Öğrenci Affı Resmî Gazete'de: 7592 Sayılı Kanun, 9 Aralık 2026 Son Başvuru Tarihi ve Akademisyenlere Gelen Yeni Cezalar

Kısa cevap: Öğrenci affı çıktı. 7592 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 9 Ağustos 2026 tarihli ve 33335 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı ve aynı gün yürürlüğe girdi. Üniversiteyle ilişiği kesilen veya kazandığı halde kayıt yaptırmayan öğrenciler, 9 Aralık 2026 Çarşamba gününe kadar ilgili yükseköğretim kurumuna başvurarak 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilecek. Kanun bundan ibaret değil: akademik sahtekârlığa milyonlarla ifade edilen adli para cezaları, kaçak yükseköğretim faaliyetine hapis cezası, vakıf üniversitelerine beş kademeli yaptırım rejimi ve 48 üniversiteye 8.750 yeni kadro da aynı metinde.

Kanunun Künyesi

Teklif Döneminde Konuşulanlar ile Yayımlanan Metin Arasındaki Farklar

Bir kanun teklifi hakkında teklif aşamasında yazılan haberler, komisyon ve Genel Kurul görüşmelerinde metinden çıkarılan maddeleri çoğu zaman takip etmez. 7592 sayılı Kanunda bu fark, iki başlıkta doğrudan kişilerin haklarını ilgilendirecek düzeydedir. Aşağıdaki tablo, teklif döneminde kamuoyuna yansıyan bilgi ile Resmî Gazete'de yayımlanan metni karşılaştırmaktadır.

Bu tablo, gündemdeki bir düzenlemeyi takip ederken neden yalnızca Resmî Gazete metnine güvenilmesi gerektiğini göstermektedir. Aynı ayrımı daha önce çerçeve yasa teklifi yazımız kapsamında da ele almıştık.

1. Öğrenci Affı: Geçici Madde 85

Kanunun 14 üncü maddesiyle 2547 sayılı Kanuna eklenen Geçici Madde 85, kamuoyunda öğrenci affı olarak anılan düzenlemedir. Affın kapsamı, teklif döneminde konuşulandan daha geniştir.

Kimler yararlanabilir?

Yükseköğretim kurumlarında hazırlık dâhil bütün sınıflarda intibak, önlisans, lisans tamamlama, lisans veya lisansüstü öğrenimi görenlerden:

• Kendi isteğiyle kaydını sildirenler dâhil, her ne sebeple olursa olsun yükseköğretim kurumuyla ilişiği kesilmiş olanlar,
• Bir programı kazanarak kayıt yapma hakkı elde ettiği hâlde kayıt yaptırmamış olanlar.

Metinde hiçbir tarih sınırı yoktur. Yirmi yıl önce ilişiği kesilmiş bir kişi ile geçen yıl kaydını sildiren bir kişi, madde bakımından aynı konumdadır. Metinde ayrıca daha önceki öğrenci aflarından yararlanmamış olma şartı da aranmamaktadır. Bu iki nokta, teklif döneminde yazılan haberlerden ve bizim Öğrenci Affı 2026 yazımız dâhil olmak üzere o dönemde kaleme alınan içeriklerden ayrılmaktadır.

Kimler yararlanamaz? Kapsam dışı bırakılan mahkûmiyetler

Madde, belirli suçlardan mahkûm olanları kapsam dışında bırakmaktadır. Liste sınırlı sayıdadır, yani burada yazmayan bir suçtan mahkûmiyet affın önünde engel değildir.

Dikkat edilmesi gereken ayrım: Listede uyuşturucu kullanmak için satın almak, kabul etmek veya bulundurmak suçu (TCK m. 191) yer almamaktadır. Aynı şekilde cinsel taciz (TCK m. 105), reşit olmayanla cinsel ilişki (TCK m. 104), hırsızlık, yağma, dolandırıcılık ve kasten yaralama suçları da listede değildir. Bu suçlardan mahkûmiyeti bulunanlar, başka bir engel yoksa aftan yararlanabilir. Geçmiş mahkûmiyetinizin sicilde nasıl göründüğünü öğrenmek için adli sicil kaydının silinmesi konulu yazımıza bakabilirsiniz.

