1.jpg)
Av. Hakan ElçiKısa cevap: 4 Ağustos 2026 tarihli ve 33330 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelikle, 2006 yılından beri yürürlükte olan Jandarma Genel Komutanlığında Görevli Devlet Memurlarının Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği 20 madde halinde yeniden düzenlendi. En kritik değişiklikler şunlardır: görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavları artık yazılı ve sözlü olmak üzere iki aşamalıdır, yazılı sınavda 60, sözlü sınavda 70 puan barajı vardır, atamaya esas başarı puanı ikisinin aritmetik ortalamasıdır, kadro ve hizmet grupları listesi baştan yazılmıştır, sınav sonuçlarına itirazı ayrıntılı düzenleyen yeni bir 18/A maddesi eklenmiştir ve doktora öğrenimini bitirenler sınava girmeden öğrenimle kazandıkları unvana atanabilir. Yönetmelik yayımı tarihinde, yani 4 Ağustos 2026'da yürürlüğe girmiştir.
Değişikliğin Künyesi
- Düzenlemenin adı: Jandarma Genel Komutanlığında Görevli Devlet Memurlarının Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
- Yayımlandığı yer: 4 Ağustos 2026 tarihli ve 33330 sayılı Resmî Gazete
- Düzenleyen idare: İçişleri Bakanlığı
- Değiştirilen metin: 23/8/2006 tarihli ve 26268 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik
- Madde sayısı: 20 madde (18 madde esasa ilişkin, 19 ve 20. maddeler yürürlük ve yürütme)
- Yürürlük: Yayımı tarihi, yani 4 Ağustos 2026
- Yürütme: İçişleri Bakanı
Yönetmeliğin dayanağına, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi de eklenmiştir. Bu, 2018 sonrası kurulan yürütme yapısına uyum amacı taşıyan teknik ama gerekli bir düzeltmedir; 2006 tarihli metin hâlâ mülga teşkilat mevzuatına atıf yapıyordu.
Kim Etkilenir?
Yönetmelik, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak Jandarma Genel Komutanlığı karargâhı ile bağlı birlik ve kurumlarında ve Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığında çalışan sivil memurları kapsar. Subay, astsubay, uzman erbaş ve sözleşmeli personel bu yönetmeliğin kapsamında değildir; onların yükselme rejimi ayrı mevzuata tabidir.
Yeni tanım maddesiyle "Kurum" kavramının kapsamına Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı açıkça dahil edilmiştir. Bu, Akademi bünyesindeki memurların da aynı sınav ve atama rejimine tabi olduğunu netleştirir.
18 Maddede Değişiklik Tablosu
| Madde | Neyi değiştiriyor? | Sonuç |
|---|---|---|
| 1 | Dayanak maddesi | 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi dayanağa eklendi |
| 2 | Tanımlar | (ç) bendi kaldırıldı; görevde yükselme, görevde yükselme sınavı, kurum ve unvan değişikliği sınavı tanımları yenilendi. Sınav tanımlarına "ve sözlü" ibaresi girdi |
| 3 | Kadrolar ve hizmet grupları | 5. madde başlığıyla birlikte tamamen yeniden yazıldı, gruplar ve kadro listeleri yenilendi |
| 4 | Genel şartlar | 6. madde sadeleştirildi: 657 m.68/B şartı, kurumda 6 ay çalışma, sınavda başarı |
| 5 | Özel şartlar | 6/A maddesinin (d), (e), (f), (g) bentleri değişti; (a) ve (c) bentleri ile ikinci fıkra yürürlükten kaldırıldı |
| 6 | Unvan değişikliği şartları | 7. madde yeniden yazıldı, öğrenim şartları unvan unvan sayıldı |
| 7 | Bölüm başlığı | Üçüncü bölüm başlığı "Duyuru ve Başvuru" oldu |
| 8 | Duyuru ve başvuru usulü | 9. madde yeniden yazıldı: 2 ay önce duyuru, 10 iş günü başvuru, tek kadro tercihi, itiraz usulü |
| 9 | Sınavın yapılışı | 13. madde yeniden yazıldı: iki aşamalı sınav, barajlar, kopya yaptırımı, üç kat kuralı |
| 10 | Sınav kurulu | 15. maddenin 1 ve 5. fıkraları değişti, kurul beş üyeye bağlandı |
| 11 | Sınav kurulunun görevleri | 16. madde yeniden yazıldı, sözlü sınavı yapmak görevi eklendi |
| 12 | Sonuçların açıklanması | 17. madde başlığıyla birlikte değişti, her aşama için iş günü esaslı takvim getirildi |
| 13 | Başarı sıralaması | 18. madde yeniden yazıldı, eşitlik hâlinde sıralama ölçütleri belirlendi |
| 14 | Yeni madde | 18/A maddesi eklendi: sınav sonuçlarına itiraz usulü ve hatalı soru kuralı |
| 15 | Atama | 19. madde yeniden yazıldı: 3 ay içinde atama, tercih, yedek atama, feragat |
| 16 | Sınavsız geçişler | 22. maddeye hukuk müşavirliği cümlesi ve doktora fıkrası eklendi |
| 17 | Aranmayacak şartlar | 24. maddeye "alt görev hizmet süresi" ibaresi eklendi, ikinci fıkra kaldırıldı |
| 18 | Ekler | EK-1 Sözlü Sınav Değerlendirme Formu ve EK-2 değiştirildi |
1. En Büyük Değişiklik: Sözlü Sınav Zorunlu Hale Geldi
Yeni 13. madde, görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarını yazılı ve sözlü olmak üzere iki aşamalı olarak tanımlamıştır. Bu, yönetmeliğin en tartışmaya açık yeniliğidir; çünkü sözlü sınav, yazılı sınavdan farklı olarak objektif ölçülebilirliği sınırlı bir değerlendirme yöntemidir ve idari yargıda en çok iptal davasına konu olan aşamadır.
