Kısa cevap: Cezasını tamamlayan, cezası ertelenen, koşullu salıverilen veya denetimli serbestlikten yararlanan kişiler, İŞKUR bünyesindeki Komisyon tarafından verilen Eski Hükümlü Kendi İşini Kurma Hibe Desteğinden yararlanabilir. 2026 yılında destek, tarım ve hayvancılık projelerinde vergiler dâhil en fazla 440.000 TL, diğer sektörlerde vergiler dâhil en fazla 550.000 TL tutarında kuruluş (demirbaş) desteği olarak veriliyor. Destek geri ödemesizdir; ancak işletmenin sözleşme tarihinden itibaren en az 3 yıl fiilen faaliyette kalması şarttır, aksi hâlde ödenen tutar yasal faiziyle geri alınır. Başvuru doğrudan yapılamaz: proje, Adalet Bakanlığının ilgili birimleri (denetimli serbestlik müdürlükleri, koruma kurulları) aracılığıyla Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne iletilir.
Bir Bakışta Temel Bilgiler
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| Desteğin adı | Eski Hükümlü Kendi İşini Kurma Hibe Desteği |
| Veren merci | Türkiye İş Kurumu Genel Müdürünün başkanlığındaki, bir başkan ve yedi üyeden oluşan Komisyon |
| Kaynağı | Engelli ve eski hükümlü çalıştırmayan işverenlerden 4857 sayılı İş Kanunu m.101 uyarınca tahsil edilen idari para cezaları |
| Hukuki dayanak | 4857 sayılı Kanun m.30 ve m.101; 09.01.2014 tarihli ve 28877 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Komisyona Dair Yönetmelik; 2015/1 sayılı Genelge; ilgili dönemin Proje Başvuru Rehberi |
| Destek türü | Yalnızca kuruluş (demirbaş) desteği |
| Üst limit (tarım ve hayvancılık) | Vergiler dâhil en fazla 440.000 TL |
| Üst limit (diğer sektörler) | Vergiler dâhil en fazla 550.000 TL |
| Geri ödeme | Yok. Hibe niteliğindedir; ancak yükümlülük ihlâlinde yasal faiziyle geri alınır |
| Başvuru yolu | Denetimli serbestlik müdürlükleri veya koruma kurulları aracılığıyla Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü / Hizmet Merkezi |
| Doğrudan başvuru | Dikkate alınmaz, proje sahibine iade edilir |
| Ödeme şekli | Sözleşme imza tarihinden sonra düzenlenen fatura veya fatura yerine geçen belge karşılığı, 12 ay içinde |
| Faaliyet yükümlülüğü | Sözleşme tarihinden itibaren en az 3 yıl fiilî faaliyet |
| Son ilan edilen dönem | 2026/4. dönem; son başvuru 10 Temmuz 2026 (2026/1. dönemde son başvuru 16 Ocak 2026 idi) |
| Bir kişi kaç proje sunabilir? | Yalnızca bir proje; birden fazla proje sunulursa projelerin tamamı reddedilir |
Hibe Desteğinin Kaynağı ve Mantığı
4857 sayılı İş Kanunu m.30 uyarınca işverenler, 50 veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde %3 engelli; kamu işyerlerinde ise %4 engelli ve %2 eski hükümlü işçiyi meslek, beden ve ruhsal durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen işverene, çalıştırmadığı her kişi ve her ay için idari para cezası uygulanır; 2026 yılı için bu ceza tutarı 37.751 TL'dir ve kamu kurumları da cezadan muaf değildir.
Bu cezalar genel bütçeye karışıp kaybolmaz. Kanun m.101 ve m.30/7 gereğince toplanan tutarlar, İŞKUR Genel Müdürünün başkanlığında; Çalışma Genel Müdürlüğü, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü, Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü ile işçi, işveren ve engelli üst kuruluşlarının temsilcilerinden oluşan bir Komisyon eliyle kullanılır. Eski hükümlülerin kendi işini kurmasına yönelik hibe, bu kaynağın en önemli kullanım kalemlerinden biridir.
Pratik sonucu şudur: bu destek sosyal yardım değil, kanunla kurulmuş özel bir fonun mevzuata bağlı dağıtımıdır. Bu nedenle şartlar dar yorumlanır, belgeler biçimsel olarak denetlenir ve tek bir eksik belge projenin iadesine yol açabilir.
