1.jpg)
Av. Hakan ElçiKısa cevap: Ölümlü trafik kazasında ölenin desteğinden yoksun kalan kişiler destekten yoksun kalma tazminatı, cenaze giderleri, ölüm öncesi tedavi gideri ile kazanç kaybı ve manevi tazminat isteyebilir (TBK m.53 ve m.56). Talep önce kusurlu aracın zorunlu trafik sigortasına yöneltilir; 2026 yılında bu sigortanın ölüm teminatı kişi başına 3.600.000 TL, kaza başına 18.000.000 TL'dir. Limiti aşan kısım ile manevi tazminat, kusurlu sürücü ve işletenden istenir. Zamanaşımı ölümlü kazalarda 15 yıldır; iki yıllık genel süre burada uygulanmaz.
Bir bakışta ölümlü trafik kazası tazminatı (2026)
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Hukuki dayanak | TBK m.53 (maddi), TBK m.56 (manevi), KTK m.85 ve devamı (işletenin kusursuz sorumluluğu) |
| Zamanaşımı | 15 yıl (fiil taksirle öldürme suçunu oluşturduğundan TCK m.66/1-e ile KTK m.109/2) |
| Trafik sigortası ölüm teminatı (2026) | Kişi başına 3.600.000 TL, kaza başına 18.000.000 TL. Kaza tarihindeki poliçe limiti uygulanır |
| Sigortaya başvuru zorunlu mu? | Evet, dava şartıdır. Sigortacı 15 gün içinde yazılı cevap vermezse dava veya tahkim yolu açılır (KTK m.97) |
| Sigorta ne kadar sürede öder? | Belgelerin tamamlanmasından itibaren 8 iş günü; bu sürenin sonunda temerrüt faizi işlemeye başlar (KTK m.99) |
| Manevi tazminat sigortadan alınır mı? | Hayır. Zorunlu trafik sigortası teminatı dışındadır; kusurlu sürücü ve işletenden ya da varsa İhtiyari Mali Mesuliyet sigortasından istenir |
| Kusursuz aracın yolcusu tazminat alabilir mi? | Evet. Yolcu, tek taraflı kazada dahi bulunduğu aracın trafik sigortasından talepte bulunabilir |
| Sigortasız veya kaçan araç | Güvence Hesabı'na başvurulur; sorumluluğu kaza tarihindeki zorunlu sigorta limitiyle sınırlıdır |
| Görevli mahkeme | Sigorta şirketine karşı asliye ticaret; sürücü, işleten ve araç sahibine karşı asliye hukuk |
| Gelir ispat edilemezse | Net asgari ücret esas alınır (2026: aylık 28.075,50 TL net) |
Ölümlü trafik kazasında istenebilecek tazminat kalemleri
Türk Borçlar Kanunu m.53, ölüm hâlinde doğan zararları sayar. Dava dilekçesinde bu kalemlerin ayrı ayrı ve rakamlandırılarak talep edilmesi gerekir; kalemleri birleştiren toplu talepler hüküm kurulmasını güçleştirir ve eksik kalan kalem sonradan güçlükle telafi edilir.
1. Destekten yoksun kalma tazminatı
Ölümlü kazalarda tazminatın ağırlık merkezidir ve çoğu dosyada diğer kalemlerin toplamının kat kat üzerindedir. Ölenin sağlığında düzenli olarak baktığı, yardım ettiği kişilerin bu desteği yitirmekten doğan zararını karşılar.
Uygulamada en çok yanlış bilinen nokta şudur: destekten yoksun kalma tazminatı miras hakkı değildir. Hak sahipleri bu talebi ölenden devraldıkları için değil, kendi şahıslarında doğan zarar sebebiyle ileri sürerler. Bunun üç somut sonucu vardır:
- Mirası reddeden kişi de destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir.
- Tazminat miras payı oranında değil, fiilen görülen destek oranında hesaplanır.
- Ölenin borçları bu tazminattan tahsil edilemez; tazminat terekeye dahil değildir.
2. Cenaze ve defin giderleri
Defin, nakil, mezar yeri ve buna bağlı zorunlu giderleri kapsar. Belge sunulması esastır; ancak Yargıtay, örf ve âdete uygun makul giderler bakımından belge yokluğunu tek başına ret sebebi saymamaktadır. Bu kalem mirasçılara değil, gideri fiilen yapan kişiye ait bir alacaktır.
3. Ölüm öncesi tedavi giderleri ve kazanç kaybı
Kaza ile ölüm arasında bir hastane süreci varsa, bu döneme ait kazanç kaybı istenebilir. Bu kalem tereke alacağıdır ve mirasçılara miras payları oranında geçer; destekten yoksun kalma tazminatından bu yönüyle keskin biçimde ayrılır.