Sınav mekaniği
| Aşama | Kural |
|---|---|
| Yazılı sınavı kim yapar? | Görevde yükselmede: Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Personel Temin Merkezi Komutanlığı yapabilir ya da ÖSYM, MEB veya bir yükseköğretim kurumuna yaptırılabilir. Unvan değişikliğinde yazılı sınav mutlaka ÖSYM, MEB veya bir yükseköğretim kurumuna yaptırılır |
| Sözlü sınavı kim yapar? | Her iki sınavda da sınav kurulu |
| Yazılı baraj | 100 üzerinden en az 60 |
| Sözlüye çağrılacak sayı | Duyurulan kadro sayısının üç katına kadar, en yüksek puandan başlayarak. Son adayla aynı puanı alanların tamamı çağrılır |
| Sözlü değerlendirme | Kurulun her üyesi EK-1 Sözlü Sınav Değerlendirme Formu üzerinden 100 tam puan verir, puanların aritmetik ortalaması alınır |
| Sözlü baraj | 100 üzerinden en az 70 |
| Başarı puanı | Yazılı ve sözlü puanların aritmetik ortalaması |
| Kopya | Kopya çeken, veren, teşebbüs eden veya kâğıda belirtici işaret koyan salondan çıkarılır, tutanakla kâğıdı geçersiz sayılır, idari ve gerekiyorsa adli işlem başlatılır |
Pratikteki anlamı şudur: yazılı sınavdan 90 alan bir aday, sözlüden 60 alırsa elenir. Sözlüden 70 alsa dahi başarı puanı 80'e düşer ve yazılıdan 70 alıp sözlüden 95 alan adayın (başarı puanı 82,5) gerisinde kalır. Yazılı sınavdaki üstünlük artık tek başına atanmayı garanti etmemektedir.
Unvan değişikliği sınavında yazılı aşamanın kurum dışı bir kuruma yaptırılmasının zorunlu tutulması ise objektiflik bakımından olumlu bir güvencedir. Görevde yükselmede ise yazılı sınavın kurum içinde yapılabilmesi mümkün kılınmıştır.
2. Kadrolar ve Hizmet Grupları Baştan Yazıldı
Yeni 5. madde, görevde yükselmeye tabi kadroları beş hizmet grubuna ayırmıştır:
| Hizmet grubu | Kapsadığı kadrolar |
|---|---|
| Yönetim hizmetleri | Şube müdürü, yazı işleri müdürü / müdür yardımcısı, şube müdür yardımcısı |
| Araştırma ve planlama hizmetleri | Uzman |
| Hukuk hizmetleri | Hukuk müşaviri |
| İdari hizmetler | Veri hazırlama ve kontrol işletmeni, hesap sorumlusu, memur, güvenlik görevlisi, şoför, muhasebeci, matbaacı, zabıt kâtibi |
| Destek hizmetleri | Teknisyen yardımcısı, aşçı, garson, kaloriferci, berber, bahçıvan, kuru temizlemeci, ütücü-kolacı, hademe, ambalaj memuru, fırıncı/hamurkâr, kasap, tahmil tahliye memuru, hizmetli, terzi |
Unvan değişikliğine tabi kadrolar ise tek bir listede sayılmıştır: avukat, mimar, mühendis, matematikçi, istatistikçi, fizikçi, kimyager, fotoğrafçı, arkeolog, çözümleyici programlayıcı, psikolog, psikolojik danışman, diyetisyen, biolog, eczacı, laborant, hemşire, mütercim, öğretmen, tekniker, teknisyen, teknik ressam, kütüphaneci, sosyolog, grafiker, veteriner hekim, tercüman, fizyoterapist, iç mimar, sağlık teknikeri.
Bu ayrım hukuken kritiktir. Görevde yükselme, mevcut kadrodan daha üst bir kadroya geçmeyi ifade eder ve hizmet süresi, alt görevde çalışma gibi şartlara bağlıdır. Unvan değişikliği ise öğrenimle kazanılmış bir unvana geçiştir ve yeni 13. maddenin dördüncü fıkrasında açıkça belirtildiği üzere, bu sınava katılacaklarda kurumda veya öğrenimle ilgisi bulunmayan görevlerde belirli süre hizmet yapmış olma şartı aranmaz. Yani mühendislik diplomasını sonradan alan bir hizmetli, hizmet süresi engeline takılmadan unvan değişikliği sınavına girebilir.
3. Genel Şartlar Sadeleşti
Yeni 6. maddeye göre görevde yükselme suretiyle atanacaklarda yalnızca üç genel şart aranır:
- 657 sayılı Kanunun 68. maddesinin (B) bendinde belirtilen atanabilme şartlarını taşımak
- İlan edilen kadro için bu şartı sağlayan personel bulunmaması hâli hariç olmak üzere, kurumda altı ay çalışmış olmak
- Görevde yükselme yazılı ve sözlü sınavında başarılı olmak
Altı aylık kurum şartına konulan istisna dikkat çekicidir: şartı sağlayan personel yoksa bu süre aranmayacaktır. Bu, boş kadronun ilan edilip hiç başvuru alamama riskine karşı konulmuş pratik bir esneklik hükmüdür.
