Kıdem ve İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Kıdem ve ihbar tazminatı, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında iş sözleşmesinin sona ermesi hâlinde işçiye ödenen iki ayrı alacaktır. Koşulları, hesap yöntemi ve vergilendirmesi birbirinden farklıdır; bu nedenle araç ikisini ayrı ayrı hesaplar.
1. Kıdem tazminatı
Kıdem tazminatına hak kazanmak için aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl çalışmış olmak ve iş sözleşmesinin kıdem tazminatına hak kazandıran bir nedenle sona ermesi gerekir. Her tam çalışma yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret ödenir, yıldan artan süreler oranlanır:
Kıdem Tazminatı = Giydirilmiş Aylık Brüt Ücret × (Yıl + Ay ÷ 12 + Gün ÷ 365)
2. Giydirilmiş ücret
Hesap, çıplak brüt ücret üzerinden değil giydirilmiş ücret üzerinden yapılır. İşçiye süreklilik arz eden biçimde sağlanan yemek, yol, konut, yakacak yardımı ile düzenli ödenen ikramiye ve primler ücrete eklenir. Yılda bir kez ödenen kalemler 12'ye bölünerek aylığa yansıtılır. Tek seferlik, arızi nitelikteki ödemeler ise hesaba katılmaz.
3. Kıdem tazminatı tavanı
Her tam yıl için ödenecek kıdem tazminatı, devlet memurlarına ödenen en yüksek emekli ikramiyesi tutarını aşamaz. Bu tavan her yıl ocak ve temmuz aylarında güncellenir. Araç, girdiğiniz çıkış tarihine göre o dönemde yürürlükte olan tavanı otomatik uygular. İhbar tazminatında tavan uygulaması yoktur; ücreti yüksek çalışanlarda bu ayrım tutarı belirgin biçimde değiştirir.
4. İhbar tazminatı ve bildirim süreleri
İş Kanunu m.17 uyarınca iş sözleşmesi feshedilmeden önce karşı tarafa bildirimde bulunulması gerekir. Bu süreye uyulmazsa süreye ait ücret tutarında ihbar tazminatı doğar. Süreler çalışma süresine göre değişir:
6 aydan az çalışan için 2 hafta, 6 ay ile 1,5 yıl arası için 4 hafta, 1,5 yıl ile 3 yıl arası için 6 hafta, 3 yıldan fazla çalışan için 8 hafta. Bu süreler sözleşmeyle artırılabilir, azaltılamaz.
5. Vergi kesintileri
İki tazminatın vergilendirmesi aynı değildir ve uygulamada en sık yapılan hata buradadır:
Kıdem tazminatı gelir vergisinden istisnadır, SGK primine de tabi değildir. Yalnızca binde 7,59 oranında damga vergisi kesilir.
İhbar tazminatı ise gelir vergisinden istisna değildir. Çalışanın o yıl içinde oluşan kümülatif vergi matrahına göre ilgili dilimden gelir vergisi ve ayrıca binde 7,59 damga vergisi kesilir. SGK primi kesilmez. Bu nedenle ihbar tazminatının net tutarı brütünün belirgin biçimde altında kalır.
Bu araç neyi hesaplamaz?
Hesap yalnızca kıdem ve ihbar tazminatını kapsar. Kullanılmayan yıllık izin ücreti, fazla mesai, hafta tatili ve UBGT alacakları, kötüniyet tazminatı ve işe iade davası sonucu doğan alacaklar bu hesaba dahil değildir; bunlar çoğu dosyada tazminat toplamını önemli ölçüde artırır. Ayrıca giydirilmiş ücretin kapsamı uyuşmazlık konusu olabilir ve mahkemede bilirkişi tarafından farklı belirlenebilir.
Bu araç yalnızca fikir vermesi için hazırlanmış yaklaşık bir ön değerlendirme sunar; hukuki görüş niteliği taşımaz. Kıdem ve ihbar tazminatı alacaklarında zamanaşımı süresi fesih tarihinden itibaren 5 yıldır ve dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır. Dosyanız için bizimle iletişime geçin.