Tedavi giderleri bakımından trafik kazalarına özgü bir kural vardır: KTK m.98 uyarınca trafik kazası nedeniyle doğan tedavi giderleri Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır. Bu nedenle tedavi gideri kalemi, kural olarak sigorta şirketinden veya kusurludan ayrıca istenmez. Sigortanın veya SGK'nın karşılamadığı kalemler (örneğin özel hastanede oluşan fark ücretleri) bakımından somut belgeye dayalı talep gündeme gelebilir.
4. Manevi tazminat
TBK m.56/2, ölüm hâlinde ölenin yakınlarının kendi adlarına manevi tazminat isteyebileceğini düzenler. Talep hakkı, ölenle arasında yakın bağ bulunan kişilere aittir: eş, çocuk, anne, baba ve fiilen yakın ilişki içindeki kardeşler. Yargıtay son yıllardaki kararlarında yakınlık kavramını genişletmekte, destekten yoksun kalma tazminatı alamayan kardeşlerin dahi manevi tazminat talep edebileceğini kabul etmektedir.
Miktar hâkimin takdirindedir. Takdirde olayın ağırlığı, tarafların kusur derecesi, ekonomik ve sosyal durumları ile paranın satın alma gücü gözetilir. Manevi tazminat talebi bölünemez; kısmi dava açılıp sonradan ıslahla artırılamaz. Bu nedenle dava dilekçesinde talep edilecek rakamın baştan doğru belirlenmesi zorunludur.
5. Araç ve eşya zararı
Ölümle sonuçlanan kazada aracın tamamen zarar görmesi hâlinde araç bedeli, onarılabiliyorsa onarım bedeli ve değer kaybı ayrı bir kalem olarak istenir. Bu kalem, ölüm teminatından bağımsız olarak poliçenin maddi hasar teminatı kapsamındadır ve ayrı bir limite tabidir.
Ölümlü trafik kazasında kimler tazminat isteyebilir?
Yargıtay'ın yerleşik yaklaşımına göre destek ilişkisi hukuki değil fiilî bir ilişkidir. Aranan şey akrabalık bağı değil, ölenin düzenli ve sürekli olarak bakım veya yardımda bulunuyor olması ile bu yardımın gelecekte de devam edeceğinin kuvvetle muhtemel olmasıdır. Mirasçı olmayan kişiler de hak sahibi olabilir; buna karşılık ölenden fiilen destek görmeyen bir mirasçı bu tazminatı alamaz.
| Hak sahibi | Destekten yoksun kalma | Manevi tazminat | Aranan ispat |
|---|---|---|---|
| Eş | Karine vardır | Vardır | Ayrıca ispat gerekmez; yeniden evlenme ihtimali oranında indirim yapılır |
| Çocuklar | Karine vardır | Vardır | Destek süresi yaş ve öğrenim durumuna göre belirlenir (genel kabul 18 yaş, yükseköğrenim görülüyorsa 25 yaş) |
| Anne ve baba | Karine yoktur | Vardır | Çocuğun fiilen katkı sağladığının ispatı; küçük yaşta ölen çocuk bakımından ileriye dönük destek de kabul edilebilir |
| Kardeş | Karine yoktur | Yakın bağ ispatlanırsa vardır | Fiilî bakım ilişkisinin ispatı (özellikle bakıma muhtaç veya küçük kardeş) |
| Nişanlı | Kabul edilir | Kabul edilir | Nişanın ve fiilî destek ilişkisinin ispatı |
| Resmî nikâhsız birlikte yaşanan eş | Kabul edilir | Kabul edilir | Birlikteliğin süreklilik arz ettiği ve desteğin fiilen sağlandığı |
| Torun, üvey çocuk, evlatlık | Kabul edilir | Yakın bağ ispatlanırsa | Fiilî destek ilişkisinin ispatı |
İspat aracı olarak tanık beyanı, aynı adreste ikamet kaydı, banka havale kayıtları, düzenli market ve fatura ödemeleri, sağlık harcaması belgeleri ve nüfus kayıtları kullanılır. Anne ve baba yönünden açılan davalarda en sık karşılaşılan ret sebebi, katkının somut belgeyle desteklenmemiş olmasıdır: tanık beyanı tek başına çoğu kez yeterli görülmemektedir.
Tazminat kime karşı istenir?