Kimler "Eski Hükümlü" Sayılır?
Eski hükümlü kavramı günlük dildeki anlamından dardır ve iki süzgeçten oluşur.
Birinci Süzgeç: Mahkûmiyetin Niteliği
Eski hükümlü sayılabilmek için kişinin;
- kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezası almış olması, ya da
- ceza süresine bakılmaksızın zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından hüküm giymiş olması
ve bunlardan cezasını tamamlamış, cezası ertelenmiş, koşullu salıverilmiş ya da denetimli serbestlikten yararlanıyor olması gerekir. Görüldüğü gibi kapsam yalnızca cezaevinden tahliye olanlarla sınırlı değildir; cezası ertelenen veya hiç cezaevine girmeden denetimli serbestlikten yararlanan kişi de eski hükümlüdür.
Buna karşılık taksirle işlenen bir suçtan mahkûm olan kişi, cezası bir yılın üzerinde olsa dahi (yukarıdaki sayılı suçlar dışında) bu tanıma girmez. Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen dosyalarda ise ortada açıklanmış bir mahkûmiyet hükmü bulunmadığından eski hükümlü statüsü doğmaz. Statünün doğup doğmadığı tartışmalı olan hâllerde bağlayıcı olan, ilgilinin lehine veya aleyhine yorum değil, eski hükümlü belgesinin verilip verilmediğidir.
İkinci Süzgeç: Mutlak Kapsam Dışı Suçlar
Bazı suçlardan mahkûmiyet, affa uğramış olsa bile kişiyi bu destekten mutlak biçimde dışlar:
- Devletin güvenliğine karşı suçlar
- Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar
- Millî savunmaya karşı suçlar
- Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk
- Cinsel saldırı veya çocuğun cinsel istismarı suçları
Bu liste bakımından genel af dahi sonucu değiştirmemektedir. Adli sicil kaydının silinmiş olması da tek başına yeterli değildir; çünkü kural, kaydın görünürlüğüne değil mahkûmiyetin varlığına bağlanmıştır. Kaydın silinmesi ve arşivden çıkarılması ayrı bir konudur ve adli sicil ve arşiv kaydının silinmesini ayrıntılı anlattığımız yazımız bu ayrımı ayrıntılı olarak ele almaktadır.
Başvuru Şartları
Aşağıdaki şartların tamamının, son başvuru tarihi itibarıyla birlikte bulunması gerekir. Şartlardan birinin eksikliği projenin reddi sonucunu doğurur.
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| İŞKUR'a eski hükümlü kaydı | İnternetten yapılan kayıt yeterli değildir; eski hükümlü belgesi il müdürlüğüne ibraz edilerek statü onaylatılmalıdır. Onaylatmayan kişi normal statüde işlem görür |
| 18 yaşını tamamlamış olmak | Yaş şartı son başvuru tarihinde aranır |
| Eski hükümlü olmak | Yukarıdaki iki süzgeci birlikte geçmek |
| Emekli olmamak | Hangi sebeple olursa olsun emekliyseniz proje kabul edilmez |
| Üzerine kayıtlı aktif işyeri bulunmaması | Ayrıca rehberin yayım tarihi itibarıyla proje konusu meslekte son bir yıl içinde terk mükellefi olmamak gerekir |
| İkamet şartı | İşyerinin kurulacağı il sınırları içinde ikamet etmek |
| Girişimcilik eğitim programı sertifikası | Başvuru tarihinde elinizde bulunmalıdır. Hangi kurumun sertifikasının kabul edileceğini başvurudan önce il müdürlüğüne teyit ettirin |
| Mesleki belge şartı | Kurulacak iş için başka mevzuatta diploma, sertifika, izin, ruhsat aranıyorsa bunlara sahip olmak |
| Vasi tayin edilmemiş olmak | Hakkında vasi tayini yapılmış kişilerin projeleri desteklenmez |
| Hayvancılık ve arıcılıkta ek belge | Büyükbaş ve küçükbaş projelerinde "Sürü Yönetim Elemanı / Hayvan Yetiştiriciliği", arıcılıkta "Arıcılık" belgesi (MEB veya üniversite onaylı) |
Emeklilik şartı uygulamada en çok gözden kaçan noktalardan biridir; sigortalılık geçmişinizin emekliliğe ne kadar yaklaştığını bilmek proje zamanlaması bakımından önemlidir. Bu konuda kademeli emeklilikte son durumu anlattığımız yazımız yol gösterici olabilir.
