1.jpg)
Av. Hakan ElçiKısa cevap: Evet, ödeyebilir. İş sözleşmesi henüz imzalanmamış olsa bile, bir kişiye işe alınacağı yönünde güven veren ve bu güvene dayanarak mevcut işinden ayrılmasına sebep olan işveren, son anda vazgeçtiğinde doğan zarardan sorumludur. Yargıtay bu sorumluluğu culpa in contrahendo, yani sözleşme görüşmelerinden doğan sorumluluk olarak nitelendirmekte ve dayanağını Türk Medeni Kanunu m.2'deki dürüstlük kuralına bağlamaktadır. Kamuoyuna yansıyan dosyada, ön anlaşma üzerine eski işinden ayrılan dış ticaret uzmanına, mahrum kaldığı kıdem tazminatı ile boşta geçen sürenin gelir kaybı faiziyle birlikte ödettirilmiştir. İstenebilecek zarar kural olarak menfi (olumsuz) zarardır; yani sözleşme hiç görüşülmeseydi içinde bulunulacak duruma dönüşü sağlayan zarar kalemleridir.
Dosyada Ne Oldu?
Bir dış ticaret uzmanı, yeni bir şirketle iş protokolü imzalamış, taraflar arasında ön anlaşma yapılmıştır. Bu anlaşmaya güvenerek çalışan eski işinden ayrılmıştır. Ancak işveren, yabancı personel çalışma izni için gerekli harçları ödemediğinden izin süreci tamamlanamamış ve çalışan işe başlatılmamıştır.
| Aşama | Karar | Gerekçe |
|---|---|---|
| İş mahkemesi | Dava reddedildi | Çalışma izni alınmadığı için iş sözleşmesi yürürlüğe girmemiştir |
| Yargıtay | Ret kararı kaldırıldı, tazminata hükmedildi | Uyuşmazlık iş sözleşmesinden değil, sözleşme öncesi sorumluluktan doğmaktadır. Dürüstlük kuralı ve culpa in contrahendo ilkesi uygulanır |
Kararın taşıdığı asıl mesaj şudur: "Sözleşme imzalanmadı" savunması, işvereni her durumda kurtarmaz. Görüşmelerin belirli bir olgunluğa ulaşması ve karşı tarafta haklı bir güven yaratılması hâlinde, sözleşme kurulmasa dahi sorumluluk doğar.
Culpa in Contrahendo Nedir?
Culpa in contrahendo, sözleşme görüşmeleri sırasındaki kusurlu davranıştan doğan sorumluluktur. Türk hukukunda bu sorumluluk tek bir maddede düzenlenmemiştir; temeli Türk Medeni Kanunu m.2 uyarınca herkesin haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uyma yükümlülüğüdür.
Sözleşme görüşmelerine başlayan taraflar arasında, sözleşme kurulmasa bile karşılıklı güvene dayanan bir hukuki ilişki doğar. Bu ilişki taraflara şu yükümlülükleri yükler:
- Aydınlatma yükümlülüğü: karşı tarafın kararını etkileyecek önemli hususları bildirmek. Örneğin çalışma izni alınamama riskinin varlığını gizlememek.
- Ciddiyet yükümlülüğü: gerçekte sözleşme yapma niyeti yokken görüşmeleri sürdürmemek.
- Koruma yükümlülüğü: karşı tarafın malvarlığını ve kişiliğini zarara uğratmamak.
- Sadakat ve tutarlılık: haklı bir sebep olmaksızın, karşı tarafta güven uyandırdıktan sonra görüşmeleri aniden kesmemek.
Yargıtay bu sorumluluğu sözleşmeye benzer bir güven ilişkisi olarak nitelendirir ve sözleşmeden doğan sorumluluğa ilişkin hükümleri kıyasen uygular. Bunun pratik sonucu önemlidir: kusurun ispatı bakımından yük hafifler ve zamanaşımı süresi haksız fiile göre daha uzun kabul edilir.
