Olay ile ölüm arasında bir hastane süreci varsa, bu döneme ait tedavi masrafları ve kişinin bu süre içinde uğradığı kazanç kaybı istenebilir. Bu kalem tereke alacağıdır: mirasçılara miras payları oranında geçer. Destekten yoksun kalma tazminatından bu yönüyle keskin biçimde ayrılır.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

Ölüm hâlindeki asıl kalemdir ve çoğu dosyada diğerlerinin toplamının kat kat üzerindedir. Ölenin sağlığında düzenli olarak baktığı, yardım ettiği kişilerin bu desteği yitirmekten doğan zararını karşılar.

Kritik ayrım şudur: destekten yoksun kalma tazminatı miras hakkı değildir. Hak sahipleri bu talebi ölenden devraldıkları için değil, kendi şahıslarında doğan zarar sebebiyle ileri sürerler. Bunun üç pratik sonucu vardır: mirası reddeden kişi de bu tazminatı isteyebilir; talep miras payı oranında değil, fiilen görülen destek oranında hesaplanır; ölenin alacaklıları bu tazminata başvuramaz.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatını Kimler İsteyebilir?

Yargıtay’ın yerleşik yaklaşımına göre destek ilişkisi hukuki değil fiilî bir ilişkidir. Aranan şey akrabalık bağı değil, ölenin düzenli ve sürekli olarak bakım veya yardımda bulunuyor olması ile bu yardımın gelecekte de devam edeceğinin kuvvetle muhtemel olmasıdır.

İspat aracı olarak tanık beyanı, aynı adreste ikamet kaydı, banka havale kayıtları, sağlık harcaması belgeleri ve nüfus kayıtları kullanılır. Anne-baba yönünden açılan davalarda en sık karşılaşılan ret sebebi, katkının somut belgeyle desteklenmemiş olmasıdır.

Sakatlık (Bedensel Zarar) Hâlinde İstenebilecek Kalemler

TBK m.54 dört kalem sayar. Uygulamada bu kalemlerin bir kısmı dilekçelerde unutulmakta, unutulan kalem sonradan ıslahla dahi güçlükle telafi edilmektedir.

1. Tedavi giderleri. Ameliyat, ilaç, fizik tedavi, protez ve ortez bedelleri, yol ve refakatçi giderleri. Ağır maluliyet hâllerinde ömür boyu bakıcı ücreti de bu kalem içinde değerlendirilir ve tazminatın en yüksek bileşeni hâline gelebilir. Belirli aralıklarla yenilenmesi gereken protez ve cihazların yenileme maliyeti de bakiye ömür boyunca hesaplanır.
2. Kazanç kaybı. Geçici iş göremezlik dönemine, yani iyileşme sürecinde çalışılamayan süreye ait gelir kaybı.
3. Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar. Sürekli iş göremezlik tazminatı olarak da anılır; kalıcı maluliyet oranı üzerinden bakiye ömür boyunca hesaplanır. Sakatlık davalarında ağırlık merkezi bu kalemdedir.
4. Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar. En çok gözden kaçan kalemdir. Tıbbi maluliyet oranı düşük veya sıfır olsa bile, kişinin iş bulma ve sürdürme şansı fiilen azalmışsa talep edilebilir: yüzdeki kalıcı iz, ses veya konuşma kaybı, elin ince işlevlerinin bozulması, mesleğe özgü fonksiyon kaybı. Sahne sanatçısının yüzündeki iz ile muhasebecinin yüzündeki iz aynı ekonomik sonucu doğurmaz; dilekçede bu farkın somutlaştırılması gerekir.

Maluliyet Oranı Nasıl ve Nerede Tespit Edilir?

Maluliyet oranı, tedavi tamamlanıp kalıcı durum oluştuktan sonra tespit edilir; erken alınan rapor sonradan geçersiz sayılır ve süreci uzatır. Yargıtay uygulamasında rapor; adli tıp uzmanının da yer aldığı üniversite hastanesi ya da eğitim ve araştırma hastanesi sağlık kurulundan veya Adli Tıp Kurumu’ndan alınmalıdır. Tek hekim raporu ya da rutin engelli sağlık kurulu raporu tazminat hesabına esas alınmaz.

Uygulanacak mevzuat kaza tarihine göre belirlenir, rapor tarihine göre değil:

Yanlış yönetmeliğe göre düzenlenmiş rapor bozma sebebidir. Rapor talebinde, kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğin adının hastaneye açıkça yazdırılması, yıllar süren gecikmeleri önler.