Ne Kadar Hibe Verilir? En Sık Yapılan Hata
Basında ve internet sitelerinde bu destek çoğu zaman engellilere verilen hibe ile karıştırılmakta, eski hükümlüler için de "735.000 TL", "işletme gideri desteği", "kira desteği" gibi kalemlerden söz edilmektedir. Bu bilgi yanlıştır. İki program aynı Komisyondan çıkar, ancak destek kalemleri farklıdır.
| Destek kalemi | Eski hükümlü projeleri | Engelli projeleri |
|---|---|---|
| Kuruluş işlemleri desteği (izin, ruhsat, sigorta vb.) | Yok | En fazla 40.000 TL |
| İşletme gideri desteği (su, elektrik, iletişim, ısınma, tanıtım, kira) | Yok | Tarım ve hayvancılıkta 75.000 TL, diğer sektörlerde 145.000 TL (bunun 70.000 TL'ye kadarı kira) |
| Kuruluş (demirbaş) desteği | Tarım ve hayvancılıkta 440.000 TL, diğer sektörlerde 550.000 TL | Tarım ve hayvancılıkta 440.000 TL, diğer sektörlerde 550.000 TL |
| Toplam üst sınır | 440.000 TL / 550.000 TL | 555.000 TL / 735.000 TL |
| Başvuru kanalı | Adalet Bakanlığı birimleri aracılığıyla il müdürlüğüne | e-Devlet üzerinden çevrim içi |
Bunun bütçe planlaması bakımından sonucu nettir: eski hükümlü projesinde kira, abonelik, elektrik, su ve personel gideri hibeden karşılanmaz. Bu kalemler için işletmenin ilk yılda kendi öz kaynağı bulunmalıdır. Yalnızca demirbaş listesini şişirip işletme sermayesini planlamayan projeler, destek alsalar bile üç yıllık faaliyet şartını taşıyamama riski taşır.
Hangi Giderler Hiçbir Şekilde Desteklenmez?
- Depozito ile su, elektrik, iletişim gibi abonelik ücretleri
- Çalışanların ücretleri
- İşlenerek veya doğrudan satılacak ürünlerin bedeli (ticari mal alımı)
- Vergi, resim ve harçlar (işyeri kuruluşu için yapılan zorunlu harçlar hariç), üyelik ücretleri, cezalar
- İşin konusuyla doğrudan ilgisi olmayan demirbaşlar
- Kurulmuş bir işletmenin geliştirilmesine veya değiştirilmesine yönelik giderler
- İnşaat, tadilat ve bakım giderlerinin toplam desteğin %10'unu aşan kısmı
Ayrıca proje sahibi, üçüncü dereceye kadar (üçüncü derece dâhil) kan ve kayın hısımlarından ve bunların ortak olduğu işletmelerden işyeri kiralayamaz, hayvan ve demirbaş satın alamaz. Uygulamada iptal kararlarının önemli bir kısmı bu yasağın farkında olunmamasından kaynaklanmaktadır.
Başvuru Nasıl Yapılır? Adım Adım Süreç
Bu destekte usul, esas kadar belirleyicidir. Eski hükümlünün doğrudan kendisinin yaptığı başvurular dikkate alınmaz ve iade edilir.
- Eski hükümlü belgesini alın. Belge, infazın tamamlandığını veya denetimli serbestlikten yararlanıldığını gösterir; Cumhuriyet başsavcılığı ilamat ve infaz bürosu ile denetimli serbestlik müdürlüğü bu konuda yönlendirme yapar.
- İŞKUR kaydınızı eski hükümlü statüsünde onaylatın. Belgeyi il müdürlüğüne veya hizmet merkezine ibraz etmeden yapılan çevrim içi kayıt, sizi eski hükümlü statüsüne sokmaz.
- Girişimcilik eğitim programını tamamlayın. Sertifika son başvuru tarihinde elinizde olmalıdır; eğitimi son güne bırakmayın.
- Denetimli serbestlik müdürlüğü veya koruma kuruluna başvurun. 5402 sayılı Kanun m.17 gereğince koruma kurullarının görevi, salıverilen hükümlülerin iş bulmasına, meslek edinmesine ve işyeri açmak isteyenlere yardım edilmesine destek olmaktır. Proje bu birimlerin yönlendirmesiyle hazırlanır.