Sorumluluğun doğması için aranan şartlar
| Şart | Somut karşılığı |
|---|---|
| 1. Görüşmelerin ileri aşamaya gelmesi | Ücret, unvan, başlangıç tarihi gibi esaslı noktalarda mutabakat; ön protokol, teklif mektubu, işe giriş evraklarının istenmesi |
| 2. Karşı tarafta haklı güven yaratılması | "Pazartesi başlıyorsun", "istifanı ver", "işe giriş bildirgen hazırlanıyor" gibi kesinlik bildiren beyanlar |
| 3. Bu güvene dayanarak tasarrufta bulunulması | Mevcut işten ayrılma, şehir değiştirme, başka bir teklifi reddetme, taşınma ve konut masrafı yapma |
| 4. Haklı sebep olmaksızın görüşmelerin kesilmesi | İşverenin kendi ihmalinden kaynaklanan sebepler (harç ödememek, izin başvurusu yapmamak) haklı sebep sayılmaz |
| 5. Zararın doğması ve illiyet bağı | Kaybedilen kıdem, boşta geçen süre geliri, yapılan masraflar |
Neler İstenebilir, Neler İstenemez?
Sözleşme öncesi sorumlulukta tazmin edilen zarar kural olarak menfi zarardır: kişinin sözleşmenin kurulacağına güvenmesi yüzünden uğradığı kayıp. Amaç, kişiyi sözleşme hiç görüşülmemiş olsaydı bulunacağı duruma getirmektir.
| İstenebilecek kalemler (menfi zarar) | Kural olarak istenemeyecek kalemler (müspet zarar) |
|---|---|
| Eski işten ayrılma nedeniyle mahrum kalınan kıdem tazminatı | Yeni işte çalışılsaydı elde edilecek ücretin tamamı |
| Yeni iş bulunana kadar boşta geçen sürenin gelir kaybı | Yeni işte hak edilecek prim, ikramiye ve kariyer beklentisi |
| Reddedilen diğer iş teklifinin kaçırılmasından doğan kayıp | Sözleşme süresinin sonuna kadarki ücret |
| Taşınma, konaklama, seyahat ve vize masrafları | Manevi beklentilerin karşılığı olarak talep edilen soyut tutarlar |
| Görüşmeler için yapılan zorunlu harcamalar ve belge masrafları | |
| Kişilik hakkı ihlali ağırsa manevi tazminat |
Zarar hesabında zarar görenin de özenli davranması beklenir. Yazılı bir teklif almadan, yalnızca sözlü vaade dayanarak istifa eden kişinin müterafik kusuru gündeme gelebilir ve tazminattan indirim yapılabilir. Bu nedenle teklifin yazılı olması yalnızca ispat değil, tazminat miktarı bakımından da belirleyicidir.
Yeni iş teklifi nedeniyle mevcut işinizden ayrılırken vereceğiniz dilekçenin nasıl yazılması gerektiği konusunda istifa dilekçesindeki ifadenin kıdem tazminatına etkisini ele aldığımız yazımızı mutlaka inceleyin.
İş Sözleşmesi Kuruldu mu, Kurulmadı mı?
Bu ayrım, hangi hükümlerin uygulanacağını ve hangi mahkemenin görevli olduğunu belirler.
| Sözleşme kurulmuş sayılırsa | Sözleşme kurulmamışsa | |
|---|---|---|
| Hukuki nitelik | İş sözleşmesinin işveren tarafından feshi | Sözleşme görüşmelerinden doğan sorumluluk |
| İstenebilecekler | İhbar tazminatı, şartları varsa kıdem tazminatı, iş güvencesi kapsamındaysa işe iade ve buna bağlı tazminatlar, kötüniyet tazminatı | Menfi zarar kalemleri, koşulları varsa manevi tazminat |
| Görevli mahkeme | İş mahkemesi | Uygulamada tartışmalıdır. İlişkinin iş ilişkisi kurma amacına yönelik olması nedeniyle iş mahkemesinin görevli sayıldığı kararlar bulunduğu gibi, genel hükümlere dayanıldığı gerekçesiyle asliye hukuk mahkemesinin görevli görüldüğü kararlar da vardır |
| Arabuluculuk | Dava şartı | İş ilişkisine dayandırılıyorsa dava şartı kabul edilir; tereddüt hâlinde başvurulması güvenlidir |
İş sözleşmesi yazılı şekle bağlı değildir; sözlü olarak da kurulabilir. Esaslı noktalarda (iş, ücret, başlangıç tarihi) anlaşma sağlanmışsa sözleşmenin kurulduğu kabul edilebilir. Çalışma izni gibi bir şarta bağlanmışsa, şartın gerçekleşmemesinin kimin kusurundan kaynaklandığı belirleyici olur: şartın gerçekleşmesini kendi ihmaliyle engelleyen taraf, bundan yararlanamaz.