Tazminat Nasıl Hesaplanır? Aktüeryal Hesabın Altı Bileşeni

Hem destekten yoksun kalma hem de sürekli iş göremezlik tazminatı, aktüerya bilirkişisince aynı mantıkla hesaplanır. Hesabın altı bileşeni vardır ve dosyanın kaderi çoğunlukla bunlardan birindeki hatada belirlenir.

1. Gelir

Belgelenen net gelir esas alınır: SGK hizmet dökümü, bordro, vergi beyannamesi, meslek odası kaydı. Gelir ispatlanamıyorsa asgari ücret esas alınır; 2026 yılı için net asgari ücret aylık 28.075,50 TL, brüt 33.030,00 TL’dir. Kayıt dışı çalışan kişilerde meslek odasından veya sendikadan alınacak “bu meslekte bir yıllık deneyimli çalışanın alabileceği ücret” yazısı, hesabı asgari ücretin üzerine taşıyabilir.

2. Bakiye Ömür

Yargıtay uygulamasında bakiye ömür, ülkeye özgü ve güncel veri içerdiği için TRH-2010 Ulusal Mortalite Tablosu’na göre belirlenir. Eski PMF-1931 cetveline dayalı hesaplar bozma sebebi olmaktadır.

3. Aktif ve Pasif Dönem Ayrımı

Aktif dönem, kişinin fiilen çalışabileceği ve belgelenen geliri üzerinden hesap yapılan dönemdir; genel kabul 60 yaşa kadardır. Pasif dönem, 60 yaştan bakiye ömrün sonuna kadar süren ve asgari ücret üzerinden hesaplanan dönemdir. Pasif dönemin hesaba katılmaması tazminatı önemli ölçüde eksik bırakır ve sıkça karşılaşılan bir bilirkişi hatasıdır.

4. İskonto Yöntemi

Peşin ödenecek tazminatın, ileriye dönük kayıpların bugünkü değerine indirgenmesi gerekir. Anayasa Mahkemesi’nin 17.07.2020 tarihli iptal kararının ardından, Genel Şartlar’a dayanan %1,8 teknik faizli hesap yönteminin dayanağı ortadan kalkmıştır. Yargıtay’ın güncel uygulamasında bakiye ömür TRH-2010’a göre belirlenmekte ve gelir her yıl için %10 artırılıp %10 iskonto edilerek (progresif rant) hesaplanmaktadır. İki yöntem arasındaki fark aynı dosyada tazminatı kat kat değiştirebildiğinden, bilirkişi raporunun hangi yöntemle düzenlendiği mutlaka denetlenmelidir.

5. Destek Payları (Yalnızca Ölüm Hâlinde)

Ölenin gelirinin ne kadarını kime ayırdığı paylaştırma yoluyla belirlenir. Yaygın uygulama, ölenin kendisine 2 pay, eşe 2 pay ve her çocuğa 1 pay verilmesidir. Eş için hesaplanan tazminattan ayrıca yeniden evlenme ihtimali oranında indirim yapılır; bu oran yaş, çocuk sayısı ve sosyal duruma göre belirlenir.

6. Kusur ve Denkleştirme

Zarar görenin kendi kusuru oranında tazminattan indirim yapılır (TBK m.52). İş kazalarında SGK tarafından bağlanan sürekli iş göremezlik gelirinin rücu edilebilen peşin sermaye değeri tazminattan düşülür; bu konuda SGK’nın rücu davasını incelediğimiz yazımız ayrıntılı bilgi vermektedir. Buna karşılık TBK m.55 açıktır: rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacı taşımayan ödemeler (örneğin hayat sigortası ödemesi veya yardım amaçlı bağışlar) tazminattan indirilemez. Hatalı denkleştirme yapılan raporlara itiraz, uygulamada en yüksek getirili itiraz kalemlerinden biridir.

Örnek Ölçeklendirme

Aşağıdaki tablo gerçek bir aktüerya raporunun yerini tutmaz; hangi değişkenin sonucu nasıl etkilediğini göstermek içindir. 40 yaşında, evli ve 10 ile 14 yaşında iki çocuğu olan, asgari ücretle çalışan bir kişinin ölümü varsayılmıştır.

Kaba bir ön fikir için destekten yoksun kalma tazminatı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. Nihai rakam her hâlde dosyaya özgü aktüerya raporuyla belirlenir.