- Dönemin güncel başvuru formunu kullanın. Önceki döneme ait veya başka kurumların yayımladığı formla hazırlanan projeler değerlendirmeye alınmadan reddedilir.
- Bütçe tablosunu piyasa araştırmasına dayandırın. Her kalem için fiyat araştırması yapılmalı, tutarlar vergiler dâhil hesaplanmalı, muhtemel fiyat artışları öngörülmelidir. Varsa kendi katkınız ayrıca gösterilmelidir.
- Dosyayı ilgili birim aracılığıyla il müdürlüğüne teslim ettirin. Proje teklifleri, son başvuru günü mesai bitimine kadar bir asıl ve bir kopya olarak elden veya posta yoluyla verilir; postada verilme tarihi esas alınır.
- Şekil incelemesindeki süreyi kaçırmayın. Eksiklik tespit edilirse belirli bir tarihe kadar tamamlama süresi verilir; bu tarihten sonra eksiklik hiçbir şekilde giderilemez.
Başvuruda İstenen Belgeler
- Talep dilekçesi (Adalet Bakanlığı birimlerince yazılan resmî yazı)
- Proje Başvuru Formu (ilgili dönemin güncel formu)
- Kimlik fotokopisi
- İşin mevzuatı zorunlu kılıyorsa mesleki yeterliği gösteren diploma veya sertifika örneği
- Girişimcilik eğitim programı sertifikası örneği
- Varsa diğer kurum ve kuruluşlarla iş birliğine ilişkin belgeler
- Bütçe tablosu (başvuru formu ekindeki tablo)
- Vergi dairesinden başvurudan önceki bir ay içinde alınmış güncel mükellefiyet durumu belgesi
- Tarım ve hayvancılık projelerinde Tarım ve Orman İl/İlçe Müdürlüğünden alınan işletme belgesi ya da işletmesi olmadığına dair yazı
- Hayvancılık ve arıcılık projelerinde ilgili mesleki belge
Başvuru Dönemleri
Başvurular yıl boyunca sürekli açık değildir; Komisyon dönemler hâlinde çağrıya çıkar. 2026 yılında dört dönem ilan edilmiş, 2026/1. dönemde son başvuru tarihi 16 Ocak 2026, en son ilan edilen 2026/4. dönemde ise 10 Temmuz 2026 olarak belirlenmiştir. Yeni dönem duyuruları İŞKUR'un resmî internet sitesinin duyurular bölümünde yayımlanır. Belgelerinizi dönem açılmasını beklemeden hazırlamanız gerekir; çünkü çağrı ile son başvuru tarihi arasındaki süre çoğu zaman iki haftanın altındadır.
Sözleşme Sonrası Yükümlülükler
Hibe, sözleşmenin imzalanmasıyla bitmiş bir iş değil, üç yıl süren bir ilişkinin başlangıcıdır. Yükümlülükler şunlardır:
| Yükümlülük | Ayrıntı |
|---|---|
| Fiilî faaliyet | İşletme, sözleşme tarihinden itibaren en az 3 yıl fiilen faaliyetine devam etmelidir |
| İşin başında olma | Proje sahibi işin başında bulunmalıdır; proje süresince herhangi bir işyerinde tam zamanlı sigortalı olarak çalışamaz |
| Kapsamlı sigorta | Destekle alınan demirbaşlar ve işyeri, 3 yıl süreyle her türlü riske karşı sigorta ettirilmelidir (kanatlı hayvancılık projeleri hariç). Uyarılara rağmen yaptırılmazsa proje iptal edilir |
| Bağ-Kur (4/B) tescili | Tarım ve hayvancılık projelerinde, demirbaş ödemesini izleyen 1 ay içinde 4/B sigortalılığı başlatılmalı; belirlenen dönemlerde prim tutarının en az %25'inin yatırıldığı belgelenmelidir |
| Fatura düzeni | Ödemeler yalnızca sözleşme imza tarihinden sonra düzenlenen fatura karşılığı yapılır; önceki tarihli faturalar ödenmez, peşin ödeme yapılmaz |
| Altı aylık kontroller | Alınan malzemelerin yerinde bulunması denetlenir; eksiklik varsa tamamlanması istenir |
| Borç durumu | Sözleşme öncesinde İŞKUR'a borç bulunmamalı; e-Devlet üzerinden yapılan sorgulamada açık icra dosyası çıkmamalıdır |
Açık icra dosyası şartı, pratikte en çok mağduriyet yaratan kalemdir. Borcu ödenmiş olmasına rağmen dosyası infazen kapatılmamış birçok kişi, sözleşme aşamasında geri çevrilmektedir. Projeyi hazırlarken icra dosyalarınızı e-Devlet üzerinden sorgulayın; ödenmiş dosyalar için icra dairesinden dosyanın infazen kapatılmasını talep edin ve bunu son başvuru tarihinden önce tamamlayın.
