Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · Esas No: 2025/6166 · Karar No: 2026/3228 · Karar Tarihi: 03.06.2026 · Onama
Bir kamu kurumu, ihale ettiği maden işinde çalışan işçinin iş kazası nedeniyle uğradığı zararı ödedikten sonra, hem yükleniciye hem de yüklenicinin işveren sorumluluk sigortacısına rücu etti. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, ödenen 755.310,25 TL için yüklenicinin tamamından sorumlu olduğunu, sigorta şirketinin ise yalnızca poliçe teminat limiti kadar sorumlu tutulabileceğini ve aynı işçi için daha önce yapılmış ödemelerin bu limitten düşüleceğini kabul eden kararı onadı. Karar ayrıca, yargılamada ödenen bakiye karar harcının rücu alacağı içinde istenemeyeceğini de teyit etti.
Uyuşmazlık Nasıl Doğdu
Davacı kurum ile yüklenici inşaat şirketi arasında bir taşkömürü işletmesinde galeri sürülmesi işine ilişkin sözleşme imzalanmıştı. Sözleşmenin eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesinin "İş ve İşyerlerinin Korunması ve Sigortalatması" başlıklı 9. maddesinin 5. fıkrası uyarınca yüklenici, all risk sigortasının yanında mali mesuliyet sigortası yaptırmak zorundaydı. Bu yükümlülük gereği düzenlenen İşveren Sorumluluk Sigortası Poliçesinde şahıs başına bedeni zarar limiti 100.000,00 TL olarak belirlenmişti.
İşin devamı sırasında yüklenicinin çalıştırdığı bir işçi iş kazası geçirdi. İşçi, hem kurumu hem de yükleniciyi dava etti ve iş mahkemesi 324.873,27 TL maddi, 17.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verdi. Karar kesinleşince işçi icra takibi başlattı ve kurum, ferileriyle birlikte 755.310,25 TL ödedi. Kurum ayrıca iş mahkemesi dosyasında 22.160,50 TL bakiye karar harcı yatırdı.
Ödemeyi yapan kurum, halefiyet ilkesine dayanarak hem yükleniciye hem de yüklenicinin sorumluluk sigortacısına rücu davası açtı.
Yerel Mahkeme ve İstinaf Ne Karar Verdi
İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etti ve dört ayrı noktada belirleyici tespitler yaptı.
1. Kazanın yeri poliçe kapsamındaydı. Sigorta şirketi, kazanın riziko adresinde meydana gelmediğini savunmuştu. Mahkeme, maden mühendisi bilirkişiden aldığı 30.12.2022 tarihli rapora dayanarak kaza mahallinin poliçe kapsamında olduğunu tespit etti.
2. Yüklenici tazminatın tamamından sorumluydu. Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 37. maddesi, yüklenicinin 9. maddedeki tedbirleri almasına rağmen meydana gelebilecek kazalarda, kazaya uğrayan işçi ve personelin tedavi giderleri ile kendilerine ödenecek tazminatın yükleniciye ait olduğunu düzenlemişti. Mahkeme bu hükme dayanarak ödenen tazminatın tamamından yüklenicinin sorumlu olduğuna hükmetti.
3. Sigorta şirketinin sorumluluğu bakiye limitle sınırlıydı. Poliçedeki şahıs başına bedeni zarar limiti 100.000,00 TL idi. Ancak sigorta şirketi, eldeki dava dışında aynı işçi için daha önce toplam 30.810,04 TL ödeme yapmıştı. Mahkeme, bu tutarı limitten düşerek sigorta şirketinin bakiye teminat limitinin 69.189,96 TL olduğunu belirledi.
4. Bakiye karar harcı rücu alacağına dâhil edilemezdi. Kurumun iş mahkemesi dosyasında ödediği 22.160,50 TL harç, yargılama gideri niteliğindeydi ve ilgili dosyada zaten karara bağlanmıştı. Mahkeme, bu kalemin rücu alacağı içinde kabul edilemeyeceğine ve ayrı bir dava konusu yapılamayacağına karar verdi.