Zamanaşımı
Sözleşme öncesi sorumluluğun niteliği konusundaki tartışma zamanaşımına da yansır. Sorumluluk sözleşmesel nitelikte kabul edilirse Türk Borçlar Kanunu m.146 uyarınca 10 yıllık, haksız fiil sayılırsa m.72 uyarınca 2 ve 10 yıllık süreler uygulanır. Yargıtayın güven sorumluluğunu sözleşmeye benzer bir ilişki olarak nitelendirmesi, uygulamada 10 yıllık sürenin esas alınmasına yol açmaktadır. Yine de riske girmemek için talebin en kısa sürede ileri sürülmesi gerekir.
İş Teklifi Alanlar İçin Korunma Yolları
- Teklifi yazılı alın. Ücret, unvan, başlangıç tarihi, görev yeri ve varsa deneme süresi yazılı olsun. Kurumsal e-posta yeterlidir, ıslak imza şart değildir.
- İstifa etmeden önce sözleşmeyi imzalayın. İmkân yoksa en azından başlangıç tarihini teyit eden yazılı bir bildirim isteyin.
- İzin ve onay şartlarını sorun. Çalışma izni, güvenlik soruşturması, yönetim kurulu onayı gibi şartlar varsa bunların kim tarafından ve ne zaman tamamlanacağını yazılı olarak netleştirin.
- Yazışmaları saklayın. E-posta, mesaj ve görüşme kayıtlarını silmeyin; işe giriş evrakı talepleri güçlü delildir.
- Mevcut işinizden ayrılırken doğru dilekçe verin. Ayrılma sebebinizi ve yeni iş teklifini belgeleyen kayıtları saklayın.
- Vazgeçme bildirimini yazılı isteyin. İşveren cayarsa gerekçesini yazılı olarak talep edin. Bu belge, haklı sebep bulunmadığının ispatında kritik rol oynar.
Teklif yazışmalarının ve mesajların ispat değeri konusunda iş ilişkisinde yazışmaların delil değerini ele aldığımız yazımızı inceleyebilirsiniz.
Vazgeçen İşverene Gönderilecek İhtarname Örneği
| İŞE BAŞLATMAMA NEDENİYLE TAZMİNAT İHTARNAMESİ ÖRNEĞİ |
|---|
|
İHTARNAME KEŞİDECİ: Ad Soyad, T.C. Kimlik No, adres AÇIKLAMALAR 1. Şirketiniz ile ... tarihinde yapılan görüşmeler sonucunda, ... unvanıyla aylık net ... TL ücretle ... tarihinde işe başlamam konusunda mutabakata varılmış; bu husus ... tarihli e-posta ve ... tarihli ön protokol ile teyit edilmiştir. 2. Şirketiniz yetkilileri tarafından mevcut işimden ayrılmam gerektiği açıkça bildirilmiş, bu beyana güvenerek ... tarihinde ... A.Ş. nezdindeki ... yıllık işimden ayrıldım. 3. Buna rağmen ... tarihinde tarafıma işe başlatılmayacağım bildirilmiştir. Gerekçe olarak gösterilen ... hususu, tamamen şirketinizin sorumluluk alanında olup tarafıma atfedilebilecek bir kusur bulunmamaktadır. 4. Türk Medeni Kanunu m.2'de düzenlenen dürüstlük kuralı uyarınca, sözleşme görüşmelerine başlayan taraflar arasında karşılıklı güvene dayanan bir hukuki ilişki doğar. Karşı tarafta haklı güven uyandırıp, bu güvene dayanarak tasarrufta bulunmasına sebep olduktan sonra haklı bir sebep olmaksızın görüşmeleri kesen taraf, doğan zarardan sorumludur. 5. Bu nedenle uğradığım zarar şu kalemlerden oluşmaktadır: eski işimden ayrılmam nedeniyle mahrum kaldığım ... TL kıdem tazminatı, ... aydır işsiz kalmam nedeniyle ... TL gelir kaybı, ... TL tutarındaki taşınma ve konaklama masrafları. Toplam ... TL. SONUÇ: İşbu ihtarnamenin tebliğinden itibaren yedi gün içinde toplam ... TL tutarındaki zararımın yasal faiziyle birlikte tarafıma ödenmesini, aksi hâlde arabuluculuk ve dava yoluna başvuracağımı, tüm yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin tarafınıza yükletileceğini ihtaren bildiririm. 04.08.2026 Keşideci Sayın Noter, üç nüshadan ibaret işbu ihtarnamenin bir nüshasının muhataba tebliğini, bir nüshasının dairenizde saklanmasını, tebliğ şerhli bir nüshasının tarafıma verilmesini talep ederim. |