Ölümlü trafik kazasında sorumluluk tek bir kişiye yönelmez. Birden fazla kişi müteselsilen sorumludur ve hak sahibi bunlardan dilediğine, dilerse hepsine birlikte başvurabilir. Doğru muhatabın belirlenmesi, hem teminat limitinin hem de görevli mahkemenin doğru saptanmasını sağlar.
| Muhatap | Sorumluluğun niteliği | Ne istenebilir? | Görevli mahkeme |
|---|---|---|---|
| Zorunlu trafik sigortası şirketi | Poliçe limitiyle sınırlı | Yalnızca maddi tazminat | Asliye ticaret (veya Sigorta Tahkim Komisyonu) |
| Sürücü | Kusur sorumluluğu (TBK m.49) | Maddi ve manevi tazminatın tamamı | Asliye hukuk |
| İşleten ve araç sahibi | Kusursuz sorumluluk (KTK m.85) | Maddi ve manevi tazminatın tamamı | Asliye hukuk |
| İhtiyari Mali Mesuliyet sigortacısı | Poliçe kapsamıyla sınırlı | Poliçe manevi tazminatı kapsıyorsa manevi tazminat da | Asliye ticaret |
| Güvence Hesabı | Sigortasız, çalıntı veya plakası tespit edilemeyen araç | Zorunlu sigorta limiti kadar maddi tazminat | Asliye ticaret veya tahkim |
| İşveren | Kaza servis aracında veya iş sırasında olmuşsa | İş kazası hükümlerine göre maddi ve manevi tazminat | İş mahkemesi |
| Karayolları veya belediye | Yol yapım, bakım ve işaretleme kusuru varsa | Tam yargı davası | İdare mahkemesi |
İşletenin kusursuz sorumluluğu pratikte en güçlü dayanaktır: araç işleteni, kusuru bulunmasa dahi motorlu aracın işletilmesinden doğan zarardan sorumludur. Kurtulabilmesi için kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurunun bulunmadığını ve mücbir sebep ya da zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurunun varlığını ispat etmesi gerekir.
Trafik sigortası ölümlü kazada ne kadar öder? 2026 limitleri
Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası, kusurlu aracın üçüncü kişilere verdiği zararı poliçede yazılı limit kadar karşılar. Uygulanacak limit, poliçenin düzenlendiği tarih değil kaza tarihinde yürürlükte olan limittir.
| Teminat | 2026 limiti |
|---|---|
| Sakatlanma ve ölüm, kişi başına | 3.600.000 TL |
| Sakatlanma ve ölüm, kaza başına | 18.000.000 TL |
| Manevi tazminat | Teminat dışı |
| Tedavi giderleri | SGK'ya devredilmiştir (KTK m.98) |
Üç noktanın altını çizmek gerekir. Birincisi, limit kişi başınadır: kazada iki kişi öldüyse her biri için ayrı limit işler, ancak kaza başına toplam sınır aşılamaz. İkincisi, hesaplanan gerçek zarar limiti aşıyorsa aşan kısım sürücü, işleten ve araç sahibinden istenir; sigorta limitinin dolması hak sahibinin talebini bitirmez. Üçüncüsü, sigorta şirketinin ödediği tutar davanın "tavanı" değildir; sigortadan alınan ödeme, gerçek zararla arasındaki fark için dava açılmasına engel oluşturmaz.
Yaygın bir yanılgı da şudur: kasko, kusurlu tarafın karşı tarafa verdiği bedensel zararı karşılamaz. Ölüm tazminatının muhatabı zorunlu trafik sigortasıdır; kasko yalnızca kendi aracın hasarını ve poliçede özel olarak yer alan ek teminatları kapsar.
Zamanaşımı: ölümlü kazada süre 15 yıldır
Bu, hak kaybının en sık yaşandığı noktadır. Genel haksız fiil zamanaşımı zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıldır (TBK m.72). Ancak fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı uygulanır (TBK m.72/1 son cümle, KTK m.109/2).
| Kazanın sonucu | Oluşan suç | Uygulanacak zamanaşımı |
|---|---|---|
| Ölüm | Taksirle öldürme (TCK m.85) | 15 yıl (TCK m.66/1-e) |
| Yaralanma | Taksirle yaralama (TCK m.89) | 8 yıl |
| Yalnızca maddi hasar | Suç oluşmaz | 2 yıl / 10 yıl |
Dört ayrıntı önemlidir:
- Uzamış zamanaşımının uygulanabilmesi için ceza davası açılmış veya mahkûmiyet kararı verilmiş olması şart değildir; fiilin suç niteliği taşıması yeterlidir.
- Uzamış zamanaşımı, doğrudan sigorta şirketine karşı açılan davalarda da uygulanır.
- Sigortaya yapılan yazılı başvuru zamanaşımını keser; sigortacının cevap verdiği tarihten itibaren süre yeniden işlemeye başlar.
- Sürenin başlangıcı kural olarak kaza tarihidir; kaçan aracın veya sorumlunun sonradan tespit edildiği hâllerde öğrenme anı ayrıca değerlendirilir.