Yüklenicinin muvazaa iddiası ise, muvazaanın taraflar arasındaki sözleşme hükümlerinin uygulanmasında rücu talebini engelleyici bir etkisi bulunmadığı gerekçesiyle reddedildi. Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurularını esastan reddetti.
Yargıtayın Değerlendirmesi
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, uyuşmazlığı rücuen tazminat istemi olarak nitelendirdi ve ilk derece mahkemesi kararında bir isabetsizlik bulunmadığını belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararını onadı. Karar 03.06.2026 tarihinde oy birliğiyle ve kesin olarak verildi.
Daire ayrıca, yüklenicinin adil yargılanma hakkının ihlal edildiği yönündeki itirazını da yerinde bulmadı. Dosyada vekilin mazeret dilekçesi, tahkikatın sona erdiği ve bir sonraki celsede karar verileceği ihtarıyla kabul edilmiş, tutanak kendisine tebliğ edilmiş, buna rağmen vekil son sözlerine ilişkin beyanda bulunmamış ve süre de talep etmemişti.
Kararın Pratik Sonucu
Karar, sorumluluk sigortalarında poliçe limitinin nasıl tükendiği ve rücu alacağının kapsamı bakımından uygulamaya dönük net ölçütler getiriyor.
- Poliçe limiti kümülatif tükenir. Şahıs başına belirlenen limit, aynı kişi için yapılan tüm ödemeler toplamı bakımından geçerlidir. Sigortacı daha önce kısmi ödeme yapmışsa, rücu davasında yalnızca bakiye limit kadar sorumlu tutulur. Rücu dosyası devralan avukatın ilk kontrol etmesi gereken hususlardan biri, poliçe kapsamında daha önce ödeme yapılıp yapılmadığıdır.
- Yargılama gideri ve harç, rücu alacağı değildir. Önceki davada karara bağlanmış yargılama giderleri ayrı bir rücu davasının konusu olamaz. Bu kalemlerin tahsili, ilk davadaki hüküm üzerinden yürütülür.
- Sözleşme ekindeki genel şartname belirleyicidir. Kamu ihalelerinde Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 9 ve 37. maddeleri, iş kazası tazminatının nihai olarak kimin üzerinde kalacağını doğrudan belirler. Sorumluluk sigortası bu yükün yalnızca bir kısmını, limit ölçüsünde karşılar. Aradaki fark yüklenicinin üzerinde kalır.
- Sigorta ile sorumluluk aynı şey değildir. Bu dosyada ödenen 755.310,25 TL'nin tamamından yüklenici sorumlu tutulurken, sigorta şirketi yalnızca 69.189,96 TL ile sorumlu tutulmuştur. Sorumluluk sigortası yaptırmış olmak, yükleniciyi tazminatın tamamından kurtarmaz.
- Muvazaa savunması rücuyu durdurmaz. Sözleşme ilişkisinin muvazaalı olduğu iddiası, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında rücu talebini engelleyici bir etki doğurmaz.
Sigortacının ödediğini üçüncü kişilerden hangi hâllerde ve hangi sınırlarla isteyebileceği konusunda ayrıntılı çerçeve için halefiyet ve rücu hakkı rehberimize, sigorta şirketinin kendi sigortalısına yönelttiği rücu talepleri için rücu davası yazımıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
İşveren sorumluluk sigortası poliçe limiti nasıl hesaplanır?
Poliçede genellikle şahıs başına ve kaza başına ayrı limitler belirlenir. Şahıs başına limit, o kişi için yapılacak tüm ödemelerin üst sınırıdır. Sigortacı aynı kişi için daha önce ödeme yapmışsa, kalan sorumluluk bakiye limit kadardır. Bu kararda 100.000,00 TL'lik limitten önceki 30.810,04 TL'lik ödeme düşülerek bakiye limit 69.189,96 TL olarak belirlenmiştir.