Mahkûmiyet dışındaki kapsam dışı hâller

• Sahte belge sebebiyle kaydı iptal edilenler ve kayıt sırasında sahte belge verenler,
• Terör örgütlerine veya Millî Güvenlik Kurulunca devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle ilişiği kesilenler.

Hangi kurumların öğrencileri kapsam dışında?

Maddenin son fıkrası, Anayasanın 132 nci maddesi uyarınca özel kanun hükümlerine tabi olan kurumları tamamen kapsam dışında bırakmaktadır:

• Polis Akademisi ile buna bağlı eğitim öğretim kurumları,
• Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile buna bağlı eğitim öğretim kurumları,
• Millî Savunma Üniversitesine bağlı Harp Okulları, Astsubay Meslek Yüksekokulları ve enstitüler,
• Millî Savunma Bakanlığı, Polis Akademisi, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı nam ve hesabına başka yükseköğretim kurumlarında öğrenim görürken kendi isteğiyle veya başka sebeplerle ilişiği kesilen öğrenciler.

Başvuru takvimi: son gün 9 Aralık 2026

Dört aylık süre hak düşürücü niteliktedir. Süre kaçırıldığında affın sağladığı hak tamamen ortadan kalkar ve bu sonucun mazeretle giderilmesi mümkün değildir. Sürelerin nasıl hesaplandığına ilişkin genel kurallar için hukukta süreler rehberimiz incelenebilir. Üniversiteler kendi iç takvimlerini bu tarihten önce kapatabileceği için başvurunun son haftaya bırakılmaması gerekir.

Askerlik durumu

Yeniden öğrenime başlayanların askerlik ertelemeleri, 7179 sayılı Kanunun 20 nci maddesindeki usul ve esaslara göre yapılacaktır. Kanunun yürürlüğe girdiği 9 Ağustos 2026 tarihinde askerlik görevini yapmakta olanlar için ayrı bir imkân tanınmıştır: bu kişiler terhislerini takip eden iki ay içinde ilgili yükseköğretim kurumuna başvurmaları hâlinde aynı haklardan yararlanır. Yani silah altında olduğu için dört aylık süreyi kaçıran kişi hak kaybına uğramaz.

Yatay geçiş hakları

Af, yalnızca eski programa dönüşten ibaret değildir. Madde iki ayrı yatay geçiş imkânı düzenlemektedir:

1. Aynı taban puanlı programlara geçiş: Ayrıldığı yükseköğretim kurumuna kayıt yaptıranlardan, ÖSYS veya YKS puanı giriş yılı itibarıyla aynı veya farklı bir diploma programının aynı türden taban puanına sahip olanlar, bu programlardan birine yatay geçiş talebinde bulunabilir. Kabul edilecek öğrenci sayısı, programa kayıtlı öğrenci sayısı ve üniversitenin fizikî koşulları dikkate alınarak belirlenir; usul ve esasları senatolar belirler.
2. Açıköğretime geçiş: Bu madde kapsamında öğrenci statüsü kazananlar, başvurmaları hâlinde Anadolu Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi bünyesindeki açıköğretim önlisans veya lisans düzeyindeki eşdeğer programlara yatay geçiş yapabilir.

İkinci imkân, yıllar sonra öğrenimine dönen ve örgün eğitime devam edemeyecek durumda olan kişiler bakımından pratikte en işlevsel hükümdür.

2. Son Sınıf Öğrencilerine İki Ek Sınav Hakkı

Kanunun 4 üncü maddesi, 2547 sayılı Kanunun 44 üncü maddesinin (c) fıkrasını değiştirerek azami öğrenim süresini dolduran öğrenciler bakımından yeni bir denge kurmaktadır.

Ara sınıf öğrencilerine ek sınav hakkı verilmeyeceğinin metne açıkça yazılması önemlidir. Uygulamada bu konuda yaşanan tereddütler ve açılan davalar, kanun düzeyinde bir hükümle sonuçlandırılmıştır. Fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisi Yükseköğretim Kuruluna verilmiştir. İntörn eğitimi döneminin ek sınav hakkının dışında tutulması ise, tıp ve diş hekimliği fakültelerinde intörnlüğün bir sınavla değil uygulamayla tamamlanan bir dönem olmasından kaynaklanmaktadır; bu öğrencilere sınav yerine eğitimi tamamlama imkânı tanınmıştır.