Manevi Tazminat

TBK m.56 iki ayrı durumu düzenler. Birincisi, bedensel bütünlüğü zedelenen kişinin kendi manevi tazminat talebidir. İkincisi, ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde zarar görenin ya da ölenin yakınlarının kendi adlarına ileri sürebilecekleri taleptir. “Ağır bedensel zarar” ölçütü, yakınların talebini yaralanma hâllerinde sınırlar: hafif yaralanmada yakınların manevi tazminat talebi kural olarak reddedilir.

Miktar hâkimin takdirindedir. Takdirde olayın ağırlığı, tarafların kusur derecesi, ekonomik ve sosyal durumları ile paranın satın alma gücü gözetilir; tazminat zenginleşme aracı olamaz. Manevi tazminat talebi bölünemez; kısmi dava açılıp sonradan ıslahla artırılamaz. Bu nedenle dava dilekçesinde talep edilecek rakamın baştan doğru belirlenmesi gerekir.

Önemli: Manevi tazminat, zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası teminatı dışındadır. Sigorta şirketinden yalnızca maddi tazminat istenebilir; manevi tazminat kusurlu sürücü ve işletenden ya da varsa ihtiyari mali mesuliyet sigortasından talep edilir.

Olay Türüne Göre Yol Haritası

Aynı yaralanma, olayın türüne göre bambaşka bir usule tabidir. Yanlış mahkemede açılan dava görev yönünden reddedilir ve ciddi zaman kaybı doğurur. Trafik kazalarına özgü süreci trafik kazası tazminat sürecini ayrıntılı anlattığımız yazımız ayrıntılı biçimde ele almaktadır.

Zamanaşımının Uzaması: En Kritik Ayrıntı

TBK m.72 ve KTK m.109/2, fiilin aynı zamanda suç oluşturması hâlinde ceza zamanaşımı süresinin uygulanacağını öngörür. Sonuç, iki yıllık sürenin geçtiğini düşünerek talebinden vazgeçen çok sayıda hak sahibinin aleyhinedir:

• Ölümle sonuçlanan kaza: taksirle öldürme (TCK m.85) cezasının üst sınırı beş yılı aştığından dava zamanaşımı 15 yıldır (TCK m.66/1-e). Kazanın üzerinden altı yıl geçmiş olsa dahi tazminat davası açılabilir.
• Yaralanmayla sonuçlanan kaza: taksirle yaralama (TCK m.89) bakımından dava zamanaşımı 8 yıldır.
• Uzamış zamanaşımının uygulanabilmesi için ceza davası açılmış veya mahkûmiyet kararı verilmiş olması şart değildir; fiilin suç niteliği taşıması yeterlidir.
• Uzamış zamanaşımı, doğrudan sigorta şirketine karşı açılan davalarda da uygulanır.

Süreç Adım Adım

1. Delilleri güvence altına alın. Kaza tespit tutanağı, olay yeri fotoğrafları, kamera kayıtları, tanık bilgileri, hastane kayıtları ve otopsi raporu. Kamera kayıtları çoğu sistemde 7-30 gün içinde otomatik silinir; kayıt talebinin ilk günlerde yazılı olarak yapılması gerekir.
2. Ceza soruşturmasını takip edin. Şikâyetçi ve katılan sıfatıyla dosyaya girilmesi, kusur tespitine ilişkin bilirkişi raporlarına erişim sağlar. TBK m.74 uyarınca hukuk hâkimi ceza mahkemesinin beraat kararıyla bağlı değildir; ancak maddi olguya ilişkin kesin tespitlerle bağlıdır.
3. Kalıcı durumun oluşmasını bekleyin ve doğru raporu alın. Sakatlık dosyalarında tedavi bitmeden alınan maluliyet raporu hesaba esas alınmaz. Raporu, olay tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğe göre düzenlenmek üzere yetkili sağlık kurulundan isteyin.
4. Zorunlu ön adımı tamamlayın. Trafik kazasında sigortacıya yazılı başvuru dava şartıdır ve başvuruya belgelerin tam olarak eklenmesi gerekir. Sigortacı 15 gün içinde yazılı cevap vermezse dava veya Sigorta Tahkim Komisyonu yolu açılır.
5. Tahkim ile dava arasında seçim yapın. Sigorta Tahkim Komisyonu, sigorta şirketine karşı taleplerde mahkemeye göre belirgin biçimde hızlı sonuç verir; zorunlu sigortalardan doğan uyuşmazlıklarda şirketin Komisyon üyesi olması da aranmaz. Başvurunun hangi aşamada yapılabileceği konusunda Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusuna ilişkin yazımız güncel bilgi içermektedir. Buna karşılık kusurlu kişiye yöneltilen talepler ile manevi tazminat tahkimin konusu değildir, bunlar mahkemede ileri sürülür.
6. Davayı doğru türde açın. Bedensel zarar davalarında miktarın baştan tam olarak belirlenmesi çoğu kez mümkün olmadığından belirsiz alacak davası açılabilir (HMK m.107). Manevi tazminat ise bölünemez ve baştan tam miktarla talep edilmelidir.
7. Aktüerya raporunu denetleyin. Gelirin doğru alınıp alınmadığı, TRH-2010 kullanılıp kullanılmadığı, pasif dönemin hesaba katılıp katılmadığı, iskonto yöntemi, destek payları ve SGK denkleştirmesi tek tek kontrol edilmelidir. Rapora itiraz süresi iki haftadır ve kaçırılan itiraz sonradan telafi edilemez.
8. Faizi doğru talep edin. Haksız fiil sorumlusuna karşı faiz olay tarihinden işler. Zorunlu mali sorumluluk sigortacısı ise belgelerin kendisine ulaşmasından itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapmakla yükümlüdür; bu sürenin sonunda temerrüde düşer (KTK m.99).