Hibe Hangi Hâllerde Geri Alınır?
Destek karşılıksızdır, ancak koşulludur. Aşağıdaki hâllerde proje iptal edilir ve kuruluş (demirbaş) desteği kapsamında yapılan ödemeler yasal faiziyle birlikte geri alınır:
- İşletmenin üç yıl dolmadan, hangi sebeple olursa olsun faaliyetine son vermesi
- Sözleşmede ve mevzuatta yer alan ret sebeplerinin sonradan ortaya çıkması
- Zorunlu sigortanın uyarılara rağmen yaptırılmaması
- Tarım ve hayvancılık projelerinde 4/B tescili ve prim yükümlülüğünün süresinde yerine getirilmemesi
- Kontrollerde eksik çıkan ve projenin yürütülmesini etkileyen demirbaşların tamamlanmaması
- Proje sahibinin tam zamanlı sigortalı olarak çalıştığının tespiti
Başvuru sırasında veya proje devam ederken sahte belge sunulduğunun ya da Kurumu aldatmaya yönelik bir durumun tespiti hâlinde ise proje iptal edilmekle kalmaz, ayrıca cezai süreç başlatılır. Resmî belgede sahtecilik ve nitelikli dolandırıcılık iddiaları, eski hükümlü bakımından tekerrür riski de taşıdığından sonuçları ağırdır.
İptal ve Ret Kararlarına Karşı Hukuki Yollar
Komisyonun ve il müdürlüğünün işlemleri idari işlem niteliğindedir. Projenin reddine, sözleşmenin iptaline veya desteğin geri alınmasına ilişkin işlemlere karşı, tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava açma süresi içinde idareye başvurularak işlemin kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi de istenebilir; bu başvuru işlemeye başlamış olan dava süresini durdurur (2577 sayılı Kanun m.11). Geri alma yazısı bir ödeme emri değildir; ödeme yapmadan önce hukuki değerlendirme yaptırmakta yarar vardır.
Sürecin denetimli serbestlik müdürlüğü veya koruma kurulu ayağında yaşanan aksaklıklar bakımından ise farklı bir yol geçerlidir: 5402 sayılı Kanun m.18 uyarınca müdürlükler ile koruma kurullarının idarî nitelikteki eylem ve işlemlerine karşı infaz hâkimliğine şikâyette bulunulabilir. Projenin il müdürlüğüne hiç iletilmemesi gibi durumlarda bu yol işletilebilir.
Hibe Alamayanlar İçin Diğer Yollar
Kapsam dışı bir suçtan mahkûmiyet, emeklilik ya da mevcut işletme sebebiyle hibeden yararlanamayan kişiler için tahliye sonrası istihdam yalnızca bu programdan ibaret değildir.
Kamuda %2 Eski Hükümlü Kontenjanı
Kamu kurum ve kuruluşları, 50 veya daha fazla işçi çalıştırdıkları işyerlerinde %2 oranında eski hükümlü veya terörle mücadelede malul sayılmayacak şekilde yaralanan işçi çalıştırmak zorundadır. Bu kadrolara alım, kural olarak İŞKUR'da yayımlanan açık iş ilanlarına başvuru ve noter huzurunda kura ile yapılır. İlanlar dönemsel olduğundan İŞKUR kaydının eski hükümlü statüsünde onaylı olması burada da belirleyicidir; onaylatılmamış kayıtla yapılan başvurular kontenjandan yararlanamaz.