3. Akademik Sahtekârlık: Meslekten Çıkarma ve Milyonlarla İfade Edilen Para Cezaları

Kanunun akademi bakımından en sert bölümü budur ve iki ayrı düzlemde çalışır: disiplin hukuku ve ceza hukuku.

Disiplin boyutu: yazan ve aracı olan da meslekten çıkarılacak

2547 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinin (b) fıkrasının (5) numaralı bendinin (b) alt bendi, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezasını gerektiren fiilleri düzenler. Bu alt bent, 2020 yılından beri yalnızca kullanan kişiyi hedefliyordu: atama ve yükselmelerde, unvan veya derece kazanılmasında, kişisel emek ve birikimine dayanmayan, başkaları tarafından ücretli veya ücretsiz üretilmiş yayın ve çalışmaları kullanmak.

7592 sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle bu alt bende şu ibare eklenmiştir: "bu kapsamdaki yayın veya çalışmaları ücretli ya da ücretsiz olarak, kısmen yahut tamamen başkaları adına yapmak veya bunlara aracılık etmek". Sonuç itibarıyla artık yalnızca tezini yazdıran değil, o tezi yazan akademisyen ve iki tarafı buluşturan aracı da üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezasıyla karşı karşıyadır. Bu ceza, akademik bir kadroya bir daha atanmamak sonucunu doğurur.

Ceza boyutu: Ek Madde 47

Kanunun 11 inci maddesiyle 2547 sayılı Kanuna eklenen Ek Madde 47, disiplin yaptırımının yanına adli para cezası koymaktadır. Maddenin birinci fıkrasına göre, anket uygulama ve veri toplama gibi akademik değerlendirme içermeyen katkılar hariç olmak üzere, kişisel emeği ve akademik birikimi dışında ücretli veya ücretsiz olarak, kısmen yahut tamamen başkalarına yazdırdığı tez, makale, kitap veya yaptırdığı proje gibi çalışmalarla önlisans, lisans veya lisansüstü diploma derecesi ya da akademik unvan alan kişiler üniversite öğretim mesleğinden çıkarılır ve bu yolla kazanılan akademik derece ve unvanlar geri alınır.

İkinci fıkra üç ayrı fail grubu için adli para cezası öngörmektedir. Türk Ceza Kanununun 52 nci maddesi uyarınca bir gün karşılığı adli para cezası, kişinin ekonomik ve şahsi hâline göre 100 ile 500 TL arasında takdir edilir. Bu oran, 2 Mart 2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanunla eski 20 ila 100 TL aralığından yükseltilmiştir. Buna göre ortaya çıkan tutarlar şunlardır:

Üçüncü satır özellikle önemlidir, çünkü teklif döneminde çıkan haberlerde çoğunlukla yalnızca yazan ve aracılık eden kişiler için ceza öngörüldüğü aktarılmıştı. Yayımlanan metinde tezini yazdırıp diploma veya unvan alan kişi de ayrıca adli para cezasıyla karşı karşıyadır. Yani bu kişi hem akademik derecesini kaybeder, hem meslekten çıkarılır, hem de 500.000 TL'den başlayan bir para cezasıyla yargılanır.

Maddenin üçüncü fıkrası, bu suçtan dolayı tüzel kişiler hakkında Türk Ceza Kanununun 60 ıncı maddesi hükümlerinin uygulanacağını düzenlemektedir. Anılan madde, bir kamu kurumunun verdiği izne dayalı olarak faaliyette bulunan özel hukuk tüzel kişisinin organ veya temsilcilerinin iştirakiyle ve iznin kötüye kullanılması suretiyle tüzel kişi yararına işlenen kasıtlı suçlarda iznin iptaline karar verileceğini ve müsadere hükümlerinin uygulanacağını öngörür. "Tez yazım hizmeti", "akademik danışmanlık" veya "makale desteği" adı altında faaliyet gösteren şirketlerin doğrudan hedeflendiği anlaşılmaktadır.

Adli para cezasının ödenmemesi hâlinde ilgili infaz mevzuatı uyarınca hapis cezasına çevrileceğini de belirtmek gerekir. Bu nedenle söz konusu tutarlar teorik rakamlar olarak görülmemelidir.

4. Kaçak Yükseköğretim Faaliyetine Hapis Cezası: Ek Madde 48

Kanunun 12 nci maddesiyle eklenen Ek Madde 48, teklif döneminde neredeyse hiç konuşulmayan ancak pratikte çok geniş bir alanı ilgilendiren yeni bir suç tipi grubudur.