4. Özel Şartlarda Uzman, Veri Hazırlama, Muhasebeci ve Memur Kadroları
6/A maddesinin dört bendi değişmiş, iki bendi (a ve c) ile ikinci fıkrası tamamen kaldırılmıştır. Yeni özel şartlar şöyledir:
| Kadro | Öğrenim | Toplam hizmet | Alt görevde çalışma |
|---|---|---|---|
| Uzman | Fakülte veya en az 4 yıllık yükseköğrenim mezunu | En az 6 yıl | Veri hazırlama ve kontrol işletmeni, hesap sorumlusu, memur, güvenlik görevlisi, şoför, muhasebeci, matbaacı, zabıt kâtibi unvanlarında ayrı ayrı veya birlikte en az 4 yıl |
| Veri hazırlama ve kontrol işletmeni | En az 2 yıllık yükseköğretim mezunu + MEB onaylı bilgisayar işletmenliği sertifikası veya öğrenimi sırasında bilgisayar dersi aldığını resmen belgelemek | En az 4 yıl | Destek hizmetleri grubundaki unvanlarda en az 2 yıl |
| Muhasebeci | 2 yıllık yükseköğretimin muhasebe ve vergi uygulamaları bölümü veya YÖK'çe eşdeğer kabul edilen bölüm; ya da 2 yıllık yükseköğretim mezunu olup ilgili sertifika, kurs belgesi veya bonservise sahip olmak | En az 4 yıl | Destek hizmetleri grubundaki unvanlarda en az 2 yıl |
| Memur | En az ortaöğretim mezunu | En az 4 yıl | Destek hizmetleri grubundaki unvanlarda en az 2 yıl |
Ayrıca (b) bendindeki "şube müdür yardımcısı" ibaresi "müdür yardımcısı ya da şube müdür yardımcısı" olarak genişletilmiştir. Bu, müdür yardımcısı kadrosunda görev yapanların da ilgili üst kadroya başvurabilmesinin önünü açar.
Uygulamada dikkat: hizmet süresi ile alt görevde çalışma süresi iki ayrı şarttır. Uzman kadrosu için 6 yıllık toplam hizmetiniz olsa bile, sayılan unvanlarda 4 yıl geçirmemişseniz başvuru şartını sağlamazsınız. Başvuru reddi çoğunlukla bu iki sürenin karıştırılmasından doğar.
5. Unvan Değişikliğinde Öğrenim Şartları
Yeni 7. madde, unvan değişikliğine tabi kadrolara atanmanın ortak şartını 657 m.68/B ve unvan değişikliği yazılı ve sözlü sınavında başarı olarak belirledikten sonra, unvan gruplarına göre öğrenim şartlarını saymıştır:
- Mühendis, mimar, psikolog, diyetisyen, biolog, eczacı, veteriner hekim, fizyoterapist, istatistikçi, kimyager, arkeolog, kütüphaneci, sosyolog, grafiker, iç mimar: en az dört yıllık eğitim veren yurt içi veya denkliği onaylanmış yurt dışı yükseköğretim kurumlarının ilgili bölümünden mezun olmak
- Avukat: hukuk fakültesi mezunu olmak ve avukatlık stajını yapmış olmak
- Mütercim veya tercüman: mütercim ve tercümanlık bölümü mezunu olmak ve YDS ya da e-YDS'den en az (B) seviyesinde puan almak
- Tekniker ve sağlık teknikeri: en az iki yıl süreli mesleki veya teknik yüksekokulun ilgili bölümünden mezun olmak
- Laborant, hemşire, teknisyen: en az lise veya dengi mesleki ya da teknik eğitim veren okulun ilgili bölümünden mezun olmak
Avukat kadrosu için ruhsat değil, stajın yapılmış olması aranmaktadır. Mütercim ve tercümanlıkta ise diplomaya ek olarak sayısal bir dil şartı getirilmesi, önceki dönemde yaşanan değerlendirme tartışmalarını azaltacak niteliktedir.
6. Duyuru ve Başvuru Usulü: Süreler Netleşti
Yeni 9. madde, sürecin başlangıcını Bakan onayına bağlamıştır. İhtiyaç duyulan kadroların öncelikle boş olması hâlinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak Bakan onayı ile belirlenen kadrolar için sınav yapılmasına karar verilir. Sonrasındaki takvim şöyledir:
| İşlem | Süre |
|---|---|
| Kadroların birimi, sınıfı, unvanı, adedi, derecesi, başvuru şartları ve sınav konu başlıklarının duyurulması | Yazılı sınav tarihinden en az 2 ay önce |
| Başvuruların Personel Başkanlığına gönderilmesi | Duyurudan itibaren 10 iş günü |
| Sınava katılmaya hak kazananların duyurulması | Personel Başkanlığı incelemesinden sonra kurumun internet veya intranet sitesinde |
| Başvuru sonucuna itiraz | Duyurudan itibaren 2 iş günü |
| İtirazın sonuçlandırılması | 5 iş günü, sonuç ilgiliye yazılı bildirilir |
Tek kadro kuralı: Aday, başvuru şartlarını taşıdığı farklı unvanlı kadrolardan sadece biri için başvuru yapabilir. Şartları birden çok kadro için sağlayan personelin stratejik bir tercih yapması gerekir; hem şube müdürlüğüne hem uzmanlığa aynı anda başvurulamaz.
Şartların değerlendirileceği tarih, başvuru tarihinin son günü olarak belirlenmiştir. Sınav gününde tamamlanacak bir hizmet süresi, başvuru son gününde tamamlanmamışsa dikkate alınmaz.
Aylıksız izinde olanlar dâhil, mevzuatı uyarınca verilmesi zorunlu izinleri kullanan personelin sınava başvurması mümkündür. Buna karşılık başvuramayacak olanlar dört başlıkta sayılmıştır:
- Aday memur olanlar
- Görevden uzaklaştırılanlar, tutuklu veya hükümlü bulunanlar
- Kurum personeli olmayanlar
- 657 sayılı Kanuna göre memur statüsünde olmayanlar
Görevden uzaklaştırma bir tedbir olduğu için, başvuru tarihi itibarıyla tedbir kalkmışsa engel de ortadan kalkar. Süreç içinde göreve iade edilen personelin durumu bu nedenle ayrıca değerlendirilmelidir.
