Kısa cevap: Hakaret, bir kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edecek somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmektir (TCK 125); cezası 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Tehdit ise bir kişiyi kendisinin veya yakınının hayatına, vücut/cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğini bildirerek korkutmaktır (TCK 106); basit halde 6 aydan 2 yıla, silahla veya nitelikli hallerde 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörülür. İkisi de kural olarak şikayete tabidir.
Hakaret Suçu Nedir? (TCK 125)
Hakaret, bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmek (yani doğrudan aşağılayıcı söz söylemek) suretiyle işlenir. Fiilin herkesin duyabileceği veya görebileceği bir yerde (aleni olarak) işlenmesi halinde ceza altıda bir oranında artırılır. Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenmesi ya da kişinin dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç veya düşüncesini açıklamasından, benimsediği dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle işlenmesi hallerinde ceza 1 yıldan 2 yıla kadar hapis olarak uygulanır.
Tehdit Suçu Nedir? (TCK 106)
Tehdit, bir kişiye karşı hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden bahisle ya da malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratacağından veya sair bir kötülük edeceğinden bahisle mağduru korkutmaktır. Hayata, vücut veya cinsel dokunulmazlığa yönelik tehdit resen (şikayet aranmaksızın) takip edilirken, malvarlığına yönelik veya sair kötülük içeren tehdit şikayete bağlıdır.
Hakaret ve Tehdidin Cezası Ne Kadar?
Hakaretin basit halinin cezası 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır; nitelikli hallerde (kamu görevlisine karşı, dini/siyasi inanç nedeniyle) 1 yıldan 2 yıla kadar hapis öngörülür. Tehdidin basit halinin cezası 6 aydan 2 yıla kadar hapistir; kadına karşı işlenen tehditte alt sınır 9 aya yükseltilmiştir. Silahla, birden fazla kişiyle birlikte, yüz gizleyerek veya bir örgütün varlığı korkusundan yararlanılarak işlenen nitelikli tehditte ceza 2 yıldan 5 yıla kadar hapistir.
Şikayet Süresi ve Uzlaşma/Önödeme
Her iki suç da genel kural olarak fiili ve faili öğrenmeden itibaren 6 aylık şikayet süresine tabidir; bu süre kaçırılırsa şikayet hakkı düşer. 2024 yılı sonunda yapılan değişiklikle hakaret suçunda uzlaştırma yerine "önödeme" usulü getirilmiştir: fail, savcılığın belirlediği günlük adli para cezası miktarını süresinde öderse kamu davası açılmaz. Tehdidin basit hali ise (hem hayata yönelik hem malvarlığına yönelik cümleleri dahil) zorunlu uzlaştırma kapsamındadır; taraflar uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşırsa dava açılmaz ve fail sabıkasız kalır. Silahla veya nitelikli şekilde işlenen tehdit ise uzlaştırma kapsamının tamamen dışındadır.
Sosyal Medyada Hakaret ve Tehdit
WhatsApp, Instagram, X (Twitter) gibi platformlar üzerinden yapılan hakaret ve tehdit mesajları da aynı hükümlere tabidir; ekranda görünen ismin gerçek kimliğe ait olup olmadığı, IP kaydı ve platform kayıtları üzerinden tespit edilebilir. Sahte veya anonim hesaplar üzerinden yapılan hakaret/tehdit iddialarında, mesajların ekran görüntüsü değiştirilmeden, tarih/saat bilgisiyle birlikte saklanması ve mümkünse bir noterden veya bilirkişiden tespit ettirilmesi ispat açısından önemlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hakaret suçunda uzlaşma hâlâ geçerli mi?
Hayır, 14 Kasım 2024 sonrası işlenen hakaret suçlarında uzlaştırma yerine önödeme usulü uygulanır; fail belirlenen tutarı öderse dava açılmaz.
Tehdit suçunda uzlaştırma her zaman mümkün mü?
Hayır. TCK 106/1'deki basit tehdit (hayata veya malvarlığına yönelik) zorunlu uzlaştırma kapsamındadır. Silahla, örgüt adına, yüz gizlenerek veya birden fazla kişiyle işlenen nitelikli tehdit uzlaştırma kapsamının dışındadır.
Hakaret ve tehdit için şikayet süresi ne kadar?
Genel kural olarak fiili ve faili öğrenmeden itibaren 6 aydır; bu süre hak düşürücüdür.
Sosyal medyada anonim hesaptan gelen hakaret/tehditte fail nasıl tespit edilir?
Savcılık talimatıyla ilgili platformdan ve internet servis sağlayıcılarından IP kaydı ve hesap bilgileri istenerek failin kimliği tespit edilmeye çalışılır; bu nedenle şikayet ve suç duyurusunun mümkün olan en kısa sürede yapılması önemlidir.
Kadına karşı işlenen tehditte ceza farklı mı?
Evet, 7406 sayılı Kanun ile kadına karşı işlenen basit tehditte hapis cezasının alt sınırı 6 aydan 9 aya yükseltilmiştir.
Bu yazı, Türk Ceza Kanunu'nun 106 ve 125. maddelerine dayanan genel bilgilendirme amaçlı bir içeriktir; somut olayda hangi hükmün uygulanacağı ve şikayet/uzlaştırma sürecinin nasıl işleyeceği dosyaya göre değişir. Hakaret veya tehdide maruz kaldıysanız ya da hakkınızda bir isnat söz konusuysa büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Av. Hakan Elçi