Üçüncü satır uygulamada en geniş etkiyi doğuracak hükümdür. "Tanıtımını yapmak" ifadesi, tanınmayan yurt dışı programlarının reklamını yapan danışmanlık şirketlerini, aracı kurumları ve bu programları tanıtan sosyal medya içeriklerini kapsayacak genişliktedir. Fiil, programı açan veya yürüten kişiden bağımsız olarak cezalandırılmaktadır.

Dördüncü satırdaki hüküm bir başka bakımdan da dikkat çekicidir: yabancı yükseköğretim kurumlarına ait diplomaların sahte olarak düzenlenmesi de resmî belgede sahtecilik hükümlerine tabi kılınmıştır. Ayrıca "düzenletenler" ifadesiyle, sahte diplomayı bizzat üretmeyip sipariş eden kişi de aynı hükme tabi tutulmuştur.

5. Disiplin Soruşturmasında Savunma Hakkı Yeniden Yazıldı

Kanunun 6 ncı maddesi, 2547 sayılı Kanunun 53/A maddesinin başlığını "Disiplin soruşturması, ifade alma ve savunma hakkı" olarak değiştirmiş ve ikinci fıkrasını tamamen yeniden düzenlemiştir. Ortaya üç aşamalı ve her aşaması yazılı bildirime bağlanmış bir usul çıkmıştır.

Bu yazının ilk hâlinde, teklif metni bakımından, dosya inceleme hakkının savunmadan önce kullanılabileceğinin açık bir güvenceye bağlanmadığı yönündeki eleştiriye yer vermiştik. Yayımlanan metin bu eleştiriyi karşılamaktadır: (c) bendi, savunmaya davet yazısında soruşturulana savunma hakkını kullanmadan önce soruşturma evrakını inceleyebileceğinin bildirileceğini açıkça düzenlemiştir. Silahların eşitliği ilkesi bakımından bu, teklif metnine göre ileri bir düzenlemedir.

Uygulamada dikkat edilmesi gereken nokta ikinci aşamadadır. Savunmaya davet yazısında öngörülen disiplin cezasının ne olduğunun da yazılması zorunludur. Bu unsuru içermeyen bir savunma isteme yazısı üzerine verilen disiplin cezası, usul yönünden sakat hâle gelir ve idari yargıda iptal sebebi oluşturur. Aynı şekilde yedi günden kısa süre verilmesi de tek başına iptal sebebidir.

6. Yaş Haddi ve Sözleşmeli Öğretim Üyeliği

Öğretim üyeleri için genel yaş haddi 67 olarak korunmuştur; bu konuda bir değişiklik yoktur. Değişiklik, yaş haddini dolduran öğretim üyelerinin sözleşmeli olarak çalıştırılmasını düzenleyen 2547 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrasındadır. Üst sınır olan 75 yaş da korunmuştur.

Buradaki en önemli değişiklik ilk bakışta görünmeyen ikinci ve üçüncü satırdır. Eskiden süreç üniversitenin teklifi ile başlıyor, YÖK yalnızca onaylıyordu. Yeni düzenlemede üniversite yalnızca görüş bildirmekte, kararı YÖK vermektedir. Bu, sözleşmeli öğretim üyeliği konusundaki yetkinin üniversitelerden Yükseköğretim Kuruluna kaymasıdır. Nitekim aynı maddeye eklenen cümleyle YÖK'e, bu kapsamda çalıştırılacak sözleşmeli öğretim üyesi sayısını bölüm, program veya yükseköğretim kurumları itibarıyla sınırlandırma ve akademik kriterlere ilişkin belirlemeler yapma yetkisi de verilmiştir.

Sözleşmeli çalıştırılanların malî hakları bakımından da iki ekleme yapılmıştır. Ücret hesabında, 58 inci maddenin (c) fıkrasından yararlananlar için 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu maddesi uyarınca yapılan ek ödeme dikkate alınmayacaktır. Buna karşılık bu kişiler, en son bulundukları kadro esas alınarak 58 inci maddeye göre ek ödemeden, 2914 sayılı Kanunun 11 inci maddesine göre ek ders ücretinden, 14 üncü maddesine göre geliştirme ödeneğinden ve ek 4 üncü maddesine göre akademik teşvik ödeneğinden yararlanabilecektir.