Kamu görevine giriş ve göreve devam bakımından güvenlik soruşturmasının rolü için güvenlik soruşturması ve akademik disipline ilişkin yazımızı inceleyebilirsiniz.
7. Sınav Kurulu Beş Üyeye Bağlandı
Yeni 15. maddeye göre sınav kurulu, atamaya yetkili amir veya görevlendireceği kişinin (Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Personel Temin Merkezi Komutanı) başkanlığında, en az şube müdürü olarak görev yapan personel arasından seçilecek Hukuk Hizmetleri Başkanlığından bir, Personel Başkanlığından üç üye olmak üzere toplam beş üyeden oluşur. Aynı usulle yedek üyeler de seçilir. Kurulun sekretarya hizmetleri Personel Başkanlığınca yürütülür.
Kurulun görevleri yeni 16. maddede sayılmıştır: yazılı sınav konu başlıklarını tespit etmek ve duyurulmasını sağlamak, sözlü sınavı yapmak, yazılı ve sözlü sınav sonuçlarını duyurmak, itirazların sonuçlandırılmasını sağlamak ve sınavlara ilişkin diğer işleri yürütmek.
Kurula bir hukukçu üyenin dahil edilmesi, sözlü sınavların hukuka uygunluk denetimi bakımından anlamlı bir güvencedir; ancak üyelerin dördünün atamaya yetkili amirin seçimiyle belirlenmesi, kurulun bağımsızlığı yönündeki eleştirileri tümüyle karşılamamaktadır.
8. Sonuçların Açıklanması ve Başarı Sıralaması
Yeni 17. madde, sürecin her aşaması için iş günü esaslı bir takvim getirmiştir:
| Aşama | Süre |
|---|---|
| Yazılı sınav sonuçlarının duyurulması | Sonuçların sınav kuruluna ulaşmasından itibaren 5 iş günü |
| Sözlü sınav yeri ve zamanının duyurulması | Yazılı sonuçların kesinleşmesinden itibaren 15 iş günü |
| Sözlü sınav sonuçlarının duyurulması | Sözlü sınavın tamamlanmasından itibaren 15 iş günü |
| Başarı puanlarının tespiti ve duyurulması | Sözlü sonuçların kesinleşmesinden itibaren 15 iş günü |
Yeni 18. maddeye göre atama, ilan edilen boş kadro sayısı kadar ve başarı puanı üstünlüğü esasına göre yapılır. Puanların eşit olması hâlinde sıralama şu ölçütlere göre belirlenir:
- Hizmet süresi fazla olan
- Daha üst öğrenimi bitirmiş olan
- Üst öğrenim mezuniyet notu yüksek olan
Kurum, ihtiyaç duyması hâlinde asıl aday sayısını aşmamak üzere yedek belirleyebilir. Yedek belirlenmesi zorunlu değil, ihtiyari bir yetkidir.
9. Yeni 18/A Maddesi: Sınav Sonuçlarına İtiraz
Değişikliğin en işlevsel yeniliği, sınav sonuçlarına itirazı bağımsız bir maddede düzenleyen 18/A maddesidir. Önceki metinde sözlü sınav bulunmadığı için böyle bir düzenlemeye de ihtiyaç duyulmamıştı.
| İtiraz türü | Süre ve merci | Sonuçlandırma |
|---|---|---|
| Yazılı sınav (Akademi yaptıysa) | Sonuçların ilanından itibaren 5 iş günü, dilekçe ile kadro/görev birimi aracılığıyla Personel Başkanlığına | Sınav kurulu 20 gün içinde inceler ve sonucu bildirir |
| Yazılı sınav (ÖSYM, MEB veya yükseköğretim kurumu yaptıysa) | Sınavı yapan kurumun duyurusunda belirtilen süre içinde, o kuruma | Sınavı yapan kurum inceler ve sonucu bildirir |
| Sözlü sınav | Sonuçların duyurulmasından itibaren 5 iş günü, dilekçe ile kadro/görev birimi aracılığıyla Personel Başkanlığına | Sınav kurulu 20 gün içinde inceler ve sonucu bildirir |
Hatalı soru kuralı da netleştirilmiştir: sınav Akademi tarafından yapılmışsa hatalı sorulara denk gelen puanlar diğer sorulara eşit şekilde dağıtılır. Sınav dış bir kuruma yaptırılmışsa hatalı soru meselesi, o kurumla yapılacak protokol kapsamında yürütülür.
Maddenin dördüncü fıkrası açıktır: her ne sebeple olursa olsun süresinde ulaşmayan itirazlar değerlendirmeye alınmaz. Dilekçenin birim aracılığıyla gönderilecek olması nedeniyle, süre kaybını önlemek için evrakın kayda giriş tarihini ve gönderim tarihini belgelemek önemlidir.
10. Atama Süreci: 3 Ay ve 6 Ay Kuralları
Yeni 19. maddeye göre atamalar, başarı sıralaması listesinin kesinleşmesinden itibaren üç ay içinde, en yüksek puandan başlamak üzere duyurulan boş kadro sayısı kadar yapılır. Tercih alınmışsa atamalar başarı sıralaması esas alınarak tercihlere göre yapılır ve tercihte bulunmayan personel atanma hakkından feragat etmiş sayılır.
