Çocuk Koruma Kanunu Teklifi Genel Kurul'da: Yaş İndirimi, Müebbet Cezası ve Bıçak Yasağında Neler Değişiyor?

Kısa cevap: Teklif 8 Ağustos 2026 gecesi TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaştı; Resmî Gazete'de yayım beklenmektedir. 286 sıra sayılı "Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" (2/3771), 22 Temmuz 2026'da TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edildi ve Genel Kurul'da İç Tüzük'ün 91. maddesi uyarınca temel kanun usulüyle görüşülerek 8 Ağustos 2026 gecesi kabul edilmiştir. Teklif 18 maddeden oluşuyor ve iki bölüm hâlinde ele alınıyor. Getirdiği en tartışmalı değişiklik, 15-18 yaş grubundaki çocuklar için ceza üst sınırlarının yükseltilmesi ve kasten öldürme ile neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında hâkime yaş indirimini hiç uygulamama takdiri tanınmasıdır. Aşağıdaki bölümler teklif metnine göre yazılmıştır; Genel Kurul'da değişen noktalar için yukarıdaki güncelleme kutusuna bakınız. Yürürlük ancak Resmî Gazete'de yayım sonrasında başlar.

Teklifin Künyesi

Bu Teklif "12. Yargı Paketi" Değil

Bazı haber kaynaklarında bu düzenleme "12. Yargı Paketi" olarak sunulmaktadır. Bu adlandırma yanlıştır ve karışıklığa yol açmaktadır.

Kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak bilinen 7589 sayılı Kanun ise bu tekliften tamamen ayrı bir düzenlemedir ve içinde çocukların ceza sorumluluğuna ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. O paketin içeriğini ve yürürlük durumunu şu yazılarımızda ele aldık: 12. Yargı Paketi Kabul Edildi: Neler Değişiyor? (17 Temmuz 2026 Tam Liste).

Kısaca: 7589 sayılı Kanun usul hukuku, IBAN dolandırıcılığı ve yargı teşkilatı ağırlıklı bir düzenlemedir. Buradaki teklif ise doğrudan çocuk ceza hukukuna ilişkin, ayrı ve bağımsız bir metindir.

Yaş Gruplarına Göre Ceza Rejimi: Mevcut Hüküm ve Teklif Karşılaştırması

Türk Ceza Kanunu'nun 31. maddesi, çocukların ceza sorumluluğunu üç yaş dilimine ayırır. Teklif, bu dilimlerden ikisindeki ceza aralıklarını yükseltmektedir.

12 yaşını doldurmamış çocuklar bakımından hiçbir değişiklik öngörülmemektedir; bu grup için ceza sorumsuzluğu esası aynen korunmaktadır. 12-15 yaş grubunda ise fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği bulunmayan çocuklar yine cezalandırılmayacak, haklarında yalnızca çocuklara özgü güvenlik tedbirlerine hükmedilecektir.

Not: 12-15 yaş grubuna ilişkin yukarıdaki yeni aralıklar TBMM'nin kendi duyurusuna dayanmaktadır. Genel Kurul görüşmeleri sırasında verilecek önergelerle bu rakamların değişmesi mümkündür.

En Tartışmalı Madde: Hâkime Tanınan Takdir Yetkisi

Teklifin kamuoyundaki tartışmanın merkezinde yer alan düzenlemesi, ceza aralıklarının yükseltilmesinden ziyade hâkime tanınan yeni takdir yetkisidir. Buna göre:

• Kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarını işleyen 15-18 yaş grubundaki çocuklar hakkında, fiilin niteliği dikkate alınarak yaş indirimi hiç uygulanmayabilecek.
• Aynı suçlar bakımından 12-15 yaş grubundaki çocuklara, bir üst yaş grubunun ceza rejimi uygulanabilecek.

Bu düzenleme, çocuk ceza hukukunun temel varsayımı olan "yaşın cezayı zorunlu olarak hafifletmesi" ilkesinden bir sapma niteliğindedir. Yürürlükteki sistemde yaş indirimi kanuni ve zorunludur; hâkimin uygulamama yetkisi bulunmaz. Teklif kabul edilirse, ağır şiddet suçlarında bu indirim hâkimin değerlendirmesine bırakılmış olacaktır.