Geçici Madde 86: 67 yaşını doldurmuş tıp ve diş hekimliği uzmanlarına üç yıllık pencere

30 uncu maddenin ikinci fıkrası, sözleşmeli çalışma için yaş haddini dolduracakları tarihten önce başvurmuş olma şartını aramaktadır. Bu şartı kaçıranlar, yani 67 yaşını doldurup ilişiği kesilmiş olanlar bakımından kanun ayrı bir kapı açmıştır. Kanunun 15 inci maddesiyle eklenen Geçici Madde 86'ya göre:

• 2547 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin (b) fıkrasındaki şartları sağlayan, yani mahkeme veya disiplin kararıyla çıkarılmamış olup kendi isteğiyle ayrılmış bulunan,
• 67 yaşını doldurmuş,
• Tıpta ve diş hekimliğinde uzmanlık mevzuatına göre uzman olan,
• Devlet yükseköğretim kurumlarında çalışmış öğretim üyeleri,

kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içinde, yani 9 Ağustos 2029 tarihine kadar, ihtiyacı olan bir yükseköğretim kurumuna başvurmaları hâlinde 30 uncu maddenin ikinci fıkrasındaki usul ve esaslar kapsamında sözleşmeli olarak çalıştırılabilecektir. Vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışmış olanlar bu geçici madde kapsamında değildir.

7. Vakıf Yükseköğretim Kurumlarına Beş Kademeli Yaptırım Rejimi

Kanunun 8 inci maddesi, 2547 sayılı Kanunun ek 11 inci maddesini baştan yazmaktadır ve metnin en uzun bölümüdür. Vakıf yükseköğretim kurumlarının mevzuata aykırı fiil ve işlemleri için, ağırlık derecesine göre sıralanmış beş kademeli bir yaptırım sistemi kurulmuştur.

Bu yazının ilk hâlinde yaptırımlar dört başlık hâlinde ve farklı bir sırayla aktarılmıştı. Yayımlanan metinde kademe sayısı beştir ve sıralama yukarıdaki gibidir.

Yaptırımın hafifletilebilmesi

Yükseköğretim Kurulu, teklif edilen önlem ve yaptırımları, vakıf yükseköğretim kurumunun verdiği cevabı ve ilgili denetim döneminde eksiklikleri veya aykırılıkları gidermeye elverişli nitelikteki somut çalışmalarını dikkate alarak alt önlem ve yaptırımlara indirebilir. Bu, kuruma denetim sürecinde aktif davranma yönünde güçlü bir teşvik getirmektedir. Buna karşılık, sayılan fiillere nitelik ve ağırlıkları itibarıyla benzer fiillerin işlenmesi hâlinde de aynı türden yaptırım uygulanacaktır; yani liste kıyas yasağı içermemektedir.

Kademelerin başlıca sebepleri

Kontenjan kısıtlamasının ölçüsü

Kontenjan kısıtlaması yaptırımı, öncelikle ihlalin gerçekleştiği programda, bu mümkün değilse kontenjan ve öğrenim ücreti bakımından emsal olacak başka bir programda uygulanır. Kısıtlama, mevcut öğrenci kontenjanının yüzde kırkını geçmemek üzere bir yıl süreyle yapılır. Aynı ihlal bir sonraki denetim döneminde tekrar tespit edilirse, bu programlara öğrenci alımı bir yıl süreyle tamamen durdurulur.

Faaliyet izni durdurulursa yönetim kime geçer?

Faaliyet izninin geçici olarak durdurulması hâlinde yükseköğretim kurumunun yönetimi, garantöre ya da Yükseköğretim Kurulu tarafından kapasitesi dikkate alınarak belirlenecek aynı ildeki bir devlet üniversitesine devredilir. Kasıtlı fiil ve işlemleriyle bu sonuca sebep olanlara, vakıf yükseköğretim kurumu organlarında görev verilmez.

Faaliyet izninin kaldırılması gerektiği tespit edilirse, kuruluş kanununun yürürlükten kaldırılmasının sağlanması için Yükseköğretim Kurulu tarafından derhal Cumhurbaşkanlığına ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bildirim yapılır. Tasfiye, terekenin resmî tasfiyesine ilişkin hükümlere göre yürütülür ve kurumun tüzel kişiliği, tasfiye amacıyla sınırlı olmak üzere tasfiye süresince devam eder.