Koruma Kurulu Destekleri
5402 sayılı Kanun m.17, koruma kurullarına salıverilen hükümlülerin meslek veya sanat edinmelerinde, iş bulmalarında, tarım işletmeciliği yapmak isteyenlere araç ve kredi sağlanmasında ve işyeri açmak isteyenlere yardımda bulunma görevi vermiştir. Kurulda Cumhuriyet başsavcısının başkanlığında baro, belediye, millî eğitim, sosyal hizmetler, sosyal yardımlaşma vakfı, İŞKUR, Ziraat ve Halk Bankası ile oda ve borsa temsilcileri yer alır. Bu yapı, İŞKUR hibesi dışında ayni yardım ve yönlendirme imkânları da barındırır.
Diğer Girişimcilik Programları
Eski hükümlü statüsünden bağımsız olarak KOSGEB girişimci destek programları, İŞKUR mesleki eğitim kursları ve işbaşı eğitim programları, tarımsal desteklemeler ve kalkınma ajansı çağrıları da değerlendirilebilir. Aynı maliyet kaleminin iki ayrı kurumdan desteklenemeyeceğini unutmayın: proje dosyasında diğer kurumlardan alınan destekler beyan edilmelidir.
Adli Sicil, Arşiv Kaydı ve Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesi
Tahliye sonrası hayatın en somut engeli çoğu zaman sicil kaydıdır. 5352 sayılı Adlî Sicil Kanunu m.9 uyarınca cezanın infazının tamamlanması hâlinde adli sicil kaydı silinerek arşiv kaydına alınır. Arşiv kaydı ise m.12 uyarınca;
- Anayasa m.76 ile Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunlarda bir hak yoksunluğuna neden olan mahkûmiyetlerde, arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınması koşuluyla 15 yıl, bu karar alınmaksızın 30 yıl geçmekle,
- Diğer mahkûmiyetlerde arşive alınma koşullarının oluşmasından itibaren 5 yıl geçmekle
tamamen silinir. Yasaklanmış hakların geri verilmesi için ise m.13/A uyarınca cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren üç yıl geçmiş olması ve kişinin bu sürede yeni bir suç işlememiş olup iyi hâlli yaşadığı kanaatinin oluşması gerekir.
Burada iki noktayı ayırmak şarttır. Birincisi, arşiv kaydının silinmesi kişiyi eski hükümlü olmaktan çıkarır ve İŞKUR hibesine başvuru imkânını ortadan kaldırabilir; bu nedenle hibe başvurusu düşünen kişilerin sıralamayı doğru kurması gerekir. İkincisi, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı, hibe bakımından mutlak kapsam dışı bırakılan suçlar yönünden sonucu değiştirmez. Sürecin ayrıntısı için adli sicil ve arşiv kaydının silinmesini ayrıntılı anlattığımız yazımız incelenebilir; infaz rejimindeki güncel değişiklikler bakımından 7595 sayılı Kanunla gelen infaz düzenlemesine ilişkin yazımız ve denetimli serbestlik ve af tartışmalarını değerlendirdiğimiz yazımız de ilgilidir.
Sık Sorulan Sorular
Eski hükümlü hibe desteği ne kadar, geri ödemesi var mı?
2026 yılında tarım ve hayvancılık projelerinde vergiler dâhil en fazla 440.000 TL, diğer sektörlerde vergiler dâhil en fazla 550.000 TL kuruluş (demirbaş) desteği verilmektedir. Destek hibe niteliğindedir, geri ödemesi yoktur. Ancak işletme üç yıl faaliyette kalmazsa veya yükümlülükler ihlâl edilirse ödenen tutar yasal faiziyle geri alınır.
Başvuruyu doğrudan İŞKUR'a yapabilir miyim?
Hayır. Eski hükümlünün doğrudan kendisinin yaptığı başvurular dikkate alınmaz ve proje sahibine iade edilir. Proje, denetimli serbestlik müdürlükleri veya koruma kurulları gibi Adalet Bakanlığı birimleri aracılığıyla Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne iletilmelidir.
Cezaevine hiç girmedim, cezam ertelendi. Yararlanabilir miyim?
Evet. Tanım yalnızca cezasını infaz kurumunda tamamlayanları değil, cezası ertelenenleri, koşullu salıverilenleri ve denetimli serbestlikten yararlananları da kapsar. Belirleyici olan, eski hükümlü belgesiyle durumun belgelendirilmesidir.
Hangi suçlar destekten yararlanmaya engel?
Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, millî savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk ile cinsel saldırı veya çocuğun cinsel istismarı suçları, affa uğramış olsa dahi mutlak engeldir.
Kira ve elektrik faturalarım hibeden karşılanır mı?
Hayır. Eski hükümlü projelerinde yalnızca kuruluş (demirbaş) desteği verilir. Kira, depozito, abonelik bedelleri, elektrik, su, iletişim giderleri ve personel ücretleri desteklenmez. Bu kalemler engellilere yönelik hibe programına özgüdür ve çoğu haberde yanlış aktarılmaktadır.
Girişimcilik eğitimi sertifikası zorunlu mu?
Evet. Girişimcilik eğitim programı sertifikası, son başvuru tarihi itibarıyla elinizde bulunması gereken zorunlu şartlardandır. Hangi kurumdan alınan sertifikanın kabul edileceğini başvuru öncesinde il müdürlüğünden teyit etmek gerekir.
Mevcut işletmemi büyütmek için başvurabilir miyim?
Hayır. Üzerinize kayıtlı aktif bir işyeri varsa yeni işyeri desteği verilmez. Mevcut bir işletmenin devralınmasına, geliştirilmesine veya değiştirilmesine yönelik projeler de desteklenmez.
Destekle alacağım makineleri kardeşimden satın alabilir miyim?
Hayır. Üçüncü dereceye kadar (üçüncü derece dâhil) kan ve kayın hısımlarınızdan ve bunların sahip veya ortak olduğu işletmelerden işyeri kiralaması, hayvan ve demirbaş alımı yapılamaz. Bu yasağın ihlâli iptal ve geri alma sebebidir.
İcra dosyam varken sözleşme imzalanır mı?
Sözleşme öncesinde İŞKUR'a borç sorgulaması ve e-Devlet üzerinden icra dosyası sorgulaması yapılır. Borçlu olduğunuz açık bir icra dosyası bulunması hâlinde sözleşme imzalanmaz. Ödenmiş dosyaların infazen kapatılmasını son başvuru tarihinden önce sağlamak gerekir.
Proje reddedilirse ne yapabilirim?
Ret ve iptal kararları idari işlemdir; tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Bu süre içinde idareye başvurup işlemin kaldırılmasını veya değiştirilmesini istemek de mümkündür ve bu başvuru dava süresini durdurur. Denetimli serbestlik müdürlüğü ile koruma kurulunun idari nitelikteki işlemlerine karşı ise infaz hâkimliğine şikâyet yolu açıktır.
Sabıka kaydım silinirse hibeden yararlanabilir miyim?
Adli sicil kaydının silinip arşive alınması eski hükümlü statüsünü kendiliğinden sona erdirmez; ancak arşiv kaydının tamamen silinmesi hâlinde durumu eski hükümlü belgesiyle belgelendirmek mümkün olmayabilir. Hibe başvurusu düşünüyorsanız kayıt silme talepleriyle başvuru takviminizi birlikte planlamanız gerekir.
Hibeye başvururken bir işte çalışıyor olabilir miyim?
Proje süresince herhangi bir işyerinde tam zamanlı sigortalı olarak çalışmanız mümkün değildir; eski hükümlünün fiilen işin başında olacağı projeler desteklenir. Aksi durumun tespiti hâlinde proje iptal edilir ve yaptırım uygulanır.
İlgili İçerikler
- adli sicil ve arşiv kaydının silinmesini ayrıntılı anlattığımız yazımız
- 7595 sayılı Kanunla gelen infaz düzenlemesine ilişkin yazımız
- denetimli serbestlik ve af tartışmalarını değerlendirdiğimiz yazımız
- İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Makaleleri
- Ceza Hukuku Makaleleri
Bu yazı yürürlükteki mevzuat ile İŞKUR'un yayımladığı dönem proje başvuru rehberlerine dayanan genel bilgilendirme amaçlı bir içeriktir; hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Destek tutarları, başvuru takvimi ve şartları her dönem yayımlanan rehberle değişebilir; başvuru öncesinde İŞKUR'un güncel duyurusunu ve o döneme ait başvuru rehberini mutlaka kontrol edin. Metindeki tutarlar 2026 yılına aittir. Projenizin hazırlanması, iptal ve geri alma işlemlerine itiraz ile eski hükümlü statüsüne ilişkin uyuşmazlıklarda büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Av. Hakan Elçi