Değer Kaybı Başvurusu 2026'da Değişti: Artık Ayrı Talep Gerekmiyor, Orijinal Parça Zorunlu ve Alo 193 Geliyor

Kısa cevap: 12 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartları yenilendi ve yeni kurallar 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi. En önemli yenilik şudur: araç hasarı için başvuran kişi, artık ayrıca dilekçe vermesine gerek kalmaksızın değer kaybı talebinde de bulunmuş sayılıyor ve sigortacı, hesapladığı değer kaybı tutarını nihai eksper raporunu aldığı günü izleyen iş günü içinde bildirmek zorunda. Ayrıca onarımda orijinal parça önceliği geldi, ağır hasarlı araçlarda ödeme "trafikten çekilmiştir" şerhine bağlandı ve kaza yerini terk eden sürücüye rücu imkânı düzenlendi. Bunlardan bağımsız olarak SEDDK, 24 Temmuz 2026 tarihli genelgelerle Alo 193 Ortak Hasar İhbar Merkezi'ni kurdu; merkez 1 Eylül 2026'da faaliyete geçiyor.

Değişikliği Yapan Düzenleme Hangisi?

Söz konusu düzenleme, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Genel Şartlar olup 12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Yürürlük maddesi açıktır: "Bu Genel Şartlar 1/7/2026 tarihinde yürürlüğe girer."

Yeni kurallar, kural olarak 1 Temmuz 2026 tarihinden itibaren düzenlenen poliçelere ve bu tarihten sonra gerçekleşen hasar süreçlerine uygulanır. Bu nedenle kazanızın tarihi ile poliçenizin düzenlenme tarihi, hangi kuralların işleyeceğini belirleyen ilk iki veridir.

1) Değer Kaybı İçin Artık Ayrı Başvuru Yapmanız Gerekmiyor

Eski uygulamada sigortalıların en sık yaşadığı hak kaybı şuydu: kişi aracının onarım bedelini alıyor, ancak araç değer kaybı diye ayrı bir hakkı olduğunu bilmediği için hiç talep etmiyordu. Sigorta şirketi de talep edilmeyen kalemi kendiliğinden ödemiyordu.

Yeni düzenleme bu sessizliği sigortalı lehine yorumluyor. Genel Şartlar'daki yeni ifadeye göre, bu teminat kapsamında araç hasarı için başvuran hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş sayılır. Sigortacı, hesapladığı değer kaybı tutarını, nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı tarihi takip eden iş günü içinde, yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile hak sahibine bildirmek zorundadır.

Pratikte ne değişti:

• Hasar başvurusu yaptıysanız değer kaybı dosyanız da açılmış sayılır; ek dilekçe şartı aranmaz.
• Sigortacı size bir tutar bildirmek zorundadır; "talep etmediniz" savunması artık geçerli değildir.
• Bildirilen tutar düşükse, bu tutarı ihtirazi kayıt koymadan kabul etmek yerine itiraz yolunu kullanabilirsiniz.

Dikkat: Talebin kendiliğinden doğmuş sayılması, tutarın doğru hesaplandığı anlamına gelmez. Değer kaybı; aracın kaza öncesi piyasa değeri, yaşı, kilometresi, hasarın niteliği ve onarımın kalitesi üzerinden hesaplanır ve uygulamada eksper takdiri ile gerçek zarar arasında ciddi fark çıkabilir.

2) Onarımda Orijinal Parça Önceliği ve Üç Kademeli Sıralama

Değişiklik, hasar gören parçanın yerine ne takılacağını da kurala bağladı. Yeni sistem üç kademelidir:

• Kademe 1 - Orijinal parça: Hasar gören orijinal parça onarılamıyorsa, öncelikle orijinal parça ile değiştirilir.
• Kademe 2 - Eş değer / çıkma parça: Orijinal parça temin edilemiyorsa ya da araç sahibi onay veriyorsa eş değer veya çıkma parça kullanılabilir.
• Kademe 3 - Parça zaten orijinal değilse: Hasar gören parça baştan orijinal değilse, öncelik çıkma veya eş değer parçadadır; orijinal parça ikinci sıraya düşer.

Bu düzenlemenin en kritik yönü ispat yükünün yer değiştirmesidir: orijinal parçanın temin edilemediğini veya araç sahibinin alternatif parçaya onay verdiğini sigorta şirketi kanıtlamak zorundadır. Ayrıca değişen parçanın araca kazandırdığı değer artışı, ödenecek tazminattan düşülemez.