En Sık Karşılaşılan Sekiz Hata

1. İki yıllık sürenin geçtiğini düşünüp talepten vazgeçmek. Ölümlü kazada süre 15 yıldır.
2. Yanlış yönetmeliğe göre maluliyet raporu almak. Rapor tarihi değil, olay tarihi belirleyicidir.
3. Yetkisiz sağlık kuruluşundan rapor almak. Tek hekim raporu ya da rutin engelli sağlık kurulu raporu tazminat hesabına esas alınmaz.
4. Ekonomik geleceğin sarsılması kalemini talep etmemek. Maluliyet oranı düşük veya sıfır olan dosyalarda talep edilebilecek tek kalem bu olabilir.
5. Bakıcı giderini istememek. Ağır maluliyette bakıcı ücreti, bakiye ömür boyunca hesaplandığında tazminatın en büyük bileşeni olabilir.
6. Pasif dönemi hesaba katmayan bilirkişi raporuna itiraz etmemek.
7. Sigortacıya başvurmadan doğrudan dava açmak. Tamamlanabilir bir dava şartıdır; ancak tamamlanana kadar süre ve masraf kaybı yaratır.
8. Manevi tazminatı düşük belirleyip sonradan artırmaya çalışmak. Manevi tazminat bölünemez.

Sık Sorulan Sorular

Trafik kazasında ölüm hâlinde tazminat davası ne kadar sürede açılmalıdır?

Kural olarak zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde kaza tarihinden itibaren 10 yıl içinde. Ancak ölümle sonuçlanan kaza taksirle öldürme suçunu oluşturduğundan ceza zamanaşımı uygulanır ve süre 15 yıla çıkar. Yaralanmalı kazalarda bu süre 8 yıldır.

Destekten yoksun kalma tazminatını yalnızca mirasçılar mı isteyebilir?

Hayır. Destekten yoksun kalma tazminatı miras hakkı değil, hak sahibinin kendi şahsında doğan bir zarardır. Mirası reddeden kişi de isteyebilir; buna karşılık ölenden fiilen destek görmeyen bir mirasçı bu tazminatı alamaz. Nişanlı veya resmî nikâhsız birlikte yaşanan eş gibi mirasçı olmayan kişiler ise fiilî desteği ispat ederek talepte bulunabilir.

Kusurum varsa tazminat alabilir miyim?

Evet, kusurunuz oranında indirim yapılarak alabilirsiniz (TBK m.52); tam kusur hâlinde talep hakkı ortadan kalkar. Trafik kazalarında tam kusurlu sürücünün yakınlarının, sürücünün kullandığı aracın kendi zorunlu trafik sigortasından talepte bulunup bulunamayacağı tartışmalıdır ve Yargıtay uygulaması dönemsel olarak değişmiştir; bu nedenle dosyaya özgü değerlendirme gerekir. Buna karşılık araçta yolcu olarak bulunup zarar gören kişi, tek taraflı kazada dahi bulunduğu aracın trafik sigortasından tazminat isteyebilir.

