Zorunlu Afet Sigortası (ZAS) Nedir? DASK'a Ne Getiriyor, Ne Zaman Başlıyor?

Kısa cevap: Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK), deprem, sel, heyelan, fırtına, dolu, çığ ve orman yangını gibi doğa kaynaklı riskleri tek bir poliçe altında toplayacak "Zorunlu Afet Sigortası" (ZAS) için çalışmalarını sürdürüyor. SEDDK Başkanı Davut Menteş'in açıklamalarına göre kanun taslağı hazırlanmış, tarife ve genel şartlara ilişkin teknik düzenlemeler son aşamaya gelmiştir; ancak ZAS bu yazının yazıldığı tarih itibarıyla henüz yasalaşmamış ve yürürlüğe girmemiştir. Mevcut Zorunlu Deprem Sigortası (DASK) uygulaması şu an için geçerliliğini sürdürmektedir.

Zorunlu Afet Sigortası (ZAS) Nedir?

ZAS, 1999 depreminin ardından kurulan ve bugüne kadar yalnızca deprem riskini teminat altına alan Doğal Afet Sigortaları Kurumu'nun (DASK) sistemini genişleten yeni bir düzenleme olarak planlanıyor. Amaç, deprem dışında ülkemizde sık yaşanan sel, heyelan, fırtına, dolu, çığ ve orman yangını gibi afetleri de aynı zorunlu sigorta çatısı altında, tek bir poliçeyle güvence altına almak. SEDDK Başkanı Davut Menteş, 6 Şubat depremlerinin yıl dönümünde yaptığı açıklamada bu çalışmalarda "sona gelindiğini" belirtmiş, kanun taslağının oluşturulduğunu ve tarife ile genel şartlara ilişkin teknik düzenlemelerin son aşamada olduğunu ifade etmiştir.

ZAS Kapsamına Hangi Riskler Giriyor?

Açıklamalara göre yeni sistemin kapsayacağı riskler şunlar:

• Deprem (mevcut DASK teminatının devamı niteliğinde),
• Sel ve heyelan,
• Fırtına ve dolu,
• Çığ,
• Orman yangını.

SEDDK'nın sel ve heyelan riskleri için ayrıca risk haritalama çalışması yürüttüğü, bu haritaların tarife ve teminat hesaplamalarının teknik altyapısını oluşturacağı belirtiliyor.

"Acil İhtiyaç Teminatı" ve "Otomatik Yenileme" Ne Anlama Geliyor?

Planlanan sistemin iki öne çıkan yeniliği var. Birincisi, deprem dışındaki afetler nedeniyle konutu zarar gören kişilerin acil barınma ve temel ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik bir "acil ihtiyaç teminatı" öngörülüyor; bu, afet sonrası ilk günlerde sigortalıya hızlı bir nakit veya hizmet desteği sağlanması anlamına gelir. İkincisi, SEDDK Başkanı sistemin sürdürülebilirliği için "otomatik yenileme" mekanizmasının kritik olduğunu vurgulamıştır; bu ifade, poliçe süresi dolduğunda sigortalının yeni bir başvuru yapmasına gerek kalmadan teminatın kendiliğinden devam etmesinin hedeflendiğine işaret ediyor. Ayrıca köy yerleşim alanlarının da kapsam dışında bırakılmayıp sigorta sistemine dahil edilmesi öngörülüyor; bilindiği üzere mevcut DASK uygulamasında kırsal yapılar büyük ölçüde zorunluluk dışında kalabiliyordu.

ZAS, DASK'ın Yerini mi Alacak?

Şu ana kadarki açıklamalarda ZAS'ın DASK'ı ortadan kaldıran değil, DASK ile birlikte ve DASK'la ortak çalışılarak hayata geçirilmesi planlanan bir sistem olarak sunulduğu görülüyor. SEDDK ile DASK arasında bu yönde ortak çalışmalar yürütüldüğü belirtiliyor. ZAS'ın DASK'ın yerini mi alacağı, DASK'a ek bir teminat mı olacağı, mevcut DASK poliçelerinin yeni sisteme nasıl aktarılacağı gibi teknik ve hukuki detaylar, kanun taslağı resmi olarak kamuoyuyla paylaşılıp Meclis sürecine girdiğinde netleşecektir. Bu aşamada kesinleşmemiş ayrıntılar hakkında kesin bir tarih veya oran vermek doğru olmaz; sigortalıların resmi Resmî Gazete yayımını ve SEDDK/DASK duyurularını takip etmesi gerekir.