Bu kural doğrudan cebinizi ilgilendirir: yan sanayi parçayla yapılan niteliksiz onarım hem aracın ikinci el değerini daha çok düşürür hem de sonraki satışta pazarlık gücünüzü zayıflatır.

3) Ağır Hasarlı Araçta Ödeme "Trafikten Çekilmiştir" Şerhine Bağlandı

Yeni düzenlemeye göre ağır hasarlı araçlarda sigortacı, aracın trafikten çekildiğinin belgelenmesinden önce tazminat ödemesi yapamaz. Ödeme için tescil kaydına "trafikten çekilmiştir" şerhinin işlendiğini gösteren belgenin ibrazı gerekir.

Amaç, ağır hasarlı araçların usulsüz biçimde onarılıp yeniden trafiğe çıkmasını ve alıcıların bilgisi olmadan el değiştirmesini önlemektir. Ancak sigortalı açısından pratik sonucu şudur: tazminat, bir idari işlem tamamlanmadan ödenmeyecektir. Bu işlemi geciktirmemek, tazminatınızı geciktirmemek anlamına gelir.

4) Kaza Yerini Terk Eden Sürücüye Rücu

Değişiklik, sigortacının rücu hakkı bakımından da yeni bir hâl ekledi. Buna göre sigortacı, geçerli bir neden olmaksızın kaza yerini terk eden veya gerekli belgelendirme işlemlerini engelleyen sigortalıya rücu edebilir.

Burada "geçerli neden" kavramı önemlidir. Yaralıyı hastaneye yetiştirmek gibi haklı bir gerekçeyle kaza yerinden ayrılmak, terk etme sayılmaz. Uygulamada bu ayrımın nasıl kurulacağı, rücu davalarının merkezindeki tartışma olacaktır.

5) Bildirim Artık SMS, E-posta ve e-Devlet ile de Yapılabiliyor

Düzenleme, sigortacının hak sahibine yapacağı bildirimlerde kabul edilen kanalları genişletti. Artık SMS, e-posta, internet, mobil uygulamalar ve e-Devlet üzerinden yapılan bildirimler de geçerli bildirim sayılıyor.

Bu bir kolaylık olduğu kadar bir risktir. Sigortacının size gönderdiği bir SMS ya da e-posta, hukuken usulüne uygun bildirim sayılabilir ve itiraz sürelerinizi başlatabilir. Poliçedeki telefon ve e-posta bilgilerinizin güncel olması, gözden kaçırdığınız bir bildirimin hak kaybına dönüşmesini engeller.

Alo 193 Ortak Hasar İhbar Merkezi Ne Zaman Başlıyor?

Genel Şartlar değişikliğinden ayrı olarak SEDDK, 24 Temmuz 2026 tarihinde iki genelge yayımladı:

• 2026/21: Alo 193 Sigorta Hasar İhbar ve Şikâyet Hattı Kurulmasına İlişkin Genelge
• 2026/22: Motorlu Araç Sigortalarında Hasar Başvurularının Ortak Hasar İhbar Merkezi Üzerinden Alınmasına İlişkin Genelge

Bu düzenlemeyle hasar ihbarları, her şirketin kendi çağrı merkezi yerine tek bir ortak merkez üzerinden alınacak. Merkez 1 Eylül 2026 tarihinde faaliyete geçiyor ve ilk etapta trafik ve kasko hasar ihbarlarını kabul edecek.

Sigortalı açısından beklenen fayda, ihbarın kayda geçtiğinin tartışmasız biçimde belgelenmesidir. Hasar dosyalarında en sık yaşanan çekişmelerden biri "ihbar ne zaman yapıldı, belgeler ne zaman tamamlandı" sorusudur; çünkü sigortacının ödeme yapmak zorunda olduğu yasal süreler bu tarihten işlemeye başlar.