Tazminat Davası Dilekçesi Örneği
| SÖZLEŞME ÖNCESİ SORUMLULUĞA DAYALI TAZMİNAT DAVA DİLEKÇESİ ÖRNEĞİ |
|---|
|
... İŞ MAHKEMESİNE DAVACI: Ad Soyad, T.C. Kimlik No, adres AÇIKLAMALAR 1. Müvekkil, ... A.Ş. nezdinde ... tarihinden itibaren ... yıl boyunca ... görevinde çalışmaktaydı. 2. Davalı şirket ile yürütülen görüşmeler sonucunda müvekkilin ... unvanıyla, aylık net ... TL ücretle ... tarihinde işe başlaması kararlaştırılmış; bu husus ekte sunulan ... tarihli teklif yazısı ve yazışmalarla sabittir. Esaslı noktalarda tam bir mutabakat sağlanmıştır. 3. Davalı, müvekkilden mevcut işinden ayrılmasını açıkça talep etmiş, müvekkil de bu talebe ve yaratılan haklı güvene dayanarak ... tarihinde işinden ayrılmıştır. 4. Ancak davalı, kendi sorumluluk alanındaki ... yükümlülüğünü yerine getirmeyerek süreci akamete uğratmış ve müvekkili işe başlatmamıştır. Şartın gerçekleşmesini kendi ihmaliyle engelleyen tarafın bundan yararlanması, dürüstlük kuralıyla bağdaşmaz. 5. Türk Medeni Kanunu m.2 uyarınca sözleşme görüşmelerine başlayan taraflar arasında güven ilişkisi doğar. Yargıtay uygulamasında bu ilişki culpa in contrahendo olarak nitelendirilmekte ve sözleşmeden doğan sorumluluk hükümleri kıyasen uygulanmaktadır. 6. Müvekkilin zararı şu kalemlerden oluşmaktadır: mahrum kalınan kıdem tazminatı ... TL, ... aylık gelir kaybı ... TL, taşınma ve konaklama masrafları ... TL. HUKUKİ NEDENLER: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.2; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.49 vd., m.112 vd., m.114; 4857 sayılı İş Kanunu; 6100 sayılı HMK; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu DELİLLER: Teklif yazısı ve ön protokol, e-posta ve mesaj kayıtları, eski işverendeki özlük dosyası ve çıkış belgeleri, SGK hizmet dökümü, arabuluculuk son tutanağı, tanık beyanları, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla ... TL maddi ve ... TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz. 04.08.2026 Davacı Vekili |
Bu metinler şablondur. Görevli mahkeme, talep kalemleri ve miktarlar dosyanızın özelliklerine göre belirlenmeden kullanılmamalıdır.
Tazminata işleyecek faiz bakımından 2026 yılında değişen kanuni faiz rejimi için kanuni faiz oranındaki değişikliği anlattığımız yazımızı inceleyebilirsiniz.
İşverenler Açısından: Sorumluluğu Doğuran Davranışlar
Karar yalnızca çalışanları değil, işe alım süreci yürüten şirketleri de ilgilendirir. Sorumluluk riskini artıran tipik davranışlar şunlardır:
- Adaydan mevcut işinden ayrılmasını istemek ya da bunu teşvik etmek.
- Başlangıç tarihi vererek işe giriş evrakı toplamak, ardından süreci sessizce sonlandırmak.
- Onay, bütçe ya da izin süreci tamamlanmadan kesinlik bildiren beyanlarda bulunmak.
- Kendi yükümlülüğündeki başvuru, harç ve bildirimleri yapmayıp sonucu adaya yüklemek.
Riski azaltmanın yolu, teklif yazısına hangi şartların henüz tamamlanmadığını ve teklifin bu şartlara bağlı olduğunu açıkça yazmak, adaya istifa etmemesi gerektiğini bildirmek ve vazgeçme hâlinde gerekçeyi yazılı olarak iletmektir.
Sıkça Sorulan Sorular
İş sözleşmesi imzalanmadıysa tazminat istenebilir mi?
Evet. Sözleşme kurulmamış olsa dahi, görüşmeler ileri aşamaya gelmiş, karşı tarafta haklı bir güven yaratılmış ve bu güvene dayanarak tasarrufta bulunulmuşsa, haklı sebep olmaksızın görüşmeleri kesen taraf doğan zarardan sorumludur. Bu sorumluluğun dayanağı Türk Medeni Kanunu m.2'deki dürüstlük kuralıdır.