İş kazası tazminatını ödeyen kurum yükleniciye rücu edebilir mi?
Evet. Kamu ihalelerinde Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 37. maddesi, yüklenicinin tedbir almasına rağmen meydana gelen kazalarda kazaya uğrayan işçilerin tedavi giderleri ile kendilerine ödenecek tazminatın yükleniciye ait olduğunu düzenler. İşçiye müteselsilen ödeme yapan idare, bu hükme dayanarak ödediğinin tamamını yükleniciden isteyebilir.
Rücu davasında ödenen mahkeme harcı da istenebilir mi?
Hayır. Yatırılan harç yargılama gideri niteliğindedir ve ödemenin yapıldığı ilk davada zaten karara bağlanmıştır. Yargıtay, bu kalemin rücu alacağı içinde kabul edilemeyeceğini ve ayrı bir dava konusu yapılamayacağını onamıştır.
Sorumluluk sigortası yaptırmak yükleniciyi tazminattan kurtarır mı?
Kurtarmaz. Sigortacı yalnızca poliçe limiti kadar sorumludur, limiti aşan kısım yüklenicinin üzerinde kalır. Bu dosyada ödenen 755.310,25 TL'nin tamamından yüklenici, buna karşılık 69.189,96 TL'lik kısmından sigorta şirketi sorumlu tutulmuştur.
Sigorta şirketi kazanın riziko adresinde olmadığını savunursa ne olur?
Bu savunma teknik bir tespit meselesidir ve bilirkişi incelemesiyle çözülür. Bu dosyada maden mühendisi bilirkişiden alınan rapor, kaza mahallinin poliçe kapsamında olduğunu ortaya koymuş ve savunma reddedilmiştir. Rizikonun poliçe kapsamında gerçekleşip gerçekleşmediğinin ispatı, teminat dışılık iddiasını ileri süren sigortacıya düşer.
Sözleşmenin muvazaalı olduğu iddiası rücu talebini engeller mi?
Engellemez. Karara göre muvazaa iddiası, taraflar arasındaki sözleşme hükümlerinin uygulanmasında rücu talebini engelleyici bir etkiye sahip değildir.
Bu yazı, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 03.06.2026 tarihli, 2025/6166 E., 2026/3228 K. sayılı kararının özetlenmesinden ibaret genel bilgilendirme amaçlı bir içeriktir; hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Karar metnindeki taraf ve şirket bilgileri Yargıtay tarafından maskelenmiş hâlde yayımlanmaktadır. Poliçe limitleri, genel şartname hükümleri ve rücu kapsamı her dosyada farklıdır. İş kazası kaynaklı rücu dosyanız için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Kararın tam metnini görmek için tıklayın