Sonuç olarak, kazanın üzerinden beş yıl ya da sekiz yıl geçmiş olması ölümlü kazalarda tek başına talep hakkını ortadan kaldırmaz. "İki yıl geçti, artık bir şey yapılamaz" düşüncesiyle vazgeçilen dosya sayısı, uygulamada azımsanmayacak düzeydedir.
Ölümlü trafik kazasında tazminat nasıl hesaplanır?
Destekten yoksun kalma tazminatı, aktüerya bilirkişisi tarafından altı bileşen üzerinden hesaplanır. Dosyanın kaderi çoğunlukla bu bileşenlerden birindeki hatayla belirlenir.
1. Gelir
Belgelenen net gelir esas alınır: SGK hizmet dökümü, bordro, vergi beyannamesi, meslek odası kaydı. Gelir ispatlanamıyorsa net asgari ücret esas alınır; 2026 yılı için aylık 28.075,50 TL net, 33.030,00 TL brüttür. Kayıt dışı çalışan kişilerde meslek odasından veya sendikadan alınacak "bu meslekte bir yıllık deneyimli çalışanın alabileceği ücret" yazısı, hesabı asgari ücretin belirgin biçimde üzerine taşıyabilir. Ev hanımlarında ise asgari ücret üzerinden hizmet değeri hesaplanır; "geliri yoktu" gerekçesiyle talep reddedilemez.
2. Bakiye ömür
Yargıtay uygulamasında bakiye ömür TRH-2010 Ulusal Mortalite Tablosu'na göre belirlenir. Eski PMF-1931 cetveline dayalı hesaplar bozma sebebidir.
3. Aktif ve pasif dönem
Aktif dönem, kişinin fiilen çalışabileceği ve belgelenen geliri üzerinden hesap yapılan dönemdir; genel kabul 60 yaşa kadardır. Pasif dönem, 60 yaştan bakiye ömrün sonuna kadar süren ve asgari ücret üzerinden hesaplanan dönemdir. Pasif dönemin hesaba katılmaması tazminatı ciddi biçimde eksik bırakır ve sıkça karşılaşılan bir bilirkişi hatasıdır.
4. Destek payları
Ölenin gelirinin ne kadarını kime ayırdığı paylaştırma yoluyla belirlenir. Yaygın uygulama, ölenin kendisine 2 pay, eşe 2 pay ve her çocuğa 1 pay verilmesidir. Eş için hesaplanan tazminattan ayrıca yeniden evlenme ihtimali oranında indirim yapılır; bu oran yaş, çocuk sayısı ve sosyal duruma göre belirlenen tablolar üzerinden saptanır. Çocukların desteği ise belirli bir yaşla sınırlıdır.
5. İskonto yöntemi
Peşin ödenecek tazminatın, ileriye dönük kayıpların bugünkü değerine indirgenmesi gerekir. Anayasa Mahkemesi'nin 17.07.2020 tarihli iptal kararının ardından Genel Şartlar'a dayanan yüzde 1,8 teknik faizli hesap yönteminin dayanağı ortadan kalkmıştır. Yargıtay'ın güncel uygulamasında gelir her yıl için yüzde 10 artırılıp yüzde 10 iskonto edilerek (progresif rant) hesaplanmaktadır. İki yöntem aynı dosyada tazminatı kat kat değiştirdiğinden, bilirkişi raporunun hangi yöntemle düzenlendiği mutlaka denetlenmelidir.
6. Kusur ve denkleştirme
Ölenin kendi kusuru oranında tazminattan indirim yapılır (TBK m.52). SGK tarafından hak sahiplerine bağlanan ölüm aylığının rücu edilebilen peşin sermaye değeri tazminattan düşülür. Buna karşılık TBK m.55 açıktır: rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacı taşımayan ödemeler, örneğin hayat sigortası ödemesi veya yardım amaçlı toplanan paralar, tazminattan indirilemez. Hatalı denkleştirme, itiraz edildiğinde en yüksek getiriyi veren rapor hatalarından biridir.
Örnek: rakamlar nasıl büyüyor?
