Yabancı Plakalı Araç Kimler Kullanabilir? 2026 Yeni Düzenleme, Cezalar ve Gümrük Kanunu m.238

Yurt dışında yaşayan vatandaşlarımızın (gurbetçilerin) Türkiye'ye getirdiği yabancı plakalı araçların akrabaları tarafından kullanılıp kullanılamayacağı yıllardır tartışma konusuydu. Uygulamada sık yaşanan "emanet araç" mağduriyetleri, yani araç sahibi yurt dışına döndükten sonra Türkiye'de kalan bir yakınının aracı kullanırken trafik kontrolünde ciddi para cezasıyla ve hatta araca el konulmasıyla karşılaşması, her yaz gündeme geliyordu. Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğünün 8 Temmuz 2026 tarihli resmi yazısıyla birlikte bu konu artık netleşti ve İçişleri Bakanlığı ile birlikte kamuoyuna duyuruldu.

Bu yazıda düzenlemenin ne getirdiğini, hangi mevzuata dayandığını, kimlerin araç sahibi yanında olmadan da yabancı plakalı aracı kullanabileceğini ve kurallara uyulmadığında karşılaşılacak cezai yaptırımları ayrıntılı olarak açıklıyoruz.

Yeni Düzenleme Ne Getiriyor?

Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğünün E-72093537-225-00124003748 sayılı yazısı, yabancı plakalı taşıtların araç sahibi dışındaki kişiler tarafından hangi şartlarda kullanılabileceğini üç ayrı grupta netleştiriyor:

• Yakın akrabalar (eş, üst soy, alt soy): Aracın gümrükçe onaylı izin sahibi Türkiye'de bulunmak kaydıyla; eşi, üst soyu (anne, baba, büyükanne, büyükbaba) ve alt soyu (çocukları, torunları) aracı, araç sahibi o an yanında olmasa bile kullanabilecek.
• Akraba olmayan üçüncü kişiler: Ancak araç sahibi de araçta bulunuyorsa aracı kullanabilecek; araç sahibi yokken tek başına kullanamayacak.
• Acil durumlar: Türkiye'de yerleşik kişiler, yalnızca acil bir durumda ve yine araç sahibinin araçta bulunması şartıyla aracı kullanabilecek.

Düzenlemenin amacı, özellikle yaz aylarında yapılan uzun yolculuklarda sürücü değişikliğine imkân tanıyarak sürücü yorgunluğunu azaltmak, trafik güvenliğini artırmak ve daha önce "emanet araç kullanımı" nedeniyle yaşanan para cezası ve araca el koyma mağduriyetlerinin önüne geçmektir.

Hangi Mevzuata Dayanıyor?

Kamuoyunda "yeni kanun" gibi algılanmasına rağmen ortada yeni çıkarılmış bir kanun ya da yönetmelik yok; düzenleme mevcut mevzuatın Gümrükler Genel Müdürlüğü tarafından uygulamaya yönelik netleştirilmesinden ibaret. Konunun hukuki dayanağı üç kaynaktan oluşuyor:

4458 Sayılı Gümrük Kanunu Madde 238

Gümrük Kanunu'nun 238. maddesi, gümrük vergilerinden muaf olarak geçici ithal edilen yabancı plakalı taşıtların, izin sahibi dışındaki kişiler tarafından kullanılması veya kullandırılması hâlinde uygulanacak yaptırımları düzenler. Madde uyarınca kural dışı kullanım tespit edildiğinde taşıtın gümrük vergileri tutarının dörtte biri oranında para cezası uygulanır ve taşıtın belirli bir süre içinde (uygulamada 7 gün) yurt dışı edilmesi istenir; aksi hâlde taşıta el konulabilir.

2009/15481 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve 7999 Sayılı Değişiklik

Yabancı plakalı taşıtların Türkiye'de kalış süresi, geçici ithalat şartları ve kullanım çerçevesi temelde 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenmiştir. Bu Karar zaman içinde çeşitli kararnamelerle güncellenmiş; en son 28.12.2023 tarihli ve 32413 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7999 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile önemli bir değişikliğe uğramıştır (bu değişiklikle örneğin yurt dışında çalışan emeklilerin yararlandığı 185 gün Türkiye'de bulunma şartı kaldırılmıştı). Yakın akrabaların araç kullanımına ilişkin çerçeve de bu Kararın uygulama alanı içinde yer alır.