11. Hukuk Dairesi 2025/6166 E. , 2026/3228 K.
"İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1988 Esas, 2025/1362 Karar
HÜKÜM : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Zonguldak 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
(Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla)
SAYISI : 2021/213 E., 2023/249 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
KARAR
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı ... İnş. Tic. A.Ş. arasında 16.01.2008 tarihli ... Taşkömürü İşletme Müessesi 630 Kat Hazırlığı II. Kısım Galerileri ve 560 ... Galerisi Sürülmesi İşine Ait Sözleşmenin düzenlendiği, sözleşmenin ekinde yer alan Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “İş ve İşyerlerinin Korunması ve Sigortalatması" başlıklı 9. maddesinin 5. fıkrası uyarınca yüklenicinin “all risk” sigortasının yanında “mali mesuliyet sigortası” yapmak zorunda olduğunu, bu kapsamda ....... Sigorta Poliçesine ek olarak İşveren Sorumluluk Sigorta Poliçesi imzalandığını, başlangıç ve bitiş tarihi 05.03.2009-05.03.2010 olan İşveren Sorumluluk Sigorta Poliçesinde şahıs başı bedeni limit 100.000,00 TL olarak belirlenmiş olduğunu, sözleşme konusu işin devamı sırasında davalı ... A.Ş'nin çalıştırdığı dava dışı ...'nın iş kazası geçirdiği, iş kazasının müvekkil Kurumun ihale yolu ile dava dışı ihaleyi alan ... İnşaat firmasının çalıştığı yerde meydana geldiğini, Zonguldak 3. İş Mahkemesinin 2014/1190 E. sayılı dosyasında dava dışı işçi ... tarafından Türkiye Taş Kömürü Kurumu (TTK) Genel Müdürlüğü ve ... İnşaat A.Ş. aleyhine tazminat davası açıldığı, yapılan yargılama sonunda davanın kabulü ile 324.873,27 TL maddi tazminat ve 17.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verildiği, bu kararın derecattan geçerek kesinleşiğini, işbu karar nedeniyle dava dışı işçi tarafından Zonguldak 2. İcra Müdürlüğünün 2018/1731 E. sayılı dosyası ile TTK Genel Müdürlüğü ve ... İnşaat Ticaret A.Ş. aleyhine icra takibi başlatıldığını, müvekkili Kurum tarafından bahsi geçen icra dosyasına ferileri ile birlikte 755.310,25 TL ödeme yapıldığını, ayrıca Zonguldak İş Mahkemesinde yargılaması yapılan dosyada 22.160,50 TL bakiye karar harcının ödendiğini, tazminatın tamamı müvekkili Kurum tarafından ödendiğinden, halefiyet prensibi uyarınca davalı ... şirketinin, diğer davalı ... İnşaat Ticaret A.Ş.'nin kusuru karşılığı üstlendiği tazminatı ödemek zorunda olduğunu ileri sürerek 755.310,25 rücu alacağı ve 22.160,50 TL bakiye karar harcının ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek ... Kısa Vadeli kredilere uygulanan avans faizi ile (Sigorta şirketi için: rücuya konu mahkeme kararında hükmedilen tazminat miktarları ve faizi yönünden sigorta şirketinin poliçe limiti ile sınırlı; yine rücuya konu mahkeme kararında ve ilamlı icra takibinde yargılama gideri ve vekalet ücretinden de “sigorta bedelinin asıl tazminata oranı kadar” sorumlu olmak üzere) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; riziko adresinde meydana gelmeyen kaza nedeniyle müvekkili şirketin sorumluluğu bulunmadığını, ayrıca müvekkil şirketin sorumluluğunun, sigortalısının kusuru oranında ve teminat limiti ile sınırlı olacağını savunarak davanın reddini istemiştir.