Kurucu vakfa veya üçüncü şahıslara doğrudan ya da dolaylı kaynak aktarımı sayılacak hâller, Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Yükseköğretim Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle, nesnel ve ölçülebilir kriterlere göre belirlenecektir.

8. Döner Sermaye ve Ek Ödemede Yan Dal Farkı

Kanunun 7 nci maddesi, 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinde ek ödeme tavanlarını yükseltmektedir. Değişikliğin ekseni, tıpta uzmanlık mevzuatına göre yan dal uzmanlığı bulunanlara ayrı ve daha yüksek bir tavan tanınmasıdır.

Aynı maddede, 58 inci maddenin (h) fıkrasının birinci ve üçüncü cümlelerine "bizzat" ibaresi eklenmiştir. Bu küçük görünen ekleme, mesai saatleri dışında verilen sağlık hizmetlerinden ek ödeme alınabilmesi için hizmetin öğretim üyesi tarafından bizzat verilmiş olmasını arayacaktır. Uygulamada, adına işlem yapılan ancak fiilen hizmeti başkasının verdiği hâllerde ek ödemenin geri alınması sonucunu doğurabilecek bir düzenlemedir.

Maddeye ayrıca iki yeni fıkra eklenmiştir:

• (l) fıkrası: Ek 43 üncü madde gereğince birden fazla yükseköğretim kurumunun iş birliğiyle kurulan ortak uygulama ve araştırma merkezlerinde yürütülen projelerden elde edilen gelirler, koordinatör üniversitenin döner sermaye işletmesinde ayrı bir hesapta toplanır. Bu gelirin en fazla yüzde 50'si, gelire katkıları oranında ilgili öğretim elemanlarına ödenir. Öğretim elemanları, merkezdeki görevleri süresince kendi kurumlarından döner sermaye ek ödemesi almaya devam eder. Proje kapsamında alınan dayanıklı taşınırlar koordinatör üniversitenin envanterine kaydedilir; proje tamamlandığında hangi kuruma bedelsiz devredileceğine merkez yönetim kurulu karar verir.
• (m) fıkrası: 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun ek 9 uncu maddesi kapsamındaki birlikte kullanımdaki sağlık tesislerinin bir önceki yıl gayrisafi hasılatının yüzde 2,5 oranı dikkate alınarak, ilgili üniversitelerde yürütülen bilimsel araştırma projelerinin desteklenmesi amacıyla merkezi yönetim bütçesinden üniversite bütçesine ödenek tahsis edilir. Bir tesis birden fazla üniversiteyle protokol yapmışsa oran, üniversitelerin görevlendirdiği öğretim elemanı sayısıyla orantılı bölünür.

İkinci fıkra, birlikte kullanım protokolü bulunan tıp fakülteleri bakımından bilimsel araştırma projelerine düzenli ve hesaplanabilir bir kaynak yaratmaktadır.

9. Teknoloji Transfer Ofislerine Buluş Hakkı Devri

Kanunun 9 uncu maddesiyle 2547 sayılı Kanunun ek 32 nci maddesine eklenen fıkralar, üniversite buluşlarının ticarileşmesinde yapısal bir değişiklik getirmektedir. Yükseköğretim kurumu yönetim kurulları, masrafları ofis sermayesinden karşılanmak şartıyla, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamındaki hizmet buluşlarının hak sahipliğinin teknoloji transfer ofisine devrine karar verebilecektir. Devirle birlikte kurumun ilgili mevzuattan doğan hak ve yükümlülükleri ofise geçer.

Döner sermayeye aktarılan tutarlardan Hazine payı hariç hiçbir kesinti yapılmaz ve bu tutarlar 58 inci maddenin (b) fıkrasında belirtilen giderlerde kullanılır. Düzenlemenin dikkat çeken yönü geriye etkili olmasıdır: fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten önce hak sahipliği yükseköğretim kurumları bünyesinde bulunan buluş ve başvurular hakkında da bu hükümler uygulanacaktır.

Ayrıca birden fazla yükseköğretim kurumu ortak bir ofis kurmak için başvurabilecek; bu durumda yerleşkesinde veya ortağı olduğu teknoloji geliştirme bölgesinde ofis kurulan kurum muhatap kurum olacaktır. Ofis faaliyetlerine katkı sağlayacağı değerlendirilen diğer tüzel kişiler sermaye koymak koşuluyla ortak olabilecek, ofis öz sermayesini veya gelirlerini kullanarak ticarileştirme yatırımı yapabilecek ve kamu ile özel sektör şirketleriyle ortaklık kurabilecektir.