Culpa in contrahendo ne demek?
Sözleşme görüşmeleri sırasındaki kusurlu davranıştan doğan sorumluluk anlamına gelir. Türk hukukunda tek bir maddede düzenlenmemiş olup dürüstlük kuralına dayanır. Yargıtay bu ilişkiyi sözleşmeye benzer bir güven ilişkisi olarak nitelendirir ve sözleşmeden doğan sorumluluk hükümlerini kıyasen uygular.
İşe başlatılmayan kişi neleri talep edebilir?
Kural olarak menfi zarar kalemlerini: eski işten ayrılma nedeniyle mahrum kalınan kıdem tazminatı, yeni iş bulunana kadar boşta geçen sürenin gelir kaybı, reddedilen diğer iş teklifinin kaçırılmasından doğan kayıp, taşınma ve konaklama masrafları. Yeni işte çalışılsaydı elde edilecek ücretin tamamı gibi müspet zarar kalemleri kural olarak istenemez.
Sadece sözlü teklife güvenip istifa ettim, hakkım var mı?
Sözlü teklif de hukuken geçerlidir; iş sözleşmesi şekle bağlı değildir. Ancak ispat yükü sizdedir ve yazılı belge olmaksızın istifa etmiş olmanız müterafik kusur olarak değerlendirilip tazminattan indirim yapılmasına yol açabilir. Tanık beyanı, mesaj kayıtları ve işe giriş evrakı talepleri bu noktada belirleyici olur.
İşveren çalışma izni veya onay alamadığını söylüyorsa yine sorumlu mudur?
Şartın gerçekleşmemesi kimin kusurundan kaynaklanıyorsa sonuç ona göre belirlenir. İşveren kendi yükümlülüğündeki harcı ödememiş, başvuruyu yapmamış ya da süreci ihmal etmişse, şartın gerçekleşmemesinden yararlanamaz. Buna karşılık adayın beyanlarındaki gerçeğe aykırılık nedeniyle izin alınamamışsa sorumluluk doğmayabilir.
Hangi mahkemede dava açılır?
İş sözleşmesinin kurulduğu kabul ediliyorsa iş mahkemesi görevlidir. Sözleşmenin hiç kurulmadığı hâllerde görev konusu uygulamada tartışmalıdır; ilişkinin iş ilişkisi kurmaya yönelik olması nedeniyle iş mahkemesinin görevli sayıldığı kararlar bulunduğu gibi, genel hükümlere dayanıldığı gerekçesiyle asliye hukuk mahkemesinin görevli görüldüğü kararlar da vardır. Görev kamu düzenindendir, bu nedenle dava açmadan önce değerlendirilmesi gerekir.
Dava açmadan önce arabulucuya başvurmalı mıyım?
Talep iş ilişkisine dayandırılıyorsa arabuluculuk dava şartıdır. Görev ve nitelik konusundaki tereddüt nedeniyle, arabuluculuğa başvurmak güvenli yoldur; başvurulmaması hâlinde dava usulden reddedilebilir.
Zamanaşımı süresi ne kadar?
Sorumluluğun niteliğine göre değişir. Sözleşmesel sorumluluk kabul edilirse Türk Borçlar Kanunu m.146 uyarınca 10 yıl, haksız fiil kabul edilirse m.72 uyarınca zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl ve her hâlde 10 yıl uygulanır. Uygulamada güven sorumluluğunun sözleşmeye benzer nitelikte görülmesi nedeniyle 10 yıllık süre esas alınmaktadır.
Manevi tazminat da istenebilir mi?
Kişilik hakkı ihlali ağırsa istenebilir. Örneğin kişinin işten ayrılmasına sebep olunduktan sonra aşağılayıcı biçimde muamele edilmesi, uzun süre oyalanması veya durumun çevrede küçük düşürücü şekilde duyurulması hâlinde manevi tazminat koşulları oluşabilir.
Bu yazı, Yargıtayın kamuoyuna yansıyan kararı ile yürürlükteki mevzuat esas alınarak hazırlanmış genel bilgilendirme amaçlı bir içeriktir; hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Yukarıdaki ihtarname ve dilekçe örnekleri şablon niteliğindedir ve her dosyanın kendine özgü koşullarına göre uyarlanmadan kullanılmamalıdır. Görevli mahkeme ve arabuluculuk şartı bakımından yanlış tercih, davanın usulden reddine yol açabilir. Dosyanızın değerlendirilmesi için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.