Yedeklerden atama ise şu hâllerde mümkündür: atanma şartlarının taşınmaması nedeniyle sınavın geçersiz sayılması veya atamanın iptali, göreve mazeretsiz başlanmaması, atanma hakkından vazgeçilmesi, emeklilik, ölüm, memurluktan çekilme veya çıkarılma, başka unvanlı kadroya ya da başka kuruma naklen atanma. Bu hâllerde boşalan kadrolara, başarı sıralamasının kesinleştiği tarihten itibaren altı ayı aşmamak üzere ve aynı unvan için yapılacak müteakip sınav duyurusuna kadar yedekler arasından atama yapılabilir.
Sınava katılmayanlar, başarısız olanlar, altı ay içinde atanmamış yedekler ve atanma hakkından feragat edenler, aynı unvanlı kadrolara yapılacak atamalarda yönetmelikteki bütün usul ve esaslara yeniden tabidir. Yani geçmiş sınav başarısı bir kazanılmış hak oluşturmaz.
11. Sınavsız Geçiş: Doktora ve Hukuk Müşavirliği
22. maddeye eklenen fıkra ile doktora öğrenimini bitirmiş personel, unvan değişikliği sınavına katılmaksızın öğrenimle kazandıkları unvanlara ilişkin kadrolara atanabilir. Bu, kamu personel mevzuatında yaygın olarak bulunan bir hükümdür ve nitelikli personelin kurumda tutulmasını amaçlar. Hükmün "atanabilirler" şeklinde yazılması, idareye takdir yetkisi bıraktığı yönünde yorumlanmaya elverişlidir; buna karşılık kadro varsa ve şartlar taşınıyorsa takdir yetkisinin keyfî kullanılamayacağı, gerekçesiz ret işlemlerinin yargısal denetime tabi olduğu kabul edilmektedir.
Aynı maddeye eklenen cümleyle hukuk müşavirliği kadroları için özel bir yol açılmıştır: kurumda en az on yıl avukat kadrosunda çalışan personelin, geçirileceği sınıf ve unvanın özlük haklarını kabul ederek istekli olması ve Başkan ya da Müstakil Daire Başkanı tarafından EK-2'deki formla Personel Başkanlığına atamasının teklif edilmesi hâlinde, atamaya yetkili amir tarafından değerlendirmeye alınır.
Bu yolun üç ayağı vardır ve üçü birlikte gerçekleşmelidir: on yıllık avukatlık kıdemi, personelin yazılı isteği ve amirin teklifi. Personelin istekli olması aranırken teklif yetkisinin amire bırakılması, hükmü doğrudan bir hak değil, koşullu bir imkân hâline getirmektedir.
17. madde ile 24. maddeye eklenen "alt görev hizmet süresi" ibaresi de aynı yönde bir sadeleştirmedir: bu maddede sayılan hâllerde artık yalnızca öğrenim şartı değil, alt görevde çalışma süresi şartı da aranmayacaktır.
Hukuki Değerlendirme: Sözlü Sınav ve Yargısal Denetim
Görevde yükselme sınavları, idari yargıda en yoğun uyuşmazlık alanlarından biridir. Sözlü sınavın yönetmeliğe girmesiyle bu alandaki dava sayısının artması beklenmelidir. Danıştay'ın yerleşik içtihadında sözlü sınavlar bakımından aranan ölçütler özetle şunlardır:
- Objektiflik ve belgelendirme. Sözlü sınavın, adayın hangi soruya ne cevap verdiğinin ve puanın hangi ölçütlere göre takdir edildiğinin sonradan denetlenebilmesine imkân verecek şekilde belgelendirilmesi gerekir. Bu nedenle sözlü sınavların sesli ve görüntülü kayda alınması, yargısal denetimin etkinliği bakımından belirleyici görülmektedir.
- Gerekçe. Yalnızca bir puan bildirilmesi, o puanın nasıl oluştuğunu göstermez. Değerlendirme formundaki alt ölçütlerin ayrı ayrı puanlanması ve tutanağa bağlanması beklenir.
- Yazılı ile sözlü arasındaki uçurum. Yazılı sınavda yüksek puan alan adayın sözlü sınavda barajın altında kalması tek başına hukuka aykırılık oluşturmaz; ancak somut gerekçeyle desteklenmediğinde iptal sebebi olarak değerlendirilebilir.
Yeni yönetmelikte sözlü sınav EK-1 Sözlü Sınav Değerlendirme Formu üzerinden ve her üyenin ayrı puan vermesi suretiyle yapılacaktır. Bu, tek bir toplu puan uygulamasına göre denetlenebilirliği artıran bir düzenlemedir. Buna karşılık yönetmelikte sözlü sınavın kayda alınmasına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır; uygulamanın bu yönde şekillenip şekillenmeyeceği, açılacak davaların seyrini doğrudan etkileyecektir.
İdari işleme karşı süresinde dava açmanın önemi ve idarenin işlem tesis ederken bağlı olduğu usul kuralları hakkında idari işleme karşı dava açma usulünü ele aldığımız Danıştay kararı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Hangi işleme karşı dava açılır?