Tekerrürde Yaş İstisnası: Madde Metinden Çıkarıldı

Bu bölüm teklif metnine ilişkindir ve geçerliliğini yitirmiştir. Aşağıda anlatılan tekerrür maddesi, Genel Kurul görüşmelerinde kabul edilen bir önergeyle metinden çıkarılmıştır. Kabul edilen kanunda tekerrüre ilişkin bir yaş değişikliği bulunmamaktadır; tekerrür hükümleri, fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış kişiler hakkında uygulanmamaya devam edecektir.

Tekerrür, bir kimsenin önceki mahkûmiyetine rağmen yeniden suç işlemesi hâlinde cezanın infazında ağırlaştırıcı sonuçlar doğuran bir kurumdur. Yürürlükteki düzenlemede, fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış kişiler hakkında tekerrür hükümleri uygulanmaz. Teklif bu yaş sınırını 15'e indirmektedir.

Sonuç: Teklif yasalaşırsa 15 yaşını doldurmuş çocuklar da tekerrür hükümlerine tabi olacak, yani ikinci suçun cezası tekerrür nedeniyle ağırlaştırılmış infaz rejimine göre çektirilecektir. Yalnızca 15 yaşından küçükler bu kapsamın dışında kalacaktır.

Terminoloji Değişikliği: "Suça Sürüklenen Çocuk" Yerine "Adli Süreçteki Çocuk"

Teklif, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ve ilgili diğer kanunlarda yer alan "suça sürüklenen çocuk" ibaresini "adli süreçteki çocuk" olarak değiştirmektedir. Gerekçede, etiketleyici olmayan ve çocuğun üstün yararını esas alan bir dil tercih edildiği belirtilmektedir.

Bu değişiklik ilk bakışta yalnızca biçimsel görünse de pratik sonuçları vardır: iddianameler, mahkeme kararları, tebligatlar, adli sicil ve sosyal inceleme raporları dâhil tüm resmî belgelerde kullanılan ibare değişecektir. Uygulamadaki ilk dönemde iki ibarenin bir arada kullanılması ve atıf sorunları yaşanması muhtemeldir.

Yetişkinlere Yönelik Yeni Yükümlülükler

Teklif yalnızca çocuklara ilişkin hükümler içermiyor; çocuğun suça yönelmesine zemin hazırlayan yetişkin davranışlarına da yaptırım getiriyor.

Ateşli silahlara ilişkin madde uygulamada özellikle önemlidir. Yürürlükteki hukukta, ruhsatlı silahını evde kolay erişilebilir biçimde bırakan ve bu silahla çocuğun kendisine veya başkasına zarar vermesine yol açan kişinin sorumluluğu, taksirle işlenen suçlar üzerinden dolaylı olarak kuruluyordu. Teklif, bu davranışı başlı başına suç hâline getirmektedir.

Çocukların dijital ortamdaki paylaşımları nedeniyle ceza soruşturmasına muhatap olabildiği hâllerde gündeme gelen suç tipini Sosyal Medya Paylaşımı Suç Olur mu? TCK 217/A Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma Suçu 2026 başlıklı yazımızda ayrıntılı olarak inceledik.

Yeni "Yönlendirme Tedbirleri"

Teklifin cezalandırıcı yönünü dengelemek üzere getirdiği en somut yenilik, ceza sorumluluğu bulunmayan veya hakkında tedbire hükmedilen çocuklara uygulanacak beş kategorilik yönlendirme tedbiri sistemidir.

Tedbirlere uyulmaması hâlinde 3 ile 10 gün arası tazyik hapsi uygulanabilecektir. Tazyik hapsi bir ceza değil, yükümlülüğün yerine getirilmesini sağlamaya yönelik bir zorlama aracıdır; yükümlülük yerine getirildiğinde sona erer.

İnfaz Rejiminde Değişiklik

Yürürlükteki uygulamada çocuk hükümlülerin cezası kural olarak doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaz edilmeye başlanır. Teklif bu sırayı tersine çeviriyor:

• İnfaza artık çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanacak.
• Hükümlünün iyi hâlli olduğu tespit edilirse çocuk eğitimevine ayrılacak.
• Cezası 3 yıl veya daha az olan çocuklar doğrudan eğitimevine alınacak.
• Çocuğun 15 yaşını doldurmasına kadar geçen infaz süresi, koşullu salıverilme hesabında bir gün iki gün olarak sayılacak.

Son maddedeki sayım kuralı küçük yaştaki hükümlüler bakımından infaz süresini fiilen kısaltan bir düzenlemedir ve teklifin lehe hükümlerinden biridir. Buna karşılık kapalı kurumda başlama kuralı, ceza infaz kurumları alanında çalışan sivil toplum kuruluşlarının eleştirdiği noktalar arasında yer almıştır.

Usul Hükümlerindeki Değişiklikler

• Sosyal inceleme zorunluluğu: 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yapılması zorunlu hâle getiriliyor. Bu, çocuğun içinde bulunduğu aile, eğitim ve çevre koşullarının uzman raporuyla dosyaya girmesi anlamına gelir.
• Acil korunma kararı: Korunma ihtiyacı olan çocuk hakkında 24 saat içinde rapor düzenlenecek, hâkim 48 saat içinde karar verecek.

Eleştiriler Ne Yönde?

Teklife yönelik eleştiriler esas olarak iki başlıkta toplanmaktadır.

Birincisi, cezanın önleyici etkisine ilişkin kuşku. Komisyon görüşmelerinde muhalefet milletvekilleri, çocuk suçluluğunun kökeninde yoksulluk, ihmal, istismar ve eğitimden kopma bulunduğunu, bu nedenlere dokunmayan bir ceza artırımının tekrar suç işlemeyi önlemeyeceğini savunmuştur. Bu görüşe göre çözüm psikososyal destek, eğitime erişim, bağımlılık tedavisi ve tahliye sonrası izleme programlarında aranmalıdır.

İkincisi, infaz düzenlemelerine ilişkin çekince. Ceza infaz alanında çalışan kuruluşlar, çocuk hükümlülerin infaza kapalı kurumda başlaması kuralının eğitim odaklı yaklaşımdan uzaklaşma anlamına geldiğini ileri sürmüştür.

Teklifi savunan görüş ise son yıllarda çocuklar tarafından işlenen ağır şiddet suçlarındaki artışa dikkat çekmekte, mevcut yaş indirimi rejiminin bu suçlar bakımından caydırıcılığı zayıflattığını ve mağdur haklarıyla arasında bir dengesizlik yarattığını savunmaktadır.

Kabul Edilmek ile Yürürlüğe Girmek Aynı Şey Değil

Bir kanun teklifinin Genel Kurul'da kabul edilmesi, hükümlerinin uygulanmaya başladığı anlamına gelmez. Sıra şöyledir:

1. Genel Kurul'da maddelerin ve tümünün kabulü,
2. Cumhurbaşkanının onayı, dilerse bir kez daha görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderme yetkisi,
3. Resmî Gazete'de yayım ve maddede öngörülen yürürlük tarihinin gelmesi.

Bu nedenle teklif Genel Kurul'dan geçse dahi, yayım gerçekleşene kadar yürürlükteki TCK m. 31 hükümleri ve mevcut tekerrür yaş sınırı uygulanmaya devam eder. Ceza hukukunda ayrıca lehe kanunun geçmişe etkili uygulanması ilkesi geçerli olduğundan, ceza aralıklarını yükselten hükümler yalnızca yürürlükten sonra işlenen fiillere uygulanabilir. Buna karşılık infaz süresinin bir gün iki gün olarak sayılması gibi lehe hükümler, yürürlükten önce işlenmiş fiiller bakımından da uygulanabilir niteliktedir.

Kimleri İlgilendiriyor?

• Hakkında çocuk mahkemesinde soruşturma veya kovuşturma yürütülen çocuklar ve aileleri
• Çocuk hükümlüler ve yakınları, özellikle infaz rejimi değişikliği bakımından
• Evinde ruhsatlı ateşli silah bulunduran herkes
• Bıçak satışı yapan işletmeler ve esnaf
• Boşanmış veya ayrı yaşayan ebeveynler, bakım ve eğitim yükümlülüğü cezalarının artması nedeniyle
• Çocuk mağdurun bulunduğu dosyalarda taraf olanlar

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuk Koruma Kanunu teklifi yasalaştı mı?

Evet. Teklif 8 Ağustos 2026 gecesi TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi. Ancak 10 Ağustos 2026 itibarıyla Resmî Gazete'de yayımlanmadığından hükümler henüz uygulanmamaktadır; yürürlük için Cumhurbaşkanının yayımlaması ve Resmî Gazete'de yayım gerekir.

Çocuklara uygulanan yaş indirimi tamamen kaldırılıyor mu?

Hayır. Yaş indirimi sistemi korunuyor, ancak iki noktada esnetiliyor: kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında 15-18 yaş grubu için indirimin hiç uygulanmaması, 12-15 yaş grubuna ise bir üst grubun rejiminin uygulanması hâkimin takdirine bırakılıyor.

15-18 yaş grubunda ceza üst sınırı ne olacak?

Teklife göre ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlarda 19 yıldan 27 yıla kadar, müebbet hapis cezası gerektiren suçlarda 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezasına hükmedilecek. Yürürlükteki hükümde bu aralıklar sırasıyla 18-24 yıl ve 12-15 yıldır.

12 yaşından küçük çocuklar için bir değişiklik var mı?

Hayır. 12 yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu bulunmaması esası korunuyor, bu çocuklar hakkında yalnızca çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanmaya devam edecek.

Tekerrür yaşı 15'e indirildi mi?

Hayır. Teklifin ilk hâlinde yer alan bu madde, Genel Kurul görüşmelerinde kabul edilen önergeyle metinden çıkarılmıştır. Tekerrür hükümleri 18 yaşını doldurmamış kişiler hakkında uygulanmamaya devam edecektir.

Evinde silah bulunduranlar için ne değişiyor?

Ateşli silahı dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı biçimde muhafaza ederek çocuğun ele geçirmesine neden olan kişi, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacak.

Bıçak taşımak suç mu olacak?

Suç değil, kabahat olarak düzenleniyor. Amaç dışı bıçak taşıma Kabahatler Kanunu'na yeni bir kabahat olarak ekleniyor ve 5.000 TL ile 10.000 TL arasında idari para cezası öngörülüyor. Ayrıca 18 yaşından küçüklere bıçak satışı yasaklanıyor.

"Adli süreçteki çocuk" ne anlama geliyor?

Teklif, mevzuatta yer alan "suça sürüklenen çocuk" ibaresini "adli süreçteki çocuk" olarak değiştiriyor. Amaç, çocuğu etiketlemeyen ve üstün yararını esas alan bir dil kullanmaktır. Hukuki statüde bir değişiklik getirmez, yalnızca kullanılan ibare değişir.

Teklif yasalaşırsa devam eden dosyalara uygulanır mı?

Ceza hukukunda aleyhe olan hükümler geçmişe yürümez, yalnızca yürürlükten sonra işlenen fiillere uygulanır. Bu nedenle ceza aralıklarını yükselten değişiklikler, yürürlükten önce işlenmiş fiiller bakımından uygulanmaz. Lehe olan hükümler ise geçmişe etkili biçimde uygulanabilir.

Bu teklif 12. Yargı Paketi mi?

Hayır. Kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen düzenleme 7589 sayılı Kanun'dur ve içeriğinde çocukların ceza sorumluluğuna ilişkin hüküm bulunmamaktadır. Buradaki teklif, 2/3771 esas numaralı ayrı bir kanun teklifidir.

Değerlendirme

Teklif, çocuk ceza hukukunda son yılların en kapsamlı değişikliğini öngörmektedir. Metnin iki yönü bir arada bulunuyor: bir yanda ceza aralıklarının yükseltilmesi, tekerrür yaşının indirilmesi ve yaş indiriminin hâkim takdirine bırakılması gibi ağırlaştırıcı hükümler, diğer yanda yönlendirme tedbirleri, zorunlu sosyal inceleme ve küçük yaşta geçen infaz süresinin iki kat sayılması gibi koruyucu hükümler.

Uygulamada belirleyici olacak nokta, hâkime tanınan takdir yetkisinin nasıl kullanılacağıdır. Yaş indiriminin uygulanıp uygulanmamasının somut olayın niteliğine bırakılması, benzer olaylarda farklı sonuçlar doğma riskini beraberinde getirir. Bu nedenle teklifin yasalaşması hâlinde Yargıtay'ın bu maddeye ilişkin ilk kararları, uygulamanın yönünü belirleyecektir.

Teklif 8 Ağustos 2026'da yasalaşmıştır. Kabul edilen metnin tamamı, teklif metninden farkları ve dilekçe örnekleri için Minguzzi Yasası kabul edilen metnini madde madde incelediğimiz yazımızı inceleyebilirsiniz.

Bu yazı 30 Temmuz 2026 tarihindeki duruma göre hazırlanmış, 10 Ağustos 2026'da güncellenmiş genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Teklif yasalaşmış olmakla birlikte Resmî Gazete'de henüz yayımlanmamıştır. Çocuk mahkemesinde görülen bir dosyanız varsa büromuzla iletişime geçebilirsiniz.