Kaza Sonrası Yol Haritası (1 Temmuz 2026 Sonrası)

• 1. Kaza tespit tutanağını düzenletin ve geçerli bir neden yoksa kaza yerinden ayrılmayın.
• 2. Hasar ihbarını yapın; 1 Eylül 2026'dan sonra Alo 193 üzerinden yapılan ihbarın kaydını saklayın.
• 3. Değer kaybı için ayrı dilekçe şartı yok; ancak sigortacının size bildirdiği tutarı yazılı olarak isteyin.
• 4. Onarımda hangi parçanın takıldığını faturada açıkça gösterin; orijinal olmayan parça kullanıldıysa gerekçesini sorun.
• 5. Bildirilen tutar düşükse, "fazlaya ilişkin haklarım saklıdır" şerhi koymadan ibraname imzalamayın.
• 6. Sonuç alamazsanız Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurun veya dava açın.

Süre uyarısı: Değer kaybı dâhil trafik kazasından doğan tazminat talepleri, zararı ve sorumluyu öğrendiğiniz tarihten itibaren 2 yıl, her hâlde kaza tarihinden itibaren 10 yıl içinde ileri sürülmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

1 Temmuz 2026'dan önceki kazam için yeni kurallar geçerli mi?

Kural olarak hayır. Yeni Genel Şartlar 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir ve bu tarihten itibaren düzenlenen poliçeler ile sonrasında gerçekleşen hasar süreçlerine uygulanır. Daha önceki kazanızda, kaza tarihinde yürürlükte olan genel şartlar esas alınır. Ancak değer kaybı hakkınız eski dönemde de mevcuttu; zamanaşımı süresi içindeyse talep edebilirsiniz.

Değer kaybı için gerçekten hiç başvuru yapmam gerekmiyor mu?

Yeni düzenlemeye göre araç hasarı için başvuran hak sahibi değer kaybı talebinde de bulunmuş sayılır ve sigortacı hesapladığı tutarı nihai eksper raporunu aldığı günü izleyen iş günü içinde bildirmek zorundadır. Yani ayrı bir dilekçe şartı aranmaz. Buna karşılık bildirilen tutarın yeterli olup olmadığını denetlemek size aittir; düşük tutarı çekincesiz kabul etmeniz kalan hakkınızı istemenizi zorlaştırır.

Sigorta şirketi yan sanayi parça takmak isterse ne yapabilirim?

Yeni sıralamaya göre hasar gören orijinal parça onarılamıyorsa öncelik orijinal parçadadır. Eş değer veya çıkma parça, ancak orijinal parça temin edilemiyorsa ya da araç sahibi onay verirse kullanılabilir. Orijinal parçanın bulunamadığını veya sizin onay verdiğinizi ispat yükü sigorta şirketindedir. Ayrıca değişen parçanın araca kattığı değer artışı tazminattan düşülemez.

Alo 193 hattı ne zaman ve hangi sigortalar için devreye giriyor?

SEDDK'nın 24 Temmuz 2026 tarihli 2026/21 ve 2026/22 sayılı genelgeleriyle kurulan Alo 193 Ortak Hasar İhbar Merkezi, 1 Eylül 2026 tarihinde faaliyete geçiyor. İlk etapta zorunlu trafik sigortası ve kasko hasar ihbarları bu merkez üzerinden alınacaktır.

Ağır hasarlı aracımın tazminatı neden ödenmiyor?

Yeni düzenlemeye göre ağır hasarlı araçlarda sigortacı, aracın tescil kaydına "trafikten çekilmiştir" şerhinin işlendiğini gösteren belge ibraz edilmeden ödeme yapamaz. Bu nedenle ödemenin gecikmesi çoğu zaman sigortacının direnci değil, tamamlanmamış bir idari işlemden kaynaklanır. Şerh işlemini tamamlayıp belgeyi sunmanız gerekir.

Kaza yerinden ayrıldım, sigorta bana rücu eder mi?

Yeni düzenleme, geçerli bir neden olmaksızın kaza yerini terk eden veya belgelendirme işlemlerini engelleyen sigortalıya rücu edilebileceğini öngörüyor. Ancak yaralıyı hastaneye götürmek gibi haklı bir gerekçeyle ayrılmak terk etme sayılmaz. Rücu talebiyle karşılaşırsanız ayrılma nedeninizi belgelemek savunmanızın esasını oluşturur.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Genel şartlar, genelgeler ve tebliğle belirlenen tutarlar zaman içinde değişebilir; her uyuşmazlık kendi somut şartları içinde değerlendirilmelidir. Konuyla ilgili ayrıntılı bilgi için sigorta hukuku rehberimizi inceleyebilir, hasar dosyanızla ilgili bir sorun yaşıyorsanız büromuzla iletişime geçebilirsiniz.