Süreçte birden çok idari işlem vardır ve her biri ayrı ayrı dava konusu edilebilir. Doğru işlemi hedeflemek, davanın esasa girebilmesi için belirleyicidir.
| İşlem | Ne zaman dava edilir? | Tipik iddia |
|---|---|---|
| Duyuru (ilan) metni | Duyuruda hukuka aykırı bir şart varsa, duyurunun ilanından itibaren | Yönetmelikte olmayan bir şartın duyuruyla getirilmesi |
| Başvurunun reddi | Sınava katılmaya hak kazananlar listesinde yer verilmemesi üzerine | Hizmet süresinin veya öğrenim şartının hatalı değerlendirilmesi |
| Yazılı sınav sonucu | Sonucun ilanı ve itirazın reddi üzerine | Hatalı soru, hatalı cevap anahtarı, değerlendirme hatası |
| Sözlü sınav sonucu | Sonucun duyurulması ve itirazın reddi üzerine | Objektiflik ve gerekçe yokluğu, kurulun oluşumundaki sakatlık |
| Başarı sıralaması listesi | Listenin duyurulması üzerine | Eşitlik hâlinde sıralama ölçütlerinin yanlış uygulanması |
| Atama işlemi | Atamaların yapılması üzerine | Sıralamaya aykırı atama, tercihlerin dikkate alınmaması |
| Yönetmeliğin kendisi | Yayımından itibaren, doğrudan düzenleyici işleme karşı | Üst norma aykırılık. Ayrıca uygulama işlemi dava edilirken dayanağı yönetmeliğin de birlikte iptali istenebilir |
Süreler
İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesi uyarınca idare mahkemelerinde dava açma süresi, işlemin yazılı bildiriminden itibaren 60 gündür. Kritik nokta şudur: yönetmelikteki itiraz yolu, dava açma süresini kendiliğinden ve süresiz olarak durdurmaz. İYUK'un 11. maddesine göre üst makama, üst makam yoksa işlemi yapan makama başvurulması dava açma süresini durdurur; bu başvuruya 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve işlemeye başlamış olan süre, başvuru tarihine kadar geçen süre de hesaba katılarak kaldığı yerden işlemeye devam eder.
Uygulamadaki en sık hata, kurumun 20 günlük inceleme süresinin sonunu beklerken 60 günlük dava süresinin kaçırılmasıdır. Güvenli yol, itiraz başvurusunu süresinde yapmak ve dava süresini işlemin ilk bildirim tarihinden itibaren hesaplamaktır. Ayrıca düzenleyici işlem olan yönetmeliğe karşı doğrudan açılacak davada da 60 günlük süre geçerlidir ve Danıştay görevlidir.
Sınav sürecinde açılan davalarda yürütmenin durdurulması talebi ayrıca önemlidir. Atamalar yapıldıktan sonra verilen iptal kararlarının uygulanması, kadronun dolmuş olması nedeniyle fiilî güçlükler doğurur. Bu nedenle dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması istenmesi ve telafisi güç zararın somut olarak açıklanması gerekir.
Sınav Sonucuna İtiraz Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki metin, 18/A maddesi kapsamında kurum içi itiraz için kullanılabilecek şablondur. İtirazın gerekçeli olması yönetmelik gereğidir; gerekçesiz itirazlar reddedilir.
| SÖZLÜ SINAV SONUCUNA İTİRAZ DİLEKÇESİ ÖRNEĞİ |
|---|
|
JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI PERSONEL BAŞKANLIĞINA (...................... Komutanlığı/Birimi aracılığıyla) İTİRAZ EDEN : [Ad Soyad] (Sicil No: ..............) GÖREV YERİ : [Birim / Kadro unvanı] KONU : [.....] tarihinde yapılan [görevde yükselme / unvan değişikliği] sözlü sınavında tarafıma verilen puana itirazlarımın sunulmasıdır. AÇIKLAMALAR 1. [.....] tarihli duyuru ile ilan edilen [kadro unvanı] kadrosu için yapılan görevde yükselme sınavının yazılı aşamasına katıldım ve 100 üzerinden [.....] puan alarak başarılı oldum. Yazılı sınav sonucuna göre sözlü sınava katılmaya hak kazandım. 2. [.....] tarihinde yapılan sözlü sınav sonucunda tarafıma [.....] puan verilmiş, bu puan Jandarma Genel Komutanlığında Görevli Devlet Memurlarının Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 13. maddesinin dokuzuncu fıkrasında öngörülen 70 puanlık barajın altında kaldığı için başarısız sayıldım. 3. Anılan Yönetmeliğin 13. maddesi uyarınca sözlü sınav, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından EK-1'de yer alan Sözlü Sınav Değerlendirme Formu esas alınarak yapılmak zorundadır. Tarafıma bildirilen sonuçta yalnızca nihai puan yer almakta olup, hangi üyenin hangi ölçüte kaç puan takdir ettiği, sorulan sorular ve verdiğim cevapların nasıl değerlendirildiği gösterilmemiştir. Bu hâliyle işlem gerekçeden yoksundur ve denetlenebilir değildir. 4. Yazılı sınavdaki [.....] puanlık başarım ile sözlü sınavda takdir edilen [.....] puan arasındaki belirgin fark, somut ve nesnel bir gerekçeye dayandırılmamıştır. Aynı sınavda görev yapan kurul, [.....] hususunda tarafıma yöneltilen sorulara verdiğim cevapları tutanağa bağlamamıştır. 5. [Varsa somut sakatlıklar buraya yazılır: kurulun eksik üye ile toplanması, sınav süresinin adaylar arasında farklı uygulanması, soruların kadro unvanının görev alanı dışında olması, kurul üyelerinden birinin tarafsızlığını şüpheye düşüren durumun bulunması gibi.] 6. Bu nedenlerle sözlü sınav puanımın yeniden değerlendirilmesini, sözlü sınava ilişkin değerlendirme formlarının ve tutanakların tarafıma verilmesini, değerlendirmenin hukuka aykırı bulunması hâlinde sınavın tarafım yönünden yenilenmesini talep etme zorunluluğu doğmuştur. SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıkladığım nedenlerle, [.....] tarihli sözlü sınavda tarafıma verilen puanın yeniden değerlendirilmesine, sözlü sınav değerlendirme formları ile tutanakların tarafıma verilmesine ve itirazımın kabulü ile sonucun tarafıma yazılı olarak bildirilmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. 04.08.2026 İtiraz Eden [Ad Soyad] [İmza] EKLER: 1. Yazılı sınav sonuç belgesi 2. Sözlü sınav sonuç bildirimi 3. [Varsa diğer belgeler] |
Bu dilekçenin kadro veya görev biriminiz aracılığıyla Personel Başkanlığına gönderilmesi gerekir. Evrakın birime teslim edildiği tarihi gösteren kayıt numarasını mutlaka alın; sürenin korunduğunun ispatı buna bağlıdır.