Sigorta şirketinden ödeme aldım, yine de dava açabilir miyim?

Sigortacıya ibraname verilmeden alınan kısmi ödemeler, gerçek zararla arasındaki fark için dava açmaya engel değildir. Ödeme sırasında imzalatılan “her türlü talebimden feragat ediyorum” içerikli belgeler ise sonradan ciddi engel oluşturur. Bu nedenle sigorta şirketinin gönderdiği belgeler imzalanmadan önce içeriğinin incelenmesi gerekir.

Manevi tazminat trafik sigortasından ödenir mi?

Hayır. Zorunlu mali sorumluluk sigortası yalnızca maddi zararları teminat altına alır. Manevi tazminat, kusurlu sürücü ve işletenden veya varsa ihtiyari mali mesuliyet sigortasından istenir.

İş kazası tazminat davasında arabuluculuğa başvurmak zorunlu mu?

Hayır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3 uyarınca iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlara ilişkin tespit, itiraz ve rücu davalarında arabuluculuk dava şartı uygulanmaz. Buna karşılık işçilik alacakları bakımından arabuluculuk dava şartıdır.

SGK’dan gelir bağlandı; bu tazminatı düşürür mü?

Yalnızca SGK’nın işverene rücu edebildiği kısım denkleştirilir. TBK m.55 uyarınca rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile hayat sigortası ödemesi gibi ifa amacı taşımayan ödemeler tazminattan indirilemez.

Maluliyet oranım düşük çıktı, yine de tazminat alabilir miyim?

Evet. Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zarar (TBK m.54/4) tıbbi maluliyet oranından bağımsızdır. Yüzdeki kalıcı iz, mesleğe özgü fonksiyon kaybı veya iş bulma şansının fiilen azalması hâllerinde bu kalem talep edilebilir. Ayrıca maluliyet raporuna süresinde itiraz edilerek Adli Tıp Kurumu’ndan yeni rapor istenebilir.

Kazaya karışan aracın sigortası yoksa ne olur?

Sigortasız, çalıntı veya plakası tespit edilemeyen araçların karıştığı kazalarda bedensel zararlar için Güvence Hesabı’na başvurulur. Güvence Hesabı’nın sorumluluğu, kaza tarihindeki zorunlu trafik sigortası teminat limitiyle sınırlıdır.

Tazminat davası ne kadar sürer?

Sigorta şirketine karşı Sigorta Tahkim Komisyonu yolunda süreç aylarla ölçülür. Mahkemede görülen bedensel zarar davaları ise maluliyet raporu, kusur bilirkişisi ve aktüerya raporu aşamaları nedeniyle ilk derecede genellikle 1,5-3 yıl sürer; istinaf ve temyiz dahil daha da uzayabilir. Süreyi kısaltan en önemli etken, dosyanın en baştan eksiksiz delille açılmasıdır.

Dava masraflarını karşılayamıyorum, ne yapabilirim?

Ekonomik durumu elverişsiz olan kişiler HMK m.334 uyarınca adli yardım talebinde bulunabilir; talep kabul edilirse harç ve giderler geçici olarak devlet tarafından karşılanır. Ayrıca bedensel zarar davalarında belirsiz alacak davası açılarak başlangıçta ödenecek harç sınırlandırılabilir.

Ölenin borçları tazminattan tahsil edilebilir mi?

Hayır. Destekten yoksun kalma tazminatı terekeye dahil değildir; hak sahiplerinin kendi malvarlığında doğar. Bu nedenle ölenin alacaklıları bu tazminata başvuramaz. Buna karşılık ölüm öncesi tedavi giderleri ve kazanç kaybı tereke alacağı olduğundan farklı değerlendirilir.

İlgili İçerikler

• Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Hesaplama Aracı
• Yasal Faiz Hesaplama Aracı
• Sigorta Hukuku Rehberi 2026
• Tazminat Hukuku Makaleleri
• Sigorta Hukuku Makaleleri

Bu yazı yürürlükteki mevzuat ve Yargıtay uygulamasına dayanan genel bilgilendirme amaçlı bir içeriktir; hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık kendi somut koşulları içinde değerlendirilmelidir. Metinde yer alan asgari ücret ve zorunlu trafik sigortası teminat limiti 2026 yılına aittir ve her yıl değişmektedir. Zamanaşımı süreleri kesindir; hak kaybı yaşamamak için olay tarihini esas alarak hareket edin. Dosyanıza ilişkin değerlendirme için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.