Ticaret Bakanlığı, sosyal medya etkileyicileri ve dijital reklamcılık için oyunun kurallarını yeniden yazdı. "Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik", 1 Temmuz 2026 tarihli ve 33297 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı ve 1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecek. Düzenleme; influencer paylaşımlarından yapay zeka destekli reklam karakterlerine, çocuklara yönelik hedefli reklamlardan indirim ilanlarına kadar geniş bir alanı kapsıyor.
Bu yazıda, özellikle sosyal medyada ürün/hizmet tanıtımı yapan içerik üreticilerini ve marka sahiplerini yakından ilgilendiren yeni yükümlülükleri, dayandığı hukuki çerçeveyi ve olası yaptırımları açıklıyoruz.
Yönetmelik Neyi Değiştiriyor?
Değişiklik, 2015 yılından bu yana yürürlükte olan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nin (RG: 10.01.2015/29232), 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a dayanılarak güncellenmesiyle hazırlandı. Değişikliğin temel amacı, sosyal medyanın reklamcılıktaki ağırlığının artmasına ve yapay zeka destekli içerik üretiminin yaygınlaşmasına paralel olarak tüketicinin "gerçek" ile "reklam" arasındaki ayrımı net biçimde yapabilmesini sağlamak.
İnfluencer'lar İçin "Reklam/Tanıtım" İbaresi Zorunlu Hale Geldi
Düzenlemenin en çok konuşulan hükmü, sosyal medya etkileyicilerine yönelik. Bir içerik üreticisi; bir kazanç, indirimli ürün veya hizmet ya da bir etkinliğe katılım gibi herhangi bir menfaat karşılığında paylaşım yapıyorsa, bu paylaşımın reklam niteliğini "reklam" veya "tanıtım" ibaresiyle açıkça belirtmek zorunda. Bu yükümlülük, önceden de Ticaret Bakanlığı'nın Reklam Kurulu kararlarıyla uygulamada aranan "örtülü reklam yasağı" ilkesini, artık doğrudan yönetmelik metnine taşıyarak daha somut ve denetlenebilir hale getiriyor.
Pratikte bu, ürün gönderimi karşılığı yapılan "hediye" paylaşımlarından, marka işbirliği (#işbirliği, #sponsorlu) gönderilerine, hatta indirim kodu paylaşan içeriklere kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor. "Kendi param ile aldım, gönüllü olarak öneriyorum" diyen ama aslında ürünü ücretsiz temin eden ya da komisyon kazanan içerik üreticileri için bu ibarenin konulmaması, aldatıcı ticari uygulama olarak değerlendirilebilecek.
Yapay Zeka ile Üretilen Reklamlara Uyarı Zorunluluğu
Yönetmelik, üretken yapay zeka araçlarının reklamcılıkta kullanımını da ilk kez bu kapsamlılıkta düzenliyor. İki temel kural öne çıkıyor:
Yapay zeka karakteri uyarısı: Reklamda, gerçek bir insandan ayırt edilemeyecek nitelikte yapay zeka ile üretilmiş dijital bir karakter kullanılıyorsa, tüketicinin gördüğü kişinin gerçek olmadığını anlayabilmesi için açık bir bilgilendirme yapılması zorunlu.
Sahte deneyim yasağı: Gerçek bir kişinin yapay zeka ile oluşturulmuş bir kopyasının, o ürünü bizzat deneyimlemiş veya kullanmışçasına gösterilmesi (yani bir tür "deepfake" onay görüntüsü) açıkça yasaklanıyor.
Bu hükümler, hem tüketicinin yanıltılmasını önlemek hem de ünlülerin izinsiz yapay zeka kopyalarıyla ürün reklamlarında kullanılmasının önüne geçmeyi amaçlıyor; bu ikinci nokta aynı zamanda kişilik hakları ihlali bakımından da ayrı bir hukuki zemin oluşturuyor.
Diğer Önemli Değişiklikler
Çocuklara yönelik hedefli reklam yasağı: Çocukların kişisel verilerine dayalı profilleme yapılarak onlara özel hedefli reklam gösterilmesi yasaklandı.
İndirim ilanlarında referans fiyat kuralı: Bir ürün indirimli olarak reklam ediliyorsa, referans alınan fiyatın satıştan önceki 10 gün içindeki en düşük fiyat olması gerekiyor (çabuk bozulan mallarda bir önceki satış fiyatı esas alınıyor). Bu kural, "önce fiyatı yapay olarak yükselt, sonra indirimliymiş gibi göster" uygulamalarını hedefliyor.