İptal Davası Dilekçesi Örneği
İtirazın reddi hâlinde ya da doğrudan, işlemin bildiriminden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
| GÖREVDE YÜKSELME SINAVI İPTAL DAVASI DİLEKÇESİ ÖRNEĞİ |
|---|
|
NÖBETÇİ İDARE MAHKEMESİNE [.....] YÜRÜTMENİN DURDURULMASI TALEPLİDİR DAVACI : [Ad Soyad] (T.C. Kimlik No: ..............) ADRES : [.....] VEKİLİ : Av. [.....] DAVALI : İçişleri Bakanlığı (Jandarma Genel Komutanlığı) D. KONUSU : [.....] tarihinde yapılan [görevde yükselme / unvan değişikliği] sınavının sözlü aşamasında davacıya verilen puana ilişkin işlem ile bu işleme yapılan itirazın reddine dair [.....] tarih ve [.....] sayılı işlemin ve buna dayalı olarak düzenlenen başarı sıralaması listesi ile [.....] tarihli atama işleminin davacıya ilişkin kısmının iptali ile yürütmenin durdurulması istemidir. TEBLİĞ TARİHİ : [.....] AÇIKLAMALAR 1. Davacı, davalı idare bünyesinde [.....] kadrosunda [.....] yıldır görev yapmaktadır. [.....] tarihli duyuru ile ilan edilen [.....] kadrosu için açılan görevde yükselme sınavına başvurmuş, başvurusu kabul edilerek yazılı sınava alınmıştır. 2. Davacı yazılı sınavda 100 üzerinden [.....] puan alarak başarılı olmuş ve sözlü sınava çağrılmıştır. Ancak [.....] tarihinde yapılan sözlü sınavda kendisine [.....] puan verilerek başarısız sayılmıştır. 3. Jandarma Genel Komutanlığında Görevli Devlet Memurlarının Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 4 Ağustos 2026 tarihli ve 33330 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelikle değişik 13. maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca sözlü sınav, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından EK-1'de yer alan Sözlü Sınav Değerlendirme Formu esas alınarak 100 tam puan üzerinden değerlendirilir ve puanların aritmetik ortalaması alınır. Somut olayda hangi üyenin hangi ölçüte kaç puan verdiği, sorulan sorular ve alınan cevaplar tutanağa bağlanmamış, davacıya yalnızca nihai puan bildirilmiştir. 4. İdari işlemlerin yargısal denetiminin etkin biçimde yapılabilmesi, işlemin sebep unsurunun somut olarak ortaya konulmasına bağlıdır. Sözlü sınavlar bakımından Danıştay'ın yerleşik içtihadı, sınavın sonradan denetlenebilmesini sağlayacak şekilde belgelendirilmesini ve puanın hangi nesnel ölçütlere göre takdir edildiğinin gösterilmesini aramaktadır. Dava konusu işlem bu ölçütleri karşılamamaktadır. 5. [Somut sakatlıklar buraya yazılır: sınav kurulunun Yönetmeliğin 15. maddesine aykırı biçimde oluşturulması, kurulda Hukuk Hizmetleri Başkanlığı temsilcisinin bulunmaması, sözlü sınav süresinin adaylar arasında farklılık göstermesi, soruların kadro unvanının görev alanıyla ilgisiz olması, davacıdan düşük yazılı puan alan adayların sözlüde belirgin biçimde yüksek puanla sıralamaya girmesi gibi.] 6. Davacının yönetmelikte aranan tüm şartları taşıdığı, yazılı sınavdaki başarısının bunu ortaya koyduğu ve gerekçesiz bir sözlü puanla eleme yapılmasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu açıktır. 7. Dava konusu işlem uygulanmakla, ilan edilen kadrolara başka adayların ataması yapılacak ve kadrolar dolacaktır. Bu durumda iptal kararının uygulanması fiilen imkânsız hâle gelecek, davacı bakımından telafisi güç zarar doğacaktır. Bu nedenle 2577 sayılı Kanunun 27. maddesi uyarınca yürütmenin durdurulmasına karar verilmesi gerekmektedir. HUKUKİ SEBEPLER : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, Jandarma Genel Komutanlığında Görevli Devlet Memurlarının Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik ve ilgili mevzuat. DELİLLER : Sınav duyurusu, başvuru evrakı, yazılı sınav sonuç belgesi, sözlü sınav sonuç bildirimi, sınav kurulu tutanakları ve değerlendirme formları (davalı idareden istenmesini talep ederiz), başarı sıralaması listesi, atama işlemi, özlük dosyası, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil. SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan ve resen gözetilecek nedenlerle, öncelikle yürütmenin durdurulmasına, yargılama sonunda dava konusu işlemlerin iptaline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı idare üzerinde bırakılmasına karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. 04.08.2026 Davacı Vekili Av. [Ad Soyad] [İmza] |
Dava dilekçesinde sınav kurulu tutanaklarının ve değerlendirme formlarının davalı idareden istenmesi talebi ayrıca yazılmalıdır. Bu belgeler dosyaya gelmeden sözlü sınavın hukuka uygunluğu denetlenemez ve idarenin bunları sunmaması da tek başına davanın seyrini etkiler.