10. Yurt Dışında Yerleşke ve Program Açma

Kanunun 10 uncu maddesi 2547 sayılı Kanunun ek 39 uncu maddesini yeniden yazmıştır. Buna göre Türkiye'deki devlet yükseköğretim kurumları, Cumhurbaşkanı kararıyla yurt dışında yerleşke, akademik birim, program ve bu kapsamda ihtiyaç duyulan diğer tesisleri kurabilecektir.

Bu birimlerin akademik ve idari personel ihtiyacı üç yoldan karşılanabilecektir: kendi üniversitesinden görevlendirme, Türkiye'deki diğer yükseköğretim kurumlarından görevlendirme veya mahallinden sözleşmeli ya da saat başı ücret karşılığında istihdam. Son ihtimalde 2809 sayılı Kanunun ek 158 inci maddesinin dördüncü fıkrası hükümleri uygulanacaktır. Türkiye'den görevlendirilenler dışındaki personelin nitelikleri, ücretleri, seçim usulleri, görev yerleri ve süreleri, azami sözleşme süresi, izinleri ve görevlerinin sona erdirilmesi Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenecektir.

Yurt dışı faaliyetlerinden elde edilen gelirlerin tutulacağı hesap, yapılacak harcamalar, üniversite bütçesinden aktarılacak kaynak ile hesabın muhasebeleştirilmesi ve denetimine ilişkin usul ve esaslar, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığının uygun görüşü alınarak ilgili üniversite tarafından belirlenecektir.

Kanunun 3 üncü maddesi de bununla bağlantılıdır: 2547 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan görevlendirme kolaylığı, artık yalnızca uluslararası andlaşmalarla kurulan üniversitelerde değil, YÖK'ün taraf olduğu protokoller gereği ikili andlaşmalarla yurt dışındaki yükseköğretim kurumları bünyesinde açılan programlarda da uygulanacaktır.

11. Tıp Fakültelerine Hastane İçin 30 Ay Ek Süre

Kanunun 13 üncü maddesi, 2547 sayılı Kanunun geçici 82 nci maddesindeki tıp fakültesi hastanesi şartına ilişkin süreyi uzatmaktadır. İki yıllık süreye ilave olarak otuz ay ek süre verilenler şunlardır:

• Mülkiyetine veya süresi otuz yıldan az olmamak üzere irtifak hakkına sahip olduğu uygun taşınmaz üzerinde yapacağı hastane inşaatına, imar iptali veya yargı süreci gibi zorunlu sebeplerle henüz başlayamayanlar ya da başladığı inşaatı bitiremeyenler,
• Uygun bir hastanenin mülkiyetinin veya irtifak hakkı, işletme hakkı ve ruhsatının devralınması süreçlerine başlamış ancak bu süreçleri tamamlayamamış olanlar.

Maddeye eklenen fıkra ise sonucu düzenlemektedir: bu sürelerin sonunda gerekli şartları sağlamayan tıp fakültelerinin öğrencileri hakkında ek 11 inci madde hükümleri uygulanacaktır. Yani hastane şartını yerine getiremeyen tıp fakültesinin öğrencileri, faaliyet izni kaldırılan vakıf yükseköğretim kurumlarının öğrencilerine uygulanan rejime tabi olacak ve başka kurumlara yerleştirilecektir. Bu, hâlihazırda bu fakültelerde okuyan öğrenciler bakımından takip edilmesi gereken bir risktir.

12. Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi Yeniden Yapılandırıldı

Kanunun 16 ilâ 21 inci ve 23 üncü maddeleri, tek bir üniversiteye ilişkin kapsamlı bir yeniden yapılandırma içermektedir. Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesinin adı "İstiklal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi" olarak değiştirilmiştir ve mevzuatta eski ada yapılmış atıflar yeni üniversiteye yapılmış sayılacaktır (2809 sayılı Kanuna eklenen ek madde 209). 5018 sayılı Kanunun (II) sayılı cetvelinin 128 inci sırasındaki ibare de buna göre düzeltilmiştir.