Gümrükler Genel Müdürlüğünün 08/07/2026 Tarihli Yazısı

Bugünkü haberlerin dayandığı asıl belge, Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğünün E-72093537-225-00124003748 sayılı ve 8 Temmuz 2026 tarihli resmi yazısıdır. Bu yazı, yukarıdaki Kanun ve Karar çerçevesinde kimlerin hangi şartlarla yabancı plakalı aracı kullanabileceğini gümrük idarelerine ve kolluk birimlerine yönelik olarak somut biçimde açıklığa kavuşturmaktadır. Düzenleme, İçişleri Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığının ortak çalışmasıyla hayata geçirilmiş ve İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi tarafından sosyal medya üzerinden duyurulmuştur.

Kurallara Uyulmazsa Ne Olur?

Yeni netleştirme, kapsam dışında kalan kullanımlar için herhangi bir yumuşama getirmemektedir. Örneğin araç sahibi yurt dışına dönmüşken, akraba olmayan bir arkadaşın veya komşunun aracı tek başına kullanması hâlâ 4458 sayılı Kanun'un 238. maddesi kapsamında para cezası ve aracın yurt dışı edilmesi riskini doğurur. Bir trafik kontrolünde aracı kullanan kişi ile ruhsat/izin sahibi arasındaki akrabalık ilişkisinin (nüfus kayıt örneği, evlilik cüzdanı gibi belgelerle) ispat edilebilir olması önem taşır; aksi hâlde kolluk görevlisi düzenlemeden yararlanma şartlarının oluşmadığını değerlendirebilir.

Bu nedenle yurt dışında yaşayan araç sahiplerinin, Türkiye'de aracı kullanacak yakınlarına akrabalık bağını gösterir belgeleri de yanlarında bulundurmalarını tavsiye etmeleri, olası bir denetimde sürecin sorunsuz ilerlemesini sağlayacaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Yabancı plakalı aracı kimler kullanabilir?

Araç sahibi Türkiye'de bulunmak kaydıyla eşi, üst soyu (anne, baba, büyükanne, büyükbaba) ve alt soyu (çocukları, torunları) aracı, sahibi yanında olmasa dahi kullanabilir. Akraba olmayan kişiler ve acil durumda Türkiye'de yerleşik kişiler ise ancak araç sahibi araçtayken kullanabilir.

Bu düzenleme yeni bir kanun mu?

Hayır. Yeni bir kanun ya da yönetmelik çıkarılmamıştır; 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı çerçevesinde, Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğünün 8 Temmuz 2026 tarihli yazısıyla uygulama netleştirilmiştir.

Kurallara aykırı kullanımın cezası nedir?

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 238. maddesi uyarınca taşıtın gümrük vergileri tutarının dörtte biri oranında para cezası uygulanır ve taşıtın belirli bir süre içinde yurt dışı edilmesi istenir; aksi hâlde taşıta el konulabilir.

Akraba olmayan biri aracı hiç kullanamaz mı?

Kullanabilir, ancak yalnızca araç sahibi de o sırada araçtaysa. Araç sahibi yokken akraba olmayan kişilerin aracı tek başına kullanması düzenleme kapsamında değildir ve cezai risk taşır.

Akrabalık bağını nasıl ispat etmeliyim?

Bir trafik denetiminde sorun yaşanmaması için nüfus kayıt örneği, evlilik cüzdanı gibi akrabalık bağını gösteren belgelerin araçta bulundurulması tavsiye edilmektedir.

Kaynak: Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğünün 08/07/2026 tarihli ve E-72093537-225-00124003748 sayılı yazısı; 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.238; 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve 28.12.2023 tarihli, 32413 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7999 sayılı değişiklik. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaylara ilişkin hukuki danışmanlık için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.