ZAS Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?

SEDDK'nın açıklamalarında ZAS'ın 2026 yılı içinde hayata geçirilmesinin hedeflendiği ifade edilmiştir; ancak kanun taslağı bu yazının yazıldığı tarih itibarıyla henüz TBMM sürecinden geçmemiş, Resmî Gazete'de yayımlanmamıştır. Dolayısıyla net bir yürürlük tarihi şu an için resmi olarak açıklanmış değildir. Bir mevzuat değişikliğinin taslak aşamasından yürürlüğe girmesine kadar geçen sürede içerik değişebileceğinden, kesinleşmiş hükümler ancak kanunun Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla birlikte değerlendirilebilir.

Şu An İçin Sigortalılar Ne Yapmalı?

ZAS yürürlüğe girene kadar konut ve işyeri sahiplerinin mevcut zorunlu deprem sigortası (DASK) yükümlülüğü aynen devam etmektedir; DASK poliçesi olmayan veya süresi dolan taşınmaz sahiplerinin bu yükümlülüğü ihmal etmemesi gerekir, zira DASK poliçesi olmadan tapuda su/elektrik aboneliği ve bazı işlemlerde sorun yaşanabilmektedir. Deprem dışındaki risklere karşı (sel, heyelan, yangın gibi) ek koruma isteyen kişiler, ZAS yürürlüğe girene kadar isteğe bağlı konut/işyeri sigortası poliçeleriyle bu boşluğu kapatabilir. Sigorta hukuku uygulamasında sık karşılaşılan sorun, hasar sonrası sigorta şirketinin teminat dışı bırakma gerekçeleri, eksik ödeme veya poliçe genel şartlarının yanlış yorumlanmasıdır; böyle bir uyuşmazlık yaşandığında önce sigorta şirketine yazılı itiraz, sonuçsuz kalırsa Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvuru ya da dava yolu izlenebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Zorunlu Afet Sigortası (ZAS) şu an yürürlükte mi?

Hayır. ZAS için kanun taslağı hazırlanmış ve teknik düzenlemeler son aşamaya gelmiş olsa da, bu yazının yazıldığı tarih itibarıyla ZAS henüz yasalaşmamış ve yürürlüğe girmemiştir. Mevcut DASK uygulaması geçerliliğini sürdürmektedir.

ZAS hangi afetleri kapsayacak?

Açıklamalara göre deprem, sel, heyelan, fırtına, dolu, çığ ve orman yangını riskleri tek bir poliçe altında toplanması planlanıyor.

ZAS yürürlüğe girince DASK poliçem geçersiz mi olacak?

Bu konuda henüz resmi ve kesin bir açıklama yapılmamıştır. SEDDK ile DASK'ın sistemi ortaklaşa yürüttüğü belirtiliyor; mevcut poliçelerin yeni sisteme nasıl aktarılacağı, kanun taslağı resmileşip yayımlandığında netleşecektir.

"Acil ihtiyaç teminatı" nedir?

Deprem dışındaki bir afet nedeniyle konutu zarar gören sigortalıya, afet sonrası ilk süreçte barınma ve temel ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik sağlanması planlanan ek bir teminat türüdür.

Köy yerleşim alanları ZAS kapsamına girecek mi?

Açıklamalara göre evet, mevcut DASK uygulamasında büyük ölçüde kapsam dışında kalan köy yerleşim alanlarının da yeni sistemde sigorta kapsamına dahil edilmesi öngörülüyor.

ZAS yürürlüğe girene kadar ne yapmalıyım?

Zorunlu deprem sigortası (DASK) yükümlülüğünüz aynen devam ediyor; poliçenizi güncel tutmalısınız. Sel, heyelan veya yangın gibi diğer risklere karşı ek koruma istiyorsanız, isteğe bağlı konut/işyeri sigortası poliçesi yaptırabilirsiniz.

Bu yazı, SEDDK ve DASK yetkililerinin kamuoyuna yaptığı açıklamalara dayanan genel bilgilendirme amaçlı bir içeriktir; ZAS ile ilgili kesin hükümler ancak kanun Resmî Gazete'de yayımlandığında netlik kazanacaktır. Sigorta poliçenizle ilgili bir hasar, itiraz veya tazminat uyuşmazlığı yaşıyorsanız büromuzla iletişime geçebilirsiniz.