2.Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; yetki, zamanaşımı itirazı ve muvazaa iddiasında bulunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ile davalı ... İnş. Tic. AŞ. arasında 14.01.2008 tarihli ... Taşkömürü İşletme Müessesi 630 Kat Hazırlığı II. Kısım Galerileri ve 560 ... Galerisi Sürülmesi İşine Ait Sözleşmenin düzenlendiği, sözleşme konusu işin devamı sırasında davalı ... A.Ş.'nin çalıştırdığı dava dışı ...'nın iş kazası geçirdiği, Zonguldak 3. İş Mahkemesinin 2014/1190 E. sayılı dosyasında dava dışı işçi ... tarafından TTK Genel Müdürlüğü ve ... İnşaat A.Ş. aleyhine tazminat davası açıldığı, yapılan yargılama sonunda davanın kabulü ile 324.873,27 TL maddi tazminat ile 17.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verildiği, kararın istinaf ve temyiz incelemesinden geçerek kesinleşiği, işbu karar nedeniyle dava dışı işçi tarafından Zonguldak 2. İcra Müdürlüğü'nün 2018/1731 E. sayılı dosyası ile TTK Genel Müdürlüğü ve ... İnşaat Ticaret A.Ş. aleyhine icra takibi başlatıldığı, davacı tarafından bahsi geçen icra dosyasına ferileri ile birlikte 755.310,25 TL ödeme yapıldığı, ayrıca Zonguldak İş Mahkemesinde yargılaması yapılan dosyada 22.160,50 TL bakiye karar harcının ödendiği, davalılar arasında 05.03.2009-05.03.2010 tarihlerini kapsayan işveren Sorumluluk Sigorta Poliçesinin tanzim edildiği, poliçe ile bedeni zararlar için şahıs başına poliçe teminat limitinin 100.000,00 TL olduğu, hükme esas alınan maden mühendisi bilirkişi tarafından düzenlenen 30.12.2022 tarihli rapor uyarınca dava dışı işçinin geçirmiş olduğu iş kazasının meydana geldiği mahallin davalılar arasında düzenlenen sigorta poliçesi kapsamında olduğu, davacı ile davalı ... A.Ş. arasında imzalanan Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 37. maddesinde yüklenicinin 9. madde hükümlerine göre tedbirler almasına rağmen olabilecek kazalarda, yüklenicinin işçi ve personelinden kazaya uğrayanların tedavilerine ilişkin giderler ile kendilerine ödenecek tazminatın yükleniciye ait olduğunun düzenlendiği, bahsi geçen madde uyarınca davacı tarafından dava dışı işçiye ödenen tazminatın tamamından davalı ... A.Ş.'nin sorumlu olduğu, davalılar arasındaki sigorta poliçesi uyarınca davalı ... tarafından eldeki dava haricinde daha öncesinde dava dışı işçi için toplam 30.810,04 TL ödeme yapıldığı, bu nedenle davalı ... şirketinin bakiye teminat limitinin 69.189,96 TL olduğu, her ne kadar davacı tarafından Zonguldak 3. İş Mahkemesinin 2014/1190 E. sayılı dosyasında ödenen bakiye karar harcının tahsili talep edilmiş ise de; yatırılan harç yargılama gideri olup, ilgili dosyada karara bağlandığından, rücu alacağının içerisinde kabul edilemeyeceği ve ayrı bir dava konusu yapılamayacağı , her ne kadar davalı ... A.Ş tarafından muvazaa iddiasında bulunulmuş ise de muvazaanın, taraflar arasındaki sözleşme hükümlerinin uygulanmasında, davacının rücu talebini engelleyici bir etkiye sahip olmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm, davacı vekili ve davalı ... İnşaat A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmiştir.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, ayrıca İlk Derece Mahkemesince; davalı ... İnşaat Ticaret A.Ş. vekilinin 06.07.2023 tarihli celseye göndermiş olduğu mazeret dilekçesinin tahkikat aşamasının sona erdiği ve bir sonraki celse karar verileceği ihtarı ile kabul edildiği, duruşma tutanağının davalı ... İnşaat Ticaret A.Ş. vekiline tebliğ edildiği, davalı vekilinin tahkikat aşamasının sona erdiği ve karar verileceğini bilmesine rağmen 18.07.2023 tarihli celseye mazeret dilekçesi sunduğu, son sözlerine ilişkin beyan bulunmadığı ve son sözlerine ilişkin beyanda bulunmak üzere süre verilmesini de talep etmediği anlaşıldığından davalı ... İnşaat Ticaret A.Ş. vekilinin mazeretin kabulüne karar verilerek dava hakkında karar verilmiş olmasında davalı tarafın adil yargılanma hakkının ihlal edilmediği gerekçesiyle davacı vekili ve davalı ... İnşaat A.Ş. vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekili ve davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Dava, rücuen tazminat istemine ilişkindir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.
VI. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, taraf vekillerinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine, 03.06.2026 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.
1.jpg)
Av. Hakan Elçi