2026 yılında kamu personelini ilgilendiren diğer mevzuat değişiklikleri için 7590 sayılı torba kanun yazımızı inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Yönetmelik ne zaman yürürlüğe girdi?
19. madde uyarınca yayımı tarihinde, yani 4 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Geçiş hükmü öngörülmemiştir.
Yönetmelik değişmeden önce ilan edilen sınavlar hangi kurallara tabidir?
Yönetmelikte açık bir geçiş hükmü bulunmadığı için, hukuk güvenliği ilkesi gereği ilan edildiği tarihte yürürlükte olan kurallara göre yürütülen bir sınav sürecine, sonradan yürürlüğe giren kuralların uygulanması tartışmalıdır. Devam eden bir süreçte hangi kuralın uygulanacağı konusunda idarenin yapacağı işlem, dava konusu edilebilir.
Sözlü sınav gerçekten zorunlu mu, yoksa idare isterse yapmayabilir mi?
Zorunludur. 13. maddenin birinci fıkrasında "görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavları yazılı ve sözlü sınav olmak üzere iki aşamalı olarak yapılır" denilmektedir. Ayrıca 6. maddede genel şart olarak "görevde yükselme yazılı ve sözlü sınavında başarılı olmak" aranmaktadır.
Sözlü sınavdan kaç puan almak gerekiyor?
100 üzerinden en az 70 puan. Yazılı sınavda ise baraj 60 puandır. Atamaya esas başarı puanı ikisinin aritmetik ortalamasıdır.
Yazılı sınavı geçen herkes sözlü sınava girer mi?
Hayır. Yazılıda 60 barajını aşanlar arasından, en yüksek puandan başlamak üzere duyurulan kadro sayısının üç katına kadar aday sözlüye çağrılır. Son sıradaki adayla aynı puana sahip olanların tamamı çağrılır.
Aynı anda birden fazla kadroya başvurabilir miyim?
Hayır. 9. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, şartlarını taşıdığınız farklı unvanlı kadrolardan sadece biri için başvuru yapabilirsiniz.
Aylıksız izinde olan personel sınava başvurabilir mi?
Evet. Aylıksız izinde bulunanlar dâhil, mevzuat uyarınca verilmesi zorunlu izinleri kullananların başvurusu mümkündür. Buna karşılık aday memurlar, görevden uzaklaştırılanlar, tutuklu veya hükümlü bulunanlar, kurum personeli olmayanlar ve 657 sayılı Kanuna göre memur statüsünde olmayanlar başvuramaz.
Doktora yapan personel sınavsız atanabilir mi?
Evet. 22. maddeye eklenen üçüncü fıkra uyarınca doktora öğrenimini bitirenler, unvan değişikliği sınavına katılmaksızın öğrenimle kazandıkları unvanlara ilişkin kadrolara atanabilir. Ancak bunun için ilgili kadronun mevcut ve boş olması gerekir.
Sınav sonucuna itiraz süresi ne kadar?
Yeni 18/A maddesine göre yazılı ve sözlü sınav sonuçlarına itiraz süresi, sonuçların ilanından veya duyurulmasından itibaren 5 iş günüdür. İtiraz, dilekçe ile kadro veya görev birimi aracılığıyla Personel Başkanlığına yapılır ve sınav kurulunca 20 gün içinde incelenir. Süresinde ulaşmayan itirazlar değerlendirmeye alınmaz.
İtiraz etmeden doğrudan dava açabilir miyim?
Evet, yönetmelikteki itiraz yolu dava açmanın ön şartı olarak düzenlenmemiştir. Ancak itiraz aşamasında elde edilen belgeler ve idarenin ret gerekçesi, davada güçlü delil oluşturur. Önemli olan, 60 günlük dava açma süresinin itiraz beklenirken kaçırılmamasıdır.
Dava açma süresi ne kadar ve nereye dava açılır?
2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca 60 gün. Bireysel işlemlere karşı davalar idare mahkemelerinde, doğrudan yönetmeliğin iptali istemiyle açılacak davalar ise Danıştayda görülür.
Atamalar ne kadar sürede yapılır?
Başarı sıralaması listesinin kesinleşmesinden itibaren üç ay içinde. Tercih alınmışsa tercihlere göre, aksi hâlde başarı sıralamasına göre yapılır. Tercihte bulunmayan personel atanma hakkından feragat etmiş sayılır.
Yedek listeye girersem ne kadar süre atanma şansım var?
Başarı sıralamasının kesinleştiği tarihten itibaren altı ayı aşmamak üzere ve aynı unvan için yapılacak müteakip sınav duyurusuna kadar. Bu süre içinde atanmayan yedekler, sonraki sınavlarda yeniden tüm usule tabidir.
Bu değişiklik subay ve astsubayları da kapsıyor mu?
Hayır. Yönetmelik yalnızca 657 sayılı Kanuna tabi olarak Jandarma Genel Komutanlığı ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığında görev yapan sivil devlet memurlarını kapsar.
Bu yazı, 4 Ağustos 2026 tarihli ve 33330 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik metnine dayanan genel bilgilendirme amaçlı bir içeriktir; hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Yukarıdaki dilekçe örnekleri şablon niteliğindedir ve her dosyanın kendine özgü koşullarına göre uyarlanmadan kullanılmamalıdır. Sınav ve atama işlemlerine karşı açılacak davalarda süreler kısa ve kesindir; hak kaybı yaşamamak için işlemin size bildirildiği tarihi esas alarak hareket edin. Başvurunuzun reddi, sınav sonucu veya atama işlemine ilişkin değerlendirme için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.