Öğrenciler bakımından pratik önemi olan hüküm şudur: bu birimlerde kayıtlı öğrencilere verilecek mezuniyet belgeleri ve diplomalar, öğrencinin istemesi hâlinde kayıt tarihinde bağlı bulunduğu üniversitenin adıyla, aktarıldıkları üniversite tarafından verilecektir. Uygulamada çıkabilecek ihtilafları sonuçlandırmaya Yükseköğretim Kurulu yetkilidir.

13. Vakıf Üniversitelerine Gelir Vergisi Teşvikinde Şart Gevşetildi

Kanunun 17 nci maddesi, 2809 sayılı Kanunun ek 177 nci maddesinden "ve toplam öğrenci sayısının en az yüzde 50'si tezli yüksek lisans ve doktora programlarındaki" ibaresini çıkarmıştır.

Ek 177 nci madde, belirli vakıf yükseköğretim kurumlarına tanınan bir gelir vergisi teşvikini düzenler: bu kurumların tüm personelinin ücretlerinden kesilen gelir vergisi tutarı özel bir hesaba aktarılır ve bu kaynak, kurumun eğitim öğretim, araştırma geliştirme ve yatırım harcamalarında kullanılır. Teşvikten yararlanmak için önceden iki şart aranıyordu:

1. Toplam öğrenci sayısının en az yüzde 50'sinin tam burslu olması ve bu öğrencilerin herhangi bir adla ücretlendirilmemesi,
2. Toplam öğrenci sayısının en az yüzde 50'sinin tezli yüksek lisans ve doktora programlarında olması.

7592 sayılı Kanunla ikinci şart kaldırılmıştır. Artık yalnızca birinci şartı, yani en az yüzde 50 tam burslu öğrenci oranını sağlayan vakıf yükseköğretim kurumları teşvikten yararlanabilecektir. Bu değişiklik, lisans ağırlıklı çalışan ancak öğrencilerinin yarısını tam burslu okutan vakıf üniversitelerini teşvik kapsamına almaktadır.

14. 48 Üniversiteye 8.750 Öğretim Elemanı Kadrosu

Kanunun 20 nci maddesiyle 2809 sayılı Kanuna eklenen ek madde 210 ve buna bağlı (2) sayılı liste ile toplam 48 üniversiteye 8.750 öğretim elemanı kadrosu ihdas edilmiştir. Kadrolar profesör, doçent, doktor öğretim üyesi, öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi unvanlarına dağıtılmıştır. En yüksek kadro sayısı 385 ile Van Yüzüncü Yıl Üniversitesine, en düşük kadro sayısı ise 50'şer kadro ile Kastamonu ve Ordu üniversitelerine verilmiştir.

Kadro ihdası, kadronun hemen ilana çıkacağı anlamına gelmez. İlan takvimi üniversitelerin bütçe ve norm kadro planlamasına bağlıdır. Akademik kadro ilanlarını takip edenlerin, ilgili üniversitenin personel daire başkanlığı duyurularını izlemesi gerekir.

15. Diğer Düzenlemeler

• YÖK Denetleme Kurulu üyeleri (MADDE 1): Üyelerin Kurulda geçirdikleri süreler, tabi oldukları özel kanun hükümlerine göre fiilen mesleklerinde geçirilmiş sayılacak; terfi, birinci sınıfa ayrılma ve birinci sınıf olma sürelerinin hesabında dikkate alınacaktır. Ayrıca üyelerin yaş haddinde, üye seçilmeden önceki kadronun yaş haddi esas alınacaktır.
• Hazine hibesi (MADDE 22): 4749 sayılı Kanunun ek 8 inci maddesinin birinci fıkrasına "ve hibe almaya" ibaresi eklenerek, Hazine geri ödeme garantisi vermeye ilişkin yetkiye hibe alma yetkisi de eklenmiştir.

Kanunun 25 Maddesi Tek Bakışta

Anayasal Tartışmaya Açık Yönler

Kanunun bazı hükümleri, Anayasa Mahkemesi denetimine ya da bireysel uyuşmazlıklarda idari yargı denetimine taşınabilecek niteliktedir.

Af kapsamının suç türüne göre daraltılması

Geçici Madde 85, kişileri bireysel bir değerlendirme yapılmaksızın yalnızca mahkûm oldukları suçun türüne göre kapsam dışında bırakmaktadır. Anayasanın 42 nci maddesi "Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılam