Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Destekten yoksun kalma tazminatı, bir kişinin ölümü nedeniyle onun düzenli desteğinden yoksun kalanların uğradığı maddi zararın karşılığıdır. Dayanağı Türk Borçlar Kanunu'nun 53. maddesidir. Hesap kanunda formüle bağlanmamıştır; yöntem büyük ölçüde Yargıtay içtihatlarıyla şekillenmiştir. Bu araç, uygulamada kabul gören aktüeryal yöntemi izler.
1. Bakiye ömür: TRH-2010 yaşam tablosu
Desteğin ne kadar süreceği, ölenin yaşına ve cinsiyetine göre TRH-2010 yaşam tablosundan belirlenir. Yargıtay 2021 itibarıyla bu tablonun kullanılmasını benimsemiştir; eski PMF-1931 veya CSO-1980 tablolarına göre yapılan hesaplar bugün kabul görmez. Araç, tablonun tamamını (0 ile 99 yaş, kadın ve erkek ayrı) içerir.
2. Aktif ve pasif dönem
Ölenin çalışabileceği süre aktif dönem olarak kabul edilir ve uygulamada 60 yaş sınır alınır. 60 yaştan bakiye ömrün sonuna kadarki süre pasif dönemdir; bu dönemde de asgari ücret düzeyinde bir destek sağlanacağı varsayılır. Pasif dönemin hesaptan tamamen çıkarılması hatalıdır.
3. Progresif rant
Gelecek yıllara ilişkin gelirler bugünkü değere indirilir. Uygulamada kabul gören progresif rant yönteminde her yıl için gelire %10 artırım uygulanır ve aynı oranda %10 iskonto yapılır. İki oran birbirini dengelediği için bilinmeyen dönemde yıllık destek tutarı sabit kabul edilir; bu araç da hesabı bu kabul üzerine kurar.
4. Destek payları (2-2-1 yöntemi)
Ölenin gelirinin tamamı yakınlarına gitmez; kendisine ayıracağı pay düşülür. Bu araç, bilirkişi uygulamasında en yaygın olan pay yöntemini kullanır: ölene 2 pay, eşe 2 pay, her çocuğa 1 pay, anne ve babaya 1'er pay. Bir çocuk destek yaşını doldurduğunda payı düşer ve kalan hak sahiplerinin payı buna göre yeniden hesaplanır.
Önemli: Her hak sahibinin desteği, yalnızca ölenin bakiye ömrüyle değil kendi bakiye ömrüyle de sınırlıdır. Örneğin ölenden çok daha yaşlı bir eş ya da anne baba söz konusuysa destek süresi buna göre kısalır. Araç bu sınırı da uygular.
5. İndirimler ve poliçe limiti
Hesaplanan tutardan ölenin kusuru oranında indirim yapılır. Ölen araçta hatır için taşınıyorduysa uygun bir indirim daha uygulanır. Daha önce sigortacı veya sorumlu tarafından yapılan ödemeler mahsup edilir. Sonuç, Zorunlu Trafik Sigortası'nın 2026 yılı ölüm teminatı olan kişi başına 3.600.000 TL limitini aşıyorsa, aşan kısmın kusurlu sürücü, araç işleteni veya varsa İhtiyari Mali Mesuliyet sigortasından istenmesi gerekir.
Bu araç neyi hesaplamaz?
Hesap yalnızca maddi destek zararını kapsar. Manevi tazminat kural olarak Zorunlu Trafik Sigortası teminatı dışındadır ve takdiri niteliktedir; bu araçla hesaplanamaz. Ayrıca eşin yeniden evlenme olasılığı indirimi, uygulamada dikkate alınan ancak tabloya dayanan bir unsurdur ve bu hesaba dahil edilmemiştir; somut dosyada tutarı düşürebilir. Anne babaya takdir edilen pay da mahkemelerce bu araçtaki orandan daha düşük belirlenebilir.
Bu araç yalnızca fikir vermesi için hazırlanmış yaklaşık bir ön değerlendirme sunar; bilirkişi raporu ya da hukuki görüş niteliği taşımaz. Gerçek tutar; gelirin ispatı, kusur oranının tespiti, bilirkişi takdiri ve dosyanın somut şartlarına göre belirgin biçimde farklı çıkabilir. Konunun ayrıntısı için destekten yoksun kalma tazminatı rehberimizi okuyabilir, dosyanız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.