Aşağıdaki hesap gerçek bir aktüerya raporunun yerini tutmaz; yalnızca hangi değişkenin sonucu nasıl etkilediğini göstermek içindir. 40 yaşında, evli, 10 ve 14 yaşında iki çocuğu olan, asgari ücretle çalışan bir kişinin ölümü ve yüzde 20 kendi kusuru varsayılmıştır.
| Adım | İşlem | Sonuç |
|---|---|---|
| Yıllık net gelir | 28.075,50 TL × 12 | 336.906 TL |
| Pay dağılımı | Ölen 2 + eş 2 + çocuk 1 + çocuk 1 = 6 pay | Eşin payı 2/6, her çocuğun payı 1/6 |
| Eşe düşen yıllık destek | 336.906 × (2/6) | 112.302 TL |
| Destek süresi | Aktif 40 - 60 yaş (20 yıl) + pasif 60 yaştan bakiye ömür sonuna (yaklaşık 16 yıl) | Yaklaşık 36 yıl |
| Bugünkü değer | Yüzde 10 artırım ve yüzde 10 iskonto birbirini dengelediğinden kabaca 36 × 112.302 | Yaklaşık 4.042.000 TL |
| Yeniden evlenme indirimi | Varsayım yüzde 20 | Yaklaşık 3.234.000 TL |
| Ölenin kusuru | Yüzde 20 indirim | Yaklaşık 2.587.000 TL |
Bu, yalnızca eş içindir. İki çocuğun payı eklendiğinde toplam talep 3.600.000 TL'lik kişi başına teminat limitini aşar. Uygulamadaki en önemli sonuç budur: asgari ücret düzeyinde bir gelirde bile ölümlü kazada gerçek zarar çoğu kez sigorta teminatının üzerine çıkar ve aşan kısım için kusurlu sürücü, işleten ve araç sahibine dava açılması gerekir. Yalnızca sigorta şirketine başvurup dosyayı kapatmak, tazminatın önemli bir bölümünden vazgeçmek anlamına gelebilir.
Kaba bir ön fikir için destekten yoksun kalma tazminatı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. Nihai rakam her hâlde dosyaya özgü aktüerya raporuyla belirlenir.
Sık karşılaşılan özel durumlar
Tek taraflı kazada ölenin yakınları tazminat alabilir mi?
Ayrım, ölenin araçtaki konumuna göre yapılır.
- Ölen yolcuysa: Yolcunun yakınları, tek taraflı kazada dahi bulunulan aracın zorunlu trafik sigortasından destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir. Bu konuda tartışma yoktur.
- Ölen sürücü veya işletense: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, destekten yoksun kalanların ölenin mirasçısı sıfatıyla değil kendi zararını talep eden üçüncü kişi sıfatıyla dava açtığını, bu nedenle ölenin kusurunun onlara doğrudan yansıtılamayacağını kabul etmiştir. Buna karşılık zorunlu trafik sigortası bakımından durum kaza tarihine göre değişir: 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Genel Şartlar, işletenin kendi aracının sebep olduğu kazada kendi ölümünden doğan talepleri teminat dışına almıştır. Bu düzenlemenin geçerliliği ve kapsamı yargı kararlarına konu olmaya devam etmektedir. Uygulamada sonuç, kaza tarihine ve talebin sigortacıya mı yoksa üçüncü kişi konumundaki başka bir sorumluya mı yöneltildiğine göre değişmektedir; bu nedenle dosyaya özgü değerlendirme zorunludur.
Hatır taşıması indirimi
Hatır taşıması, bir kişinin ücret veya karşılık beklemeksizin bir başkasını aracında taşımasıdır. Bu hâlde sürücünün sorumluluğu ortadan kalkmaz; ancak hükmedilecek tazminattan hakkaniyet indirimi yapılır. Üç istisna önemlidir: aile bireylerinin birbirini taşıması hatır taşıması sayılmaz; taşıma ekonomik bir yarara dayanıyorsa (işçi servisi, müşteri taşıma) hatır taşıması hükümleri uygulanmaz; indirim zorunlu trafik sigortasına karşı ileri sürülemez, sigortacı bu indirimden yararlanamaz.
Yaya ve motosikletli ölümleri
Yayanın veya motosiklet sürücüsünün ölümünde de aynı kalemler istenir. Fark kusur dağılımında ortaya çıkar: yayanın karşıya geçiş kuralına aykırı davranması ya da motosiklet sürücüsünün kask kullanmaması, müterafik kusur olarak değerlendirilip tazminattan indirim sebebi yapılabilir. Ancak yaya kusuru, motorlu araç işletenin kusursuz sorumluluğunu kural olarak tamamen ortadan kaldırmaz; kaldırabilmesi için yaya kusurunun kazanın tek ve münhasır sebebi olması gerekir.
Sürücünün alkollü olması
Sürücünün alkollü olması, zorunlu trafik sigortası bakımından üçüncü kişilere karşı sigortacının sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Sigorta şirketi zarar görene ödeme yapar, ardından sigortalısına rücu eder. Bu nedenle "sürücü alkollüydü, sigorta ödemez" bilgisi zarar gören yakınlar bakımından doğru değildir. Alkol, ölenin kendisinin alkollü olması hâlinde müterafik kusur değerlendirmesinde gündeme gelir.
Servis aracında veya iş sırasında meydana gelen kaza
İşe gidiş geliş sırasında işverence sağlanan araçta meydana gelen kaza iş kazasıdır (5510 sayılı Kanun m.13). Bu durumda işverene karşı iş mahkemesinde dava açılabilir ve arabuluculuk dava şartı uygulanmaz (7036 sayılı Kanun m.3/3). Zamanaşımı işverene karşı 10 yıldır. Aynı olay için hem trafik sigortasına hem işverene başvurulabilir; mükerrer tahsil yapılmaması için denkleştirme uygulanır.
Ölümlü trafik kazası tazminat süreci adım adım
- Delilleri güvence altına alın. Kaza tespit tutanağı, olay yeri fotoğrafları, güvenlik kamerası ve araç içi kamera kayıtları, tanık bilgileri, hastane kayıtları ve otopsi raporu. Kamera kayıtları çoğu sistemde 7 ile 30 gün arasında otomatik silinir; kayıt talebinin ilk günlerde yazılı olarak yapılması gerekir.
- Ceza soruşturmasına katılan olarak girin. Şikâyetçi ve katılan sıfatıyla dosyaya girilmesi, kusur tespitine ilişkin bilirkişi raporlarına ve otopsi sonucuna erişim sağlar. TBK m.74 uyarınca hukuk hâkimi ceza mahkemesinin beraat kararıyla bağlı değildir; ancak maddi olguya ilişkin kesin tespitlerle bağlıdır.
- Poliçe ve sorumlu araştırması yapın. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi kayıtlarından kazaya karışan araçların poliçe bilgileri, ruhsat sahibi ve varsa İhtiyari Mali Mesuliyet poliçesi tespit edilir. Aracın sigortası yoksa Güvence Hesabı devreye girer.
- Sigortacıya yazılı başvuru yapın. Dava şartıdır. Başvuruya kaza tespit tutanağı, ölüm belgesi, veraset ilamı, nüfus kayıt örneği, gelir belgeleri, cenaze giderlerine ilişkin belgeler ve banka bilgileri eksiksiz eklenmelidir. Sigortacı 15 gün içinde yazılı cevap vermezse dava veya tahkim yolu açılır (KTK m.97).
- Ödeme teklifini imzalamadan inceletin. Sigorta şirketlerinin ilk teklifi çoğu kez pasif dönemi veya doğru iskonto yöntemini içermez. "Her türlü talebimden feragat ediyorum" içerikli ibraname imzalandığında fark talebi büyük ölçüde kapanır. Feragat içermeyen kısmi ödeme ise dava açmaya engel değildir.
- Tahkim ile dava arasında seçim yapın. Aşağıdaki karşılaştırma tablosuna bakınız.
- Limiti aşan kısım ve manevi tazminat için asliye hukukta dava açın. Sürücü, işleten ve araç sahibine karşı açılan bu davada haksız fiil hükümleri uygulanır ve arabuluculuk dava şartı bulunmaz. Maddi tazminat bakımından belirsiz alacak davası açılabilir (HMK m.107); manevi tazminat bölünemediğinden baştan tam miktarla talep edilmelidir.
- Aktüerya raporunu denetleyin ve süresinde itiraz edin. Gelirin doğru alınıp alınmadığı, TRH-2010 kullanılıp kullanılmadığı, pasif dönemin katılıp katılmadığı, iskonto yöntemi, destek payları, yeniden evlenme indirimi oranı ve SGK denkleştirmesi tek tek kontrol edilmelidir. Rapora itiraz süresi iki haftadır ve kaçırılan itiraz sonradan telafi edilemez.
- Faizi doğru talep edin. Sürücü ve işletene karşı faiz kaza tarihinden işler. Zorunlu trafik sigortacısı ise belgelerin kendisine ulaşmasından itibaren 8 iş günü içinde ödeme yapmakla yükümlüdür; bu sürenin sonunda temerrüde düşer (KTK m.99).
Sigorta Tahkim Komisyonu mu, mahkeme mi?
| Ölçüt | Sigorta Tahkim Komisyonu | Mahkeme |
|---|---|---|
| Muhatap | Yalnızca sigorta şirketi | Sigorta şirketi, sürücü, işleten, araç sahibi |
| Manevi tazminat | Konusu değildir | İstenebilir |
| Süre | Genellikle 4 ile 8 ay | İlk derecede genellikle 1,5 ile 3 yıl |
| Masraf | Başvuru ücreti düşüktür | Harç ve bilirkişi giderleri daha yüksektir |
| Şirketin üye olması | Zorunlu sigortalarda aranmaz | Söz konusu değil |
| Arabuluculuk | Gerekmez | Sigortacıya karşı ticari davada dava şartıdır (TTK m.5/A) |
| Karara itiraz | Tutara göre itiraz hakemi veya temyiz | İstinaf ve temyiz |
Uygulamadaki yaygın strateji şudur: sigorta şirketinden istenecek maddi tazminat için tahkim yolu, teminat limitini aşan kısım ile manevi tazminat için aynı anda asliye hukuk mahkemesinde dava. Böylece hızlı olan kalem beklemeye alınmamış olur. İki yolun aynı anda yürütülmesinde denkleştirme yapılması ve mükerrer tahsile yol açılmaması gerekir.
En sık yapılan yedi hata
- İki yıllık sürenin geçtiğini düşünüp vazgeçmek. Ölümlü kazada zamanaşımı 15 yıldır.
- Sigortadan gelen ilk teklifi ibraname imzalayarak kabul etmek. Fark talebi büyük ölçüde kapanır.
- Yalnızca sigorta şirketine başvurup dosyayı kapatmak. Teminat limitini aşan zarar ile manevi tazminat sigortadan alınamaz.
- Manevi tazminatı düşük belirlemek. Manevi tazminat bölünemez; sonradan ıslahla artırılamaz.
- Pasif dönemi hesaba katmayan bilirkişi raporuna itiraz etmemek. İtiraz süresi iki haftadır.
- Anne ve baba için belge toplamamak. Anne ve baba yönünden destek karinesi yoktur; para transferi, fatura ödemesi ve harcama kayıtları toplanmalıdır.
- Ceza dosyasına katılan olarak girmemek. Kusur raporlarına erişim ve kusur oranına itiraz imkânı kaybedilir.
Sık sorulan sorular
Trafik kazasında ölüm tazminatı ne kadar?
Sabit bir rakam yoktur. Tazminat; ölenin geliri, yaşı, bakiye ömrü, hak sahiplerinin sayısı ve yaşları, kusur oranı ve destek payları üzerinden aktüeryal olarak hesaplanır. 2026 yılında zorunlu trafik sigortasından alınabilecek üst sınır kişi başına 3.600.000 TL'dir; hesaplanan zarar bu tutarı aşarsa aşan kısım kusurlu sürücü, işleten ve araç sahibinden istenir.
Ölümlü trafik kazasında tazminat davası ne kadar sürede açılmalıdır?
Ölümlü kazada fiil taksirle öldürme suçunu oluşturduğundan ceza zamanaşımı uygulanır ve süre 15 yıldır. Ceza davası açılmış olması şart değildir. Yaralanmalı kazalarda bu süre 8 yıl, yalnızca maddi hasarlı kazalarda 2 yıl ve her hâlde 10 yıldır.
Ölümlü trafik kazasında sigorta ne kadar sürede öder?
Zorunlu trafik sigortacısı, gerekli belgelerin kendisine ulaşmasından itibaren 8 iş günü içinde ödeme yapmakla yükümlüdür (KTK m.99). Bu sürenin sonunda temerrüt faizi işlemeye başlar. Sigortacı 15 gün içinde yazılı cevap vermezse dava veya Sigorta Tahkim Komisyonu yolu açılır.
Tazminatı yalnızca mirasçılar mı isteyebilir?
Hayır. Destekten yoksun kalma tazminatı miras hakkı değil, hak sahibinin kendi şahsında doğan bir zarardır. Mirası reddeden kişi de isteyebilir; buna karşılık ölenden fiilen destek görmeyen bir mirasçı alamaz. Nişanlı veya resmî nikâhsız birlikte yaşanan eş gibi mirasçı olmayan kişiler fiilî desteği ispat ederek talepte bulunabilir.
Kardeşler tazminat alabilir mi?
Destekten yoksun kalma tazminatı bakımından kardeşler için karine yoktur; ölenin fiilen bakım ve yardımda bulunduğunun ispatı gerekir. Manevi tazminat bakımından ise Yargıtay, ölenle yakın bağı bulunan kardeşlerin talep hakkını kabul etmektedir.
Tek taraflı kazada ölen sürücünün ailesi tazminat alabilir mi?
Araçta yolcu olarak bulunup ölen kişinin yakınları, tek taraflı kazada dahi bulunulan aracın trafik sigortasından tazminat isteyebilir. Ölen kişinin sürücü veya işleten olması hâlinde ise durum kaza tarihine göre değişir: 01.06.2015 tarihli Genel Şartlar bu talepleri teminat dışına almıştır ve konu yargı kararlarına konu olmaya devam etmektedir. Bu nedenle dosyaya özgü değerlendirme gerekir.
Manevi tazminat trafik sigortasından ödenir mi?
Hayır. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası yalnızca maddi zararları teminat altına alır. Manevi tazminat kusurlu sürücü, işleten ve araç sahibinden ya da poliçe kapsıyorsa İhtiyari Mali Mesuliyet sigortasından istenir.
Sigortadan ödeme aldım, yine de dava açabilir miyim?
İbraname veya feragat belgesi imzalanmadan alınan kısmi ödemeler, gerçek zararla arasındaki fark için dava açmaya engel değildir. Ödeme sırasında imzalatılan "her türlü talebimden feragat ediyorum" içerikli belgeler ise sonradan ciddi engel oluşturur. Bu nedenle sigorta şirketinin gönderdiği belgeler imzalanmadan önce incelenmelidir.
Kazaya karışan aracın sigortası yoksa ne olur?
Sigortasız, çalıntı veya plakası tespit edilemeyen araçların karıştığı kazalarda bedensel zararlar için Güvence Hesabı'na başvurulur. Güvence Hesabı'nın sorumluluğu, kaza tarihindeki zorunlu trafik sigortası teminat limitiyle sınırlıdır.
Ölen kişinin geliri yoktu, yine de tazminat alınır mı?
Evet. Gelir belgelenemiyorsa hesap net asgari ücret üzerinden yapılır. Ev hanımlarında verilen hizmetin ekonomik değeri asgari ücret üzerinden değerlendirilir. Küçük yaşta ölen çocuk bakımından ise anne ve baba için ileriye dönük destek kabul edilebilir.
Sürücü alkollüyse sigorta ödeme yapar mı?
Evet. Alkol, zorunlu trafik sigortacısının zarar gören üçüncü kişilere karşı sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Sigorta şirketi ödeme yapar, ardından kendi sigortalısına rücu eder.
Ölenin borçları tazminattan tahsil edilebilir mi?
Hayır. Destekten yoksun kalma tazminatı terekeye dahil değildir; hak sahiplerinin kendi malvarlığında doğar. Bu nedenle ölenin alacaklıları bu tazminata başvuramaz. Buna karşılık ölüm öncesi kazanç kaybı tereke alacağı olduğundan farklı değerlendirilir.
Ölümlü trafik kazası tazminat davası ne kadar sürer?
Sigorta şirketine karşı Sigorta Tahkim Komisyonu yolunda süreç genellikle 4 ile 8 ay arasındadır. Mahkemede görülen davalar ise kusur bilirkişisi ve aktüerya raporu aşamaları nedeniyle ilk derecede genellikle 1,5 ile 3 yıl sürer; istinaf ve temyiz dahil uzayabilir. Süreyi kısaltan en önemli etken, dosyanın en baştan eksiksiz delille açılmasıdır.
Dava masraflarını karşılayamıyorum, ne yapabilirim?
Ekonomik durumu elverişsiz olan kişiler HMK m.334 uyarınca adli yardım talebinde bulunabilir; talep kabul edilirse harç ve giderler geçici olarak devlet tarafından karşılanır. Ayrıca maddi tazminat bakımından belirsiz alacak davası açılarak başlangıçta ödenecek harç sınırlandırılabilir.
Dosyanızı değerlendirelim
Elçi Hukuk ve Danışmanlık, İstanbul Maltepe'de faaliyet gösteren ve tazminat hukuku ağırlıklı çalışan bir hukuk bürosudur. Ölümlü ve yaralanmalı trafik kazalarından doğan maddi ve manevi tazminat taleplerinde; sigortaya başvuru, Sigorta Tahkim Komisyonu ve dava aşamalarının tamamı yürütülmektedir.
Kaza tespit tutanağı, ölüm belgesi ve varsa ceza soruşturması dosya numarasını iletmeniz hâlinde zamanaşımı durumunuz, talep edilebilecek kalemler ve teminat limiti bakımından ön değerlendirme yapılabilir.
İletişim | Telefon: 0216 606 56 58 | E-posta: info@elci.av.tr | Altayçeşme Mah. İstiklal Cad. No:96/4 Maltepe/İstanbul
İlgili içerikler
- Ölüm veya Sakatlık Hâlinde Tazminat: Kim, Neyi, Ne Kadar Süre İçinde İsteyebilir?
- Trafik Kazası Tazminatı Avukatı Ne İş Yapar?
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Hesaplama Aracı
- Yasal Faiz Hesaplama Aracı
- Tazminat Hukuku Makaleleri
- Sigorta Hukuku Makaleleri
Yasal uyarı: Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya reklam niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık kendi somut koşulları içinde değerlendirilmelidir. Belirtilen parasal tutarlar ve teminat limitleri yayın tarihi itibarıyla geçerlidir ve her yıl değişmektedir. Makaledeki örnek hesap yalnızca yöntemi göstermek amacıyla hazırlanmış olup gerçek bir aktüerya raporunun yerini tutmaz.