Çevresel iddialarda belgelendirme zorunluluğu: "Çevre dostu", "doğal", "sürdürülebilir" gibi genel nitelikteki ifadelerin, akredite kurumlardan alınan sertifika veya belgeyle desteklenmeden kullanılması artık mümkün değil.
Şikayet cevap süresi kısaltıldı: Satıcıların, yayımlanmadan önce kendilerine iletilen tüketici şikayetlerine cevap verme süresi 72 saatten 48 saate indirildi.
Yasa dışı bahis ve kumar reklamlarına sıkılaştırma: Kaçak bahis, kumar ve fal hizmetlerinin reklamına ilişkin kısıtlamalar genişletildi.
Kurallara Uymamanın Sonucu Ne Olur?
Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nin dayanağı olan 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 61 ve 62. maddeleri, aldatıcı reklam ve haksız ticari uygulamalara karşı Reklam Kurulu'na durdurma, düzeltme ve idari para cezası yetkisi tanır. Reklam Kurulu, ihlal tespit ettiği içerikler için erişimin engellenmesine, reklamın veya paylaşımın durdurulmasına ve kanunda öngörülen idari para cezalarına karar verebilir; tekrarlanan ihlallerde ceza tutarları katlanarak artar. İnfluencer'lar için bu, yalnızca marka sözleşmesinin değil, doğrudan kendi hesaplarının da idari yaptırıma konu olabileceği anlamına geliyor.
Ayrıca, örtülü reklamla yanıltılan tüketicilerin, haksız ticari uygulama nedeniyle sözleşmeden dönme, ayıba karşı tekeffül hükümlerinden yararlanma veya genel hükümlere göre tazminat talep etme hakları da saklıdır.
Marka Sahipleri ve İçerik Üreticileri Ne Yapmalı?
Yürürlük tarihi olan 1 Ağustos 2026'ya kadar geçecek sürede, hem marka sahiplerinin hem de kendileriyle işbirliği yapan içerik üreticilerinin şu adımları gözden geçirmesinde fayda var:
- İşbirliği sözleşmelerine, paylaşımlarda "reklam/tanıtım" ibaresinin nasıl ve nerede kullanılacağını açıkça düzenleyen maddeler eklenmeli.
- Yapay zeka ile üretilmiş tanıtım görselleri veya video içerikleri kullanılıyorsa, bu içeriklerde yapay zeka kaynaklı olduğuna dair görünür bir uyarı bulunmalı.
- İndirim kampanyalarında referans fiyat, satış öncesi 10 günlük en düşük fiyat esas alınarak belirlenmeli.
- "Çevre dostu", "doğal" gibi ifadeler kullanılacaksa, bu iddiaları destekleyen belge ve sertifikalar hazır bulundurulmalı.
- Müşteri hizmetleri süreçleri, 48 saatlik yeni şikayet cevap süresine uyacak şekilde güncellenmeli.
Sıkça Sorulan Sorular
Reklam yönetmeliği ne zaman yürürlüğe giriyor?
Değişiklik 1 Temmuz 2026 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlandı, ancak yürürlük tarihi 1 Ağustos 2026'dır. İşletmelerin ve içerik üreticilerinin bu tarihe kadar süreçlerini uyumlu hale getirmesi gerekir.
Hangi paylaşımlar "reklam" ibaresi taşımak zorunda?
Bir kazanç, indirimli ürün/hizmet veya etkinlik katılımı karşılığında yapılan her paylaşım bu kapsamdadır. Ücretsiz gönderilen ürünler için yapılan tanıtım paylaşımları da menfaat teşkil ettiğinden ibare zorunluluğuna tabidir.
İbareyi koymazsam ne olur?
Bu durum, 6502 sayılı Kanun kapsamında aldatıcı ticari uygulama/örtülü reklam olarak değerlendirilebilir ve Reklam Kurulu tarafından içeriğin durdurulması ile idari para cezası uygulanabilir; tekrarında ceza artırılır.
Yapay zeka ile oluşturulmuş reklam karakteri kullanmak yasak mı?
Tamamen yasak değil, ancak tüketicinin bu karakterin gerçek olmadığını anlayabilmesi için açık bilgilendirme zorunlu. Gerçek bir kişinin yapay zeka kopyasının ürünü deneyimlemiş gibi gösterilmesi ise doğrudan yasaklanmıştır.
Bu düzenleme sadece büyük markaları mı ilgilendiriyor?
Hayır. Küçük işletmeler, e-ticaret satıcıları ve az takipçili mikro-influencer'lar dahil, ticari amaçla paylaşım yapan herkes kapsam dahilindedir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Reklam sözleşmeleri, influencer işbirlikleri ve tüketici hukuku uyuşmazlıkları hakkında somut durumunuza ilişkin bilgi için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